วิทยานิพนธ์ (ร.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2517

จุดประสงค์ของวิทยานิพนธ์นี้เพื่อที่จะศึกษาว่าคุณค่าในด้านการศึกษาและคุณค่าในด้านการเลือกอาชีพของประชากรพุทธและคาทอลิกเป็นอย่างไร เหมือนกันหรือแตกต่างกันอย่างไร การเก็บรวบรวมข้อมูลทำโดยการสัมภาษณ์หัวหน้าครัวเรือนกลุ่มพุทธจำนวน 204 ครัวเรือน กลุ่มคาทอลิก 200 ครัวเรือน กลุ่มคาทอลิกที่ศึกษาเป็นตัวอย่างประชากรในตำบลท่าข้ามมีอาชีพหลักคืออาชีพเลี้ยงสุกร สำหรับกลุ่มพุทธทำการศึกษาในตำบล 5 แห่ง คือตำบลไร่ขิง บางกระทึก บางเตย ทรงคนอง และหอมเกร็ด อาชีพหลักคือทำสวน จากคำตอบเกี่ยวกับความรู้ความเข้าใจในความจำเป็นของการศึกษาและจากเหตุผลที่ยึดถือในการกำหนดระดับการศึกษาที่อยากให้บุตรได้รับ พบว่าทั้งกลุ่มพุทธและคาทอลิกมีความเห็นที่คล้ายกันว่า การมีการศึกษาจะทำให้เด็กได้มีความรู้สามารถหางานทำเลี้ยงตัวรอด ฉลาดมีไหวพริบดีในภายหลัง และโดยทั่วไปพบว่าทั้งสองกลุ่มศาสนาจะสนับสนุนให้บุตรทั้งชายทั้งหญิงได้รับการศึกษาสูงขึ้นอย่างน้อย ม.ศ.3 ขึ้นไปจนถึงชั้นมหาวิทยาลัย ซึ่งแสดงให้เห็นว่าส่วนใหญ่เห็นว่าการเรียนเพียงแค่ภาคบังคับ ป.4-ป.7 นั้นไม่เป็นการเพียงพอ ทั้งกลุ่มพุทธและคาทอลิกเห็นว่าการศึกษาชั้นมหาวิทยาลัยนั้นมีความจำเป็นและเป็นระดับการศึกษาที่นิยมให้บุตรชายได้ศึกษาถึงมากกว่าระดับอื่นๆ ทั้งหมด เหตุผลก็คือทำให้มีความรู้หางานทำเลี้ยงตัวได้ ก้าวหน้าอนาคตดี ทางด้านบุตรหญิงทั้งกลุ่มพุทธโดยทั่วไปจะส่งเสริมให้เรียนสูงขึ้นตั้งแต่ ม.ศ. 3 ขึ้นไปจนถึงชั้นมหาวิทยาลัย แต่เมื่อพิจารณาความมุ่งหวังเป็นระดับๆ ไป พบว่าระดับภาคบังคับ ป.4-ป.7 มีผู้ตอบมากที่สุดทั้งในกลุ่มพุทธและคาทอลิก เหตุผลก็คือไม่แน่ใจในความสามารถ สติปัญญาและปัญหาเกี่ยวกับทุนเป็นสำคัญ ในด้านการเลือกอาชีพสำหรับบุตรชาย ปรากฏว่ามีความแตกต่างกันอย่างมากระหว่างกลุ่มพุทธและคาทอลิก ในกลุ่มพุทธนิยมให้บุตรชายทำอาชีพรับราชการมากที่สุดเพราะเห็นว่าเป็นอาชีพที่มั่นคงสบายในบั้นปลาย รองลงมาคืออาชีพทหารตำรวจ โดยให้เหตุผลว่าเป็นอาชีพที่มีเกียรติมีหน้ามีตา ในขณะที่กลุ่มคาทอลิกนิยมให้บุตรชายทำอาชีพช่างฝีมือมากที่สุด รองลงมาคืออาชีพแพทย์ โดยมีเหตุผลว่าอาชีพทั้งสองให้รายได้ดี สำหรับบุตรหญิงนั้นทั้งกลุ่มพุทธและคาทอลิกมีความมุ่งหวังไม่แตกต่างกันเลยกล่าวคือ อาชีพครูเป็นอาชีพที่ทั้งสองกลุ่มเห็นว่าเหมาะสมมากที่สุดสำหรับบุตรหญิง นอกจากนี้เมื่อพิจารณาตามกลุ่มอายุ ระดับการศึกษา รายได้ และเพศของผู้ให้สัมภาษณ์ก็ปรากฏว่า ไม่แตกต่างกันในด้านความมุ่งหวังในทั้งสองกลุ่มศาสนาเลย เหตุผลที่ทั้งสองกลุ่มยึดถือร่วมกันข้อหนึ่งคือ เห็นว่าเป็นอาชีพที่บุตรหญิงได้อยู่ใกล้บ้านไม่ต้องเป็นห่วง แต่เหตุผลที่ แตกต่างกันคือกลุ่มพุทธยังมีความเห็นว่าอาชีพครูเป็นอาชีพที่เปิดโอกาสให้ได้ช่วยเหลือคนอื่น งานเบาใช้แต่สมอง ส่วนกลุ่มคาทอลิกเห็นว่าเหมาะสมกับสติปัญญาและบุคลิกของบุตรหญิง