วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาประเด็นต่างๆ ของวาทกรรม เพื่อประเมินกระบวนการสร้างวาทกรรม และเพื่อวิเคราะห์การสื่อความหมายวาทกรรมในรายการเปิดบ้านพิษณุโลก โดยขอบเขตงานวิจัยจะศึกษาจากเทปวิดีทัศน์ที่ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย ช่อง 11 กรมประชาสัมพันธ์ และเอกสารถอดคำพูดทางเว็บไซต์ thaigov.go.th ที่ออกอากาศตั้งแต่วันที่ 12 พฤษภาคม - 27 ตุลาคม พ.ศ. 2550 จำนวน 25 ตอน รวมทั้งการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากกลุ่มผู้ผลิตรายการและผู้ดำเนินรายการ ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้กรอบการวิเคราะห์วาทกรรม (Discourse Analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1. มีวาทกรรมทั้งหมด 5 ประเภท จากประเด็นการนำเสนอตลอด 25 ตอนทั้งหมด 244 ประเด็น ได้แก่ วาทกรรมการทำหน้าที่รัฐบาลรักษาการ วาทกรรมการดูแลความไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ วาทกรรมการเชิดชูสถาบันพระมหากษัตริย์ วาทกรรมการดำเนินคดีของอดีตนายกรัฐมนตรีและยุบพรรคการเมือง และวาทกรรมการบริหารงานและแก้ไขปัญหาของประเทศ 2. กระบวนการสร้างวาทกรรมในรายการเปิดบ้านพิษณุโลกมีการปฏิสัมพันธ์กันระหว่างตัวบท การปฏิบัติการทางวาทกรรม และการปฏิบัติการทางสังคมวัฒนธรรม กล่าวคือ ตัวบทจากวาทกรรม 5 ประเภท นำไปสู่การสร้างอัตลักษณ์ของนายกรัฐมนตรีที่มีความเสียสละต่อประเทศในการเข้ามารัรบตำแหน่ง มีความสามารถในการแก้ไขปัญหาประเทศ เทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ และผลักดันมีระบอบประชาธิปไตยที่ถูกต้อง ส่วนการปฏิบัติการทางการวาทกรรม มีผู้สร้างวาทกรรม 2 คน คือ นายกรัฐมนตรีและผู้ดำเนินรายการ โดยอำนาจการคัดเลือกประเด็นและลำดับวาทกรรมอยู่ที่ผู้ดำเนินรายการ และขั้นตอนการผลิตรายการ ฉากและการวางตำแหน่ง บ่งบอกลักษณะการบริหารงานแบบการปกครองด้วยระบบราชการ (Bureaucratic Politics) และภาคปฏิบัติการทางสังคมและวัฒนธรรม มีการสร้างวาทกรรมให้ประชาชนเกิดความเข้าใจและยอมรับอำนาจอันชอบธรรมในการบริหารประเทศในช่วงรัฐประหาร 3. การสื่อความหมายในรายการเปิดบ้านพิษณุโลกมีการใช้สัญญะหลายตัวในวาทกรรมทั้ง 5 ประเภท ได้แก่ รัฐธรรมนูญ การลงประชามติ การเลือกตั้ง ยุทธศาสตร์การเข้าใจ เข้าถึงพัฒนา ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ธรรมาภิบาล และยุทธศาสตร์อยู่ดี มีสุข โดยมีบริบททางสังคมในช่วงรัฐประหารเป็นตัวจัดการสัญญะทั้งหมด ให้สื่อความหมายในอำนาจของนายกรัฐมนตรีที่มีการบริหารงานแบบการปกครองด้วยระบบราชการ (Bureaucratic Politics)