วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2523

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาเกี่ยวกับการผลิตและการใช้สื่อการสอนเพื่อสำรวจแหล่งบริการสื่อการสอนในโรงเรียนต่างๆ และในชุมชน ตลอดจนการใช้ประโยชน์ทางวิชาการจากแหล่งดังกล่าวของครูระดับประถมศึกษา ประการสุดท้ายเพื่อศึกษาความต้องการความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของผู้บริหาร และผู้ที่เกี่ยวข้อง สำหรับเป็นแนวทางในการแก้ปัญหาและพัฒนางานสื่อการสอนของโรงเรียนประถมศึกษา จังหวัดพิษณุโลก วิธีการดำเนินการวิจัย รวบรวมข้อมูลโดยการใช้แบบสอบถามกับครูประถมศึกษาจำนวน 252 คน ครูใหญ่และผู้ช่วยครูใหญ่ 48 คน เลือกโรงเรียน 19 โรง สัมภาษณ์ศึกษาธิการจังหวัด, ศึกษาธิการอำเภอ หัวหน้าส่วนการศึกษาจังหวัด หัวหน้าหมวดการศึกษาอำเภอเมือง และ หัวหน้าฝ่ายการศึกษาเทศบาลเมืองพิษณุโลก รวม 5 คน กลุ่มตัวอย่างรวมทั้งสิ้น 305 คน นำแบบสอบถามและผลการสัมภาษณ์มาวิเคราะห์หาค่าทางสถิติ โดยใช้ ร้อยละ มัชฌิมเลขคณิต (x̄) และความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1.ครูจัดหาสื่อการสอนโดยวิธีให้นักเรียนหาวัสดุในท้องถิ่นมา แล้วให้นักเรียนช่วยกันผลิต นอกจากนี้ครูและนักเรียนยังช่วยกันผลิตสื่อการสอนอีกด้วย และวัสดุที่ใช้มักจะเป็นวัสดุที่หาง่ายในท้องถิ่น เศษวัสดุ หรือวัสดุราคาเยา เช่น เศษกระดาษ กระดาษสี กล่องกระดาษ ต้นไม้ ใบไม้ และผลไม้ชนิดต่างๆ มาผลิตเป็นสื่อการสอน 2. ในการเตรียมสื่อการสอน ครูคำนึงถึงปัญหา ความต้องการ ระดับสติปัญญาและความสามารถของนักเรียนเป็นเกณฑ์ 3. ครูใช้สื่อการสอนมากในกลุ่มวิชาทักษะ กลุ่มสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต กลุ่มการงานและพื้นฐานอาชีพ กลุ่มเสริมสร้างลักษณะนิสัย ตามลำดับ นอกจากนี้จะใช้ในการนำบทเรียนและฝึกทักษะ 4. สื่อการสอนที่ครูใช้มาก ได้แก่ กระดานดำ บัตรคำ แผนภูมิ หนังสือแบบเรียนและใช้เพลงประกอบบทเรียน ส่วนสื่อการสอนที่มีมากที่สุด ได้แก่ บัตรคำ รองลงมาคือ แผนภูมิรูปภาพ และบัตรประโยค ภายหลังจากการใช้สื่อการสอนแล้ว สิ่งที่ครูจะใช้มากที่สุดเพื่อประเมินผลการเรียนของนักเรียน คือ แบบฝึกหัด คำถามเพื่อถามความเข้าใจ และแบบทดสอบตามลำดับ 5. ปัญหาและอุปสรรคที่ครูประถมพบมาก คือ ขาดผู้ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการผลิต และการใช้สื่อการสอน ครูไม่มีเวลาผลิตสื่อการสอนเพราะมีชั่วโมงสอนมาก จำนวนสื่อการสอนในโรงเรียนมีน้อยเกินไป ขาดแคลนงบประมาณด้านการจัดหาและผลิตสื่อการสอน ตลอดจนครูมีความยุ่งยากในการขอใช้บริการจากแหล่งบริการสื่อการสอน 6. ครูประถมศึกษาส่วนใหญ่ต้องการให้มีการปรับปรุงในสิ่งต่อไปนี้ คือ ครูต้องการให้ทางโรงเรียนจัดให้มีผู้แนะนำเกี่ยวกับการผลิตและการใช้สื่อการสอน ให้โอกาสครูในการเสนอความคิดเห็นและความต้องการในการใช้สื่อการสอน ผู้บริหารโรงเรียนควรสนับสนุนด้านสื่อการสอน เช่น จัดให้มีศูนย์สื่อการศึกษาในโรงเรียน จัดหาวัสดุสิ้นเปลืองและห้องสำหรับผลิตสื่อการสอนให้ ครูต้องการให้ผู้บริหารการศึกษาระดับจังหวัด จัดให้มีวิทยากรอบรมและแนะนำด้านต่างๆ เกี่ยวกับสื่อการสอน นอกจากนี้ครูยังต้องการให้วิทยาลัยครูและมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ พิษณุโลกเป็นแหล่งบริการด้านสื่อการสอน และต้องการให้กรมวิชาการจัดทำสื่อการสอนที่โรงเรียนทำเองไม่ได้ให้ 7. ครูส่วนใหญ่ต้องการความรู้ในการผลิตสื่อการสอนราคาเยาจากเศษวัสดุหรือ วัสดุที่หาง่ายในท้องถิ่น รวมทั้งความรู้ในการเขียนตัวอักษรแบบต่างๆ มาก ความคิดเห็นของผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษา จังหวัดพิษณุโลก เนื่องจากครูมีชั่วโมงสอนมาก และครูบางคนต้องใช้เวลาในการเดินทางไปสอน จึงทำให้ไม่มีเวลาเตรียมและผลิตสื่อการสอน ปัญหาที่ผู้บริหารการศึกษาและผู้บริหารโรงเรียนประสบ คือ งบประมาณที่ได้รับน้อยมาก จึงต้องขอรับบริจาค, ขอยืมสื่อการสอนจากสถาบันการศึกษาอื่นๆ นอกจากนี้ผู้บริหารการศึกษายังได้จัดให้มีการอบรบเกี่ยวกับการผลิตและการใช้สื่อการสอน จัดหาวัสดุสิ้นเปลืองให้ และเพื่อเป็นการส่งเสริมให้มีการผลิตและปรับปรุงสื่อการสอน จึงได้จัดให้มีการประกวดสื่อการสอน นอกจากนี้ยังสนับสนุนให้มีการจัดตั้งศูนย์สื่อการศึกษาขึ้นด้วย ข้อเสนอแนะ 1. ผู้บริหารการศึกษาจังหวัด ควรจัดให้มีการติดตามผลรวมทั้งนิเทศด้านสื่อการสอน เพื่อให้ครูตื่นตัวที่จะใช้สื่อการสอนอยู่เสมอ นอกจากนี้ควรจัดให้มีศูนย์สื่อการศึกษาในระดับกลุ่มโรงเรียนหรืออำเภอ เพื่อเป็นแหล่งบริการแก่ครู 2. ครูใหญ่ควรสนับสนุนให้ครูจัดหาหรือผลิตสื่อการสอนจากวัสดุในท้องถิ่น และวัสดุราคาเยา หรือจากเศษวัสดุ เพื่อส่งเสริมความก้าวหน้าทางวิชาการ