วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์หลัก 3 ประการ คือ (1) เพื่อวิเคราะห์กระบวนการจัดการชุมชนน่าอยู่และชุมชนเข้มแข็งอันทำให้เกิดการดูแลและป้องกันความเสี่ยงทางสังคมของเด็กและเยาวชน (2) เพื่อวิเคราะห์บทบาทขององค์กรชุมชนในการดูแลและป้องกันปัญหาความเสี่ยงของเด็กและเยาวชน และ (3) เพื่อเสนอแนะแนวทางการดำเนินงานด้านการดูแลและป้องกันความเสี่ยงของเด็กและเยาวชนต่อองค์กรชุมชนในเขตกรุงเทพมหานคร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ และการเก็บข้อมูลจากการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสัมภาษณ์กลุ่ม และ การจัดสนทนากลุ่ม ผลของการศึกษาพบว่า ความเสี่ยงทางสังคมของเด็กและเยาวชนในชุมชนเคหะทุ่งสองห้อง 324 มีสาเหตุมาจากการพัฒนาทางสังคม ทำให้มีผู้อาศัยในชุมชนมาจากหลากหลายพื้นที่ จึงทำให้ขาดสำนึกของความเป็นชุมชนทำให้ขาดการดูแลเอาใจใส่ทั้งด้านสภาพแวดล้อมและด้านสังคมในชุมชน ส่งผลให้ชุมชนอยู่ในสภาพที่ไม่เหมาะสมสำหรับการพักอาศัย เช่น ปัญหาสภาพแวดล้อมเสื่อมโทรม ปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติด เป็นต้น สภาวการณ์ เหล่านี้ได้สร้างความรู้สึกไม่มั่นคงในการพักอาศัย และกลายเป็นความเสี่ยงทางสังคมต่อเด็กและเยาวชน องค์กรชุมชนเคหะทุ่งสองห้อง 324 มีการจัดการกับความเสี่ยงทางสังคม โดยอาศัยกระบวนการจัดการชุมชนให้น่าอยู่ และการสร้างชุมชนให้เข้มแข็ง ซึ่งเริ่มจากการปรับปรุงแก้ไขด้านกายภาพและสภาพแวดล้อมให้สอดส่องดูแลได้ง่าย ควบคู่กับการจัดกิจกรรมการเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดและจัดกิจกรรมฝึกระเบียบวินัย เพื่อป้องกันปัญหาพฤติกรรมเบี่ยงเบนของเด็กและเยาวชน เงื่อนไขสำคัญที่ทำให้การจัดการความเสี่ยงทางสังคมเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นรูปธรรม ก็คือ ศักยภาพและความสามารถของผู้นำองค์กรชุมชนที่เข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการขับเคลื่อนกระบวนการให้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ผลจากการศึกษาพบว่าหากการป้องกันความเสี่ยงจะเกิดความยั่งยืนได้นั้น การสร้างผู้นำรุ่นใหม่ที่มีศักยภาพจึงมีความสำคัญและจำเป็น