วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2522

การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ ติดตามผลการดำเนินงานของวัดที่ได้รับผ้าป่าหนังสือว่าสามารถจัดห้องสมุดบริการประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ ด้วยการศึกษาสภาพและการดำเนินงานของห้องสมุดวัดในโครงการทอดผ้าป่าหนังสือฯ เกี่ยวกับ อาคารสถานที่ บุคลากร หนังสือและสิ่งพิมพ์ บริการและกิจกรรม ตลอดจนความคิดเห็นของผู่ใช้ห้องสมุดต่อการจัดบริการห้องสมุด และความต้องการของประชาชนให้ห้องสมุดจัดบริการและกิจกรรมต่างๆ เพื่อเป็นแนวทางสำหรับห้องสมุดวัดในการจัดดำเนินงานห้องสมุดให้เป็นศูนย์การศึกษาค้นคว้าของประชาชนในท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง ข้อมูลที่เก็บรวบรวมได้เป็นคำตอบแบบสอบถามของประชาชนผู้เข้าใช้ห้องสมุดในระยะเวลา 30 วัน ตั้งแต่วันที่ 3 เมษายน 2521 ถึง 3 พฤษภาคม 2521 ได้รับแบบสอบถามที่สมบูรณ์รวมทั้งสิ้น 483 ฉบับ ผู้วิจัยได้แบ่งตัวอย่างประชากรออกเป็น 4 กลุ่มตามระดับอายุ คือ ระดับอายุ 9 ถึง 18 ปี ระดับอายุ 19 ถึง 25 ปี ระดับอายุ 26 ถึง 39 ปี และระดับอายุ 40 ปีขึ้นไป ข้อมูลจากแบบสอบถามได้นำมาวิเคราะห์และเสนอในรูปของร้อยละค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ วัดที่ได้รับผ้าป่าหนังสือทุกแห่งได้จัดห้องสมุดบริการประชาชนในท้องถิ่น ผู้ใช้บริการห้องสมุดวัดส่วนมาก (ร้อยละ 37.1) เป็นเกษตรกร อยู่ในวัย 19 ถึง 25 ปี ประชาชนส่วนน้อย (ร้อยละ 12.6, ร้อยละ 7.0, ร้อยละ 12.0, และร้อยละ 5.1) ของทุกระดับอายุที่มาใช้ห้องสมุดทุกวัน ประชาชนเข้ามาใช้ห้องสมุดเพราะต้องการอ่านหนังสือและสิ่งพิมพ์ในห้องสมุด ประชาชนทุกระดับอายุต้องการอ่านนิตยสาร หนังสือพิมพ์และหนังสือสารคดี ปัญหาที่เด่นชัดก็คือ ห้องสมุดมีหนังสือน้อยไม่เพียงพอแก่ผู้ใช่ และเกือบไม่มีหนังสือที่ทันสมัยบริการแก่ผู้ใช้ และโดยเฉลี่ยแล้วประชาชนเห็นว่า สภาพของห้องสมุด วัสดุครุภัณฑ์ หนังสือ ตลอดจนบริการและกิจกรรมของห้องสมุด มีความเหมาะสมปานกลาง และประชาชนมีความต้องการในเรื่องหนังสือพิมพ์ และการจัดบริการและกิจกรรมห้องสมุดแตกต่างกันตามระดับอายุ ข้อเสนอแนะ คณะกรรมการโครงการทอดผ้าป่าหนังสือฯ ควรขอความร่วมมือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิเช่น กองศาสนศึกษา กรมการศาสนา กองการศึกษาผู้ใหญ่ กรมสามัญศึกษา และสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย เพื่อร่วมมือกันแก้ปัญหาของห้องสมุดวัดในโครงการทอดผ้าป่าหนังสือฯ โดยจัดสัมนาเจ้าอาวาส และผู้ทำหน้าที่บรรณารักษ์ห้องสมุดวัด เพื่อจะได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และหาทางส่งเสริมให้ห้องสมุดวัดเป็นศูนย์การศึกษาค้นคว้าของประชาชนในท้องถิ่น นอกจากนั้นกระทรวงศึกษาธิการควรขยายงานของกรมการศาสนา ให้มีหน่วยงานห้องสมุดเพิ่มขึ้น และกรมการศาสนาควรเผยแพร่มาตรฐานห้องสมุดประจำวัดที่ได้จัดทำขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2511 เพื่อห้องสมุดวัดทั่วประเทศจะได้ใช้เป็นมาตรฐานในการดำเนินงานและจัดบริการห้องสมุดวัดให้เหมาะสมยิ่งขึ้น