เชื้อเอชไอวีที่ก่อให้เกิดโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง (เอดส์) สามารถแบ่งแยกเป็นหลายสายพันธุ์ตามลักษณะ ทางพันธุกรรมที่พบในส่วนที่กำหนดในส่วนยีนของ gagและ envในประเทศไทยส่วนใหญ่พบสายพันธุ์ซับไทป์ อีถึง 90% และพบสายพันธุ์บีเพียง 10% ถึงแม้ในปัจจุบันยาต้านไวรัสในกลุ่มยับยั้งเอนไซม์โปรติเอสถูก นำมาใช้เพื่อรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวี แต่เนื่องจากเชื้อนี้ดื้อต่อยาดังกล่าวอย่างรวดเร็ว การใช้ยาจึงไม่ได้มี ประสิทธิภาพเต็มที่ ดังนั้นจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จำเป็นต้องรู้กลายพันธุ์ของเชื้อเอชไอวีที่เกิดขึ้นจริงในร่างกาย ดังนั้นเราจึงทำการศึกษาความหลากหลายของเอนไซม์โปรติเอส ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการพัฒนายาใหม่ การ ทดลองกระทำโดยการเพิ่มปริมาณส่วนของยีนที่กำหนดการสร้างโปรติเอสจากไวรัสที่ฝังตัวอยู่ในส่วนของเม็ด เลือดขาวจากคนไข้สามกลุ่ม คือ กลุ่มที่ไม่ได้รับยาเลย กลุ่มที่ได้รับยาต้านไวรัสประเภทรีเวิร์สทรานสคริปเต สอย่างเดียว และกลุ่มที่ได้รับทั้งยารีเวิร์สทรานสคริปเตสและโปรติเอสควบคู่กัน โดยใช้เทคนิคพีซีอาร์(PCR) และการโคลนนิ่ง การทดลองพบว่าส่วนของยีนที่กำหนดการสร้างโปรติเอสของซับไทป์อีแตกต่างจากซับไทป์ บีอย่างเห็นได้ชัด ในคนไข้คนเดียวกันจะมีลำดับของนิวคลีโอเทด์ใกล้เคียงกันและแตกต่างจากคนไข้คนอื่นๆ สามารถตรวจพบการเปลี่ยนแปลงของกรดอะมิโนที่ดื้อต่อยาต้านโปรติเอส ตัวอย่างเช่น M36I, V82A, และ V82I ได้ แม้ว่าจะพบในปริมาณที่เล็กน้อย นอกจากนี้ข้อมูลยังแสดงถึงความหลากหลายของส่วนของ P6/PR ในขณะที่ส่วนตัด PR/RT แทบไม่มีการเปลี่ยนแปลง การทดลองต่อไปจะทำการศึกษาคุณสมบัติทางจลศาสตร์ ของเอนไซม์โปรติเอส HIV-1, a causative agent of acquired immunodeficiency syndrome (AIDS), is genetically classified into different subtypes according to envand gag coding sequences. In Thailand, approximately 90% and less than 10% of HIV-infected population are infected with HIV-1 subtype E and subtype B, respectively. Although inhibitors of the HIV-1 protease are currently used for the treatment of AIDS, their therapeutic efficacy is limited due to the rapid emergence of drug resistant mutants. Therefore, it is very important to understand the in vivo sequence diversity and selection of the resistant strains in order to develop new anti- HIV drugs. Here, we analyzed the variability of the viral protease of HIV-1 subtype epidemically in Thailand. Briefly, the PCR technique was performed to amplified the protease-coding regions from the proviral DNA isolated from peripheral blood mononuclear cells obtained from the untreated subjects, and infected patients who individually had received only reverse transcriptase inhibitors or both reverse transcriptase and protease inhibitors (10 subject per group). After cloning the PCR products into E. coli, we randomly selected the clones and sequenced 100 protease-coding sequences from each group. The data indicated that the protease sequences of subtype E were unique and different from those of subtype B. Protease variants analyzed from a same subject were nearly homogeneous and different from patient to patient. The amino acid substitutions associated with drug resistance including M36I, V82A, and V82I were detected, although the frequency of drug-resistant mutations was low. Additionally, much variation appeared in the P6/PR cleavage site, while sequences of the PR/RT site were absolutely conserved. Next, we plan to do the kinetic analysis of these protease variants.