วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2519

วัตถุประสงค์ของการวิจัย เพื่อศึกษาถึงพฤติกรรมทางการบริหารโรงเรียน 7 อย่าง ซึ่งได้แก่ การวางแผนการจัดการองค์การ การบริหารบุคคล การวินิจฉัยสั่งการ การประสานงาน การเสนอรายงาน และการจัดทำงบประมาณ ของครูใหญ่โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานครวิธีการดำเนินการวิจัย ผู้วิจัยได้ค้นคว้าเรื่องราวเกี่ยวกับกระบวนการบริหารการศึกษาจากตำรา เอกสาร และงานวิจัยอื่นที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาสร้างแบบสอบถาม แบบสอบถามที่สร้างขึ้นนั้น ได้นำไปทดสอบกับครูใหญ่โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดนทบุรี จำนวน 15 คน เพื่อปรับปรุงและแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆ ต่อจากนั้นผู้วิจัยได้ส่งแบบสอบถามฉบับแก้ไขแล้วไปยังครูใหญ่โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 382 คน ได้รับแบบสอบถามที่มีคำตอบครบบริบูรณ์ ซึ่งเป็นแบบสอบถามที่ใช้ได้ จำนวน 256 ชุด คิดเป็นร้อยละ 67.02 ซึ่งได้นำมาวิเคราะห์ โดยหาค่าร้อยละของคำตอบ และตัดสินข้อมูลด้วยฐานนิยมและค่าเฉลี่ย สรุปผลการวิจัย 1. พฤติกรรมทางการบริหารโรงเรียนของครูใหญ่โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร มีดังนี้ 1.1 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมทางด้านการวางแผนในระดับน้อย พฤติกรรมด้านการวางแผนที่ครูใหญ่ส่วนมากปฏิบัติ คือ การมีอิสระในการวางแผนงานหรือโครงการต่างๆ ของโรงเรียน และการร่วมมือกับคณะครูวางโครงการในโรงเรียน 1.2 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมทางด้านการจัดองค์การในระดับปานกลาง พฤติกรรมด้านการจัดการองค์การที่ครูใหญ่มีค่อนข้างสูง คือ การทำความเข้าใจตกลงร่วมกันกับคณะครูก่อนการปฏิบัติงานส่วนใหญ่ภายในโรงเรียน และการควบคุมการสอนของครูโดยการเดินดูรอบๆโรงเรียน 1.3 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมด้านการบริหารบุคคลในระดับปานกลาง พฤติกรรมด้านการบริหารบุคคลที่ครูใหญ่มีค่อนข้างสูง คือ ในการแต่งตั้งหัวหน้าหมวดวิชา การไม่ใช่วิธีย้ายครูเมื่อมีการขัดแย้งระหว่างครูภายในโรงเรียน การส่งเสริมและสนับสนุนให้ครูไปศึกษาต่อ และการไม่เสนอย้ายครูที่รับราชการมานาน 1.4 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมด้านการวินิจฉัยสั่งการอยู่ในระดับค่อนข้างน้อย พฤติกรรมด้านการวินิจฉัยสั่งการที่ครูใหญ่ส่วนมากปฏิบัติ คือการวินิจฉัยสั่งการตามที่คณะครูเสนอความคิดเห็นมา และการประเมินผลงานที่มอบหมายให้ผู้อื่นทำ 1.5 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมด้านการประสานงานในระดับปานกลาง พฤติกรรมด้านการประสารงานที่ครูใหญ่มีค่อนข้างสูง คือ ครูในโรงเรียนส่วนมากให้ความร่วมมือในการทำงานด้วยดี และการที่ได้รับความร่วมมือจากครูในโรงเรียนในการเข้าร่วมประชุม 1.6 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมด้านการเสนอรายงานในระดับสูง โดยเฉพาะที่ให้ครูได้รับรู้ข่าวซึ่งเป็นผลได้ผลเสียของตนเอง แต่เมื่อมีครูในโรงเรียนไม่สามัคคีกัน ครูใหญ่จะไม่เสนอรายงานให้ผู้บังคับบัญชาทราบ 1.7 โดยทั่วไปครูใหญ่มีพฤติกรรมด้านการงบประมาณ ในระดับน้อย พฤติกรรมด้านการงบประมาณที่ครูใหญ่ส่วนมากปฏิบัติคือ การที่ไม่ได้เก็บรักษาเงินของโรงเรียนไว้กับตนเอง และการที่ให้มีเจ้าหน้าที่ทำบัญชีการเงิน 2. ปัญหาข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ 2.1 กรุงเทพมหานคร ควรมีแผนและนโยบายที่เกี่ยวกับการวางแผนการศึกษาโดยแน่นอน เพื่อเป็นหลักเกณฑ์ให้ทุกโรงเรียนถือเป็นแนวปฏิบัติ 2.2 กรุงเทพมหานคร ควรจัดให้มีการวางโครงสร้างของหน่วยงานและมีแผนภูมิแสดงสายการบังคับบัญชา 2.3 โรงเรียนส่วนมากมีครูไม่พอกับความต้องการ ครูใหญ่ไม่มีอำนาจเต็มที่ในการพิจารณาเลื่อนขั้นเงินเดือนของครูน้อย นอกจากนี้ทางกรุงเทพมหานคร ควรจัดให้มีสวัสดิการของครูให้ดียิ่งขึ้นด้วย 2.4 ผู้ปกครองและกรรมการศึกษา ให้ความร่วมมือกับทางโรงเรียนน้อย นอกจากนี้ระเบียบบางอย่าง เช่น การเสนองาน การสั่งงาน ยังเป็นอุปสรรคในการติดต่อประสานงาน และควรมีแหล่งกลางที่ดีของกรุงเทพมหานคร เพื่อทำหน้าที่ประสานงานและประชาสัมพันธ์ 2.5 ผู้บังคับบัญชาชั้นสูงขึ้นไป ไม่ชอบการรายงานที่ขัดแย้งกับความคิดเห็นของตนเอง และไม่สนใจเกี่ยวกับเรื่องทางการศึกษา นอกจากนี้การเสนอรายงานในบางเรื่องยังเงียบหายไปโดยไม่ได้รับการตอบสนอง 2.6 การมอบหมายให้ผู้ช่วยครูใหญ่หรือผู้อื่นออกคำสั่งแทนนั้น มักไม่ได้รับความร่วมมือจากคณะครูในโรงเรียน 2.7 โรงเรียนส่วนมากไม่มีเงินรายได้เพียงพอเพื่อใช้สอยในกิจการต่างๆภายในโรงเรียน การจัดสรรงบประมาณจากทางกรุงเทพมหานคร ควรให้ตรงกับความต้องการของโรงเรียน