วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2521

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาและสำรวจวิธีใช้เว้นวรรคในสมัยปัจจุบัน รวมทั้งประวัติความเป็นมาของการเว้นวรรค ตั้งแต่สมัยสุโขทัยถึงสมัยรัชการที่ 8 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ข้อมูลที่นำมาศึกษาและสำรวจ คือศิลาจารึก หนังสือที่เป็นตัวเขียนและสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ นอกจากนี้ ยังได้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์วิธีเว้นวรรคของผู้ทำงานเกี่ยวกับการพิมพ์อีกด้วยผลของการศึกษาและสำรวจสรุปได้ว่า ในสมัยสุโขทัยยังไม่มีการเว้นวรรคตามลำพัง มีแต่การใช้เครื่องหมายฟองมันควบคู่กับการเว้นวรรค ซึ่งมีวิธีใช้ดังนี้ คือ แยกคำ แยกข้อความ และใช้นำหน้าข้อความที่สำคัญ นอกจากนี้ยังใช้คั่นข้อความที่เป็นภาษาไทยกับภาษาบาลี ในสมัยกรุงศรีอยุธยา เครื่องหมายดังกล่าวยังคงมีใช้อยู่ และมีวิธีใช้เพิ่มขึ้น คือ ใช้เริ่มเรื่อง ใช้แยกรายการต่างๆ สมัยอยุธยาเริ่มมีการใช้เว้นวรรคตามลำพังเป็นครั้งแรก ซึ่งมีวิธีใช้ดังนี้ คือ เว้นวรรคตามหน่วยไวยากรณ์ต่างๆ และเว้นวรรคตามใจความ วิธีเว้นวรรคตามหน่วยไวยากรณ์ ได้แก่ เว้นวรรคขนาบประโยค ข้างหน้าอนุพากย์ต่างๆ และขนาบกลุ่มคำชนิดต่างๆ เช่น กลุ่มคำบอกเวลา ข้างหลังหน่วยประธานที่เป็นชื่อคน นอกจากนี้ ยังมีการเว้นวรรคขนาบคำชนิดต่างๆ เช่น คำจำนวนนับ คำลักษณะนาม คำบุพบท ณ และข้างหลังคำเชื่อมอนุพากย์ ว่า เป็นต้น วิธีเว้นวรรคตามใจความ ได้แก่ เว้นวรรคขนาบรายการต่างๆ ในสมัยกรุงธนบุรีถึงสมัยรัชการที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เครื่องหมายฟองมันที่ใช้ควบคู่กับการเว้นวรรคยังคงมีใช้อยู่ และมีวิธีใช้เหมือนกับสมัยกรุงสุโขทัยและสมัยกรุงศรีอยุธยา ส่วนเรื่องการเว้นวรรคนั้นยังคงมีอยู่เฉพาะการเว้นวรรคตามหน่วยไวยากรณ์เท่านั้น และมีวิธีใช้เหมือนสมัยกรุงศรีอยุธยา มีวิธีเว้นวรรคที่เพิ่มขึ้น คือ เว้นวรรคระหว่างหน่วยประธาน กริยา และ กรรม สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ( รัชกาลที่ 6-8 ) มีการใช้เครื่องหมายวรรคตอนตามแบบยุโรปควบคู่กับการเว้นวรรค ส่วนการเว้นวรรคตามลำพังยังคงมีใช้อยู่ และมีวิธีใช้เหมือนสมัยกรุงศรีอยุธยา มีวิธีเว้นวรรคที่ต่างไป คือ เว้นวรรคขนาบกลุ่มคำ บอกเวลาคุณศัพท์ ข้างหน้าคำบุพบท เพื่อ ข้างหลังหน่วยประธานที่เป็นกลุ่มคำ และ ขนาบคำกริยา เช่น ได้แก่ ในสมัยปัจจุบันมีวิธีเว้นวรรคเหมือนสมัยกรุงธนบุรีถึงสมัยรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ( รัชกาลที่ 6 – 8 ) และมีวิธีเว้นวรรคเพิ่มมากขึ้นโดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ มีวิธีเว้นวรรคมากกว่าหนังสือประเภทอื่นๆ ผลการสัมภาษณ์วิธีเว้นวรรคของผู้ทำงานเกี่ยวกับการพิมพ์ในปัจจุบัน สอดคล้องกับการเว้นวรรคในสมัยเดียวกันด้วย ผลของการวิจัยได้เสนอเป็น 5 บท คือ บทที่ 1 เป็นบทนำ กล่าวถึง ความเป็นมาของปัญหา ขอบเขตวิธีดำเนินการ และศัพท์ที่ใช้วิทยานิพนธ์นี้ บทที่ 2 ศึกษาการเว้นวรรคในสมัยต่างๆ โดยเริ่มตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยถึงสมัยรัชกาลที่ 8 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ บทที่ 3 ศึกษาและสำรวจดูการเว้นวรรคในสมัยปัจจุบัน บทที่ 4 ศึกษาการให้ความสำคัญของการเว้นวรรคในหลักสูตร ในการวัดผล และ ผลของการเว้นวรรคในการอ่าน