งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายของเชื้อราแซพโพรบและเชื้อราเอนโดไฟต์ที่ เจริญบนกิ่งของมณฑาป่าที่เก็บตัวอย่างจากอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า จังหวัดพิษณุโลก พร้อมทั้งทำ การคัดกรองหาเชื้อราที่มีประสิทธิภาพในการเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ต่อเชื้อก่อโรคจากเชื้อบริสุทธิ์ที่แยกได้ ทำการแยกเชื้อราเอนโดไฟต์จากกิ่งสดมณฑาป่า (Mangleitia garrettii) ที่เก็บจากแหล่งเก็บใน ป่าในเขตอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า จังหวัดพิษณุโลก แยกเชื้อโดยวิธี triple surface sterilization จากชิ้นส่วนของเปลือกและเนื้อไม้ เก็บตัวอย่างและแยกเชื้อในเดือนกรกฎาคม 2551 ได้เชื้อราเอนโดไฟต์ ทั้งหมดจำนวน 254 ไอโซเลต โดยเชื้อราที่พบมากที่สุดคือเชื้อราในกลุ่ม Mycelia sterilia จากการ ตรวจสอบลักษณะด้านสัณฐานวิทยาของสปอร์ที่สร้าง สามารถจัดกลุ่มเชื้อราที่สร้างสปอร์ออกเป็นเชื้อรา สกุลต่าง ๆ ดังนี้ คือ Colletotrichum sp., Fusarium sp., Lasiodiplodia sp., Phomopsis sp. และ Xylaria sp. ศึกษาเชื้อราแซบโพรบที่เจริญบนตัวอย่างกิ่งมณฑาป่าที่เก็บในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้ง จำนวน 100 ตัวอย่าง พบเชื้อราแซบโพรบทั้งหมด 186 taxa ซึ่งประกอบด้วยเชื้อราในกลุ่ม ascomycetes (นับรวมไล เคนจำนวน 41 taxa) จำนวน 92 taxa กลุ่ม basidiomycetes จำนวน 5 taxa และเชื้อราในกลุ่ม anamorphic fungi (coelomycetes และ hyphomycetes) จำนวน 88 taxa และ myxomycetes จำนวน 1 taxa เมื่อพิจารณาถึงจำนวนเชื้อที่ตรวจพบจากตัวอย่างในสองฤดู พบว่าจำนวนเชื้อราที่พบบน ตัวอย่างที่เก็บจากฤดูแล้งมีจำนวนและความหลากหลายมากกว่าบนตัวอย่างที่เก็บจากฤดูฝน ทำการรวบรวมข้อมูลชนิดของเชื้อราที่พบมีรายงานการตรวจพบจากส่วนต่าง ๆ ของพืชในวงศ์ จำปีจำปา (Magoliaceae) นับตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบันและจัดทำเป็นฐานข้อมูลออนไลน์ผ่านเวบไซต์ ของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม (http://thaiwoodyfungi.psru.ac.th) โดยแยกข้อมูลออกเป็นสอง ส่วนคือ ส่วนที่หนึ่งเป็นส่วนของ index of fungi on Magnoliaceae ซึ่งเป็นการรายงานถึงเชื้อราทั้งหมด ที่พบจากพืชวงศ์จำปีจำปา และอีกส่วนหนึ่งคือ thai woody fungi ที่แสดงข้อมูลเฉพาะเชื้อราที่พบจาก ตัวอย่างพืชในวงศ์จำปีจำปาและไม้เนื้อแข็งอื่น ๆ จากประเทศไทยเท่านั้น ทั้งนี้ในส่วนของ index of fungi on Magnoliaceae มีเชื้อราที่พบมีการรายงานทั้งหมดจำนวน 455 taxa จัดเป็นราในกลุ่ม ascomycetes จำนวน 191 taxa basidiomycetes จำนวน 40 taxa coelomycetes จำนวน 133 taxa hyphomycetes จำนวน 89 taxa และ myxomycetes จำนวน 2 taxa การทดสอบความสามารถของเชื้อราเอนโดไฟต์บริสุทธิ์ที่แยกเชื้อได้ในการเป็นเชื้อปฏิปักษ์ที่ต้าน การเจริญของเชื้อก่อโรคแอนแทรคโนสในกล้วย (Colletotrichum musae) และโรคเหี่ยวในขิง (Fusarium oxysporum) โดยการเลี้ยงเชื้อร่วมกัน (dual culture) ในจานทดลองพบว่าเชื้อรา Mycelia sterilia MG3/2.3-2, MG2/5.5-2 และ Phomopsis sp. MG3/1.2-2 สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อรา iv C. musae ได้สูงสุด (65.7, 62.2 และ 57.9% ตามลำดับ) โดยเชื้อราเอนโดไฟต์ไอโซเลต MG2/5.5-2 ให้ ปฏิกิริยาการเป็นปฏิปักษ์แบบการแก่งแย่งพื้นที่ (competition) มีการเจริญอย่างรวดเร็วและเจริญคลุม เชื้อทดสอบ ในขณะที่เชื้อรา 2 ไอโซเลตที่เหลือสามารถยับยั้งเชื้อทดสอบโดยเกิดปฏิกิริยาการเป็นปฏิปักษ์ แบบสร้างสารปฏิชีวนะ (Antibiosis) ในส่วนของการทดสอบกับเชื้อราก่อโรค F. oxysporum มีเชื้อรา 3 ไอโซเลตคือ MG2/6.1-1, MG6/4.2-1 และ MG6/5.4-4 สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อรา F. oxysporum ได้สูงสุด (91.4, 72.4 และ 71.2% ตามลำดับ) โดยเชื้อราเอนโดไฟต์ไอโซเลต MG2/6.1-1 ให้ปฏิกิริยาการเป็นปฏิปักษ์แบบการแก่งแย่งพื้นที่ ในขณะที่เชื้อรา 2 ไอโซเลตที่เหลือยับยั้งเชื้อทดสอบ โดยการเกิดปฏิกิริยาการเป็นปฏิปักษ์แบบสร้างสารปฏิชีวนะ คัดเลือกเชื้อราเอนโดไฟต์มาเลี้ยงในอาหารเหลวที่แตกต่างกัน 5 ชนิด เพื่อกระตุ้นให้มีการสร้าง สารออกฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรค แล้วทดสอบด้วยวิธี paper disc diffusion assay โดยการหยดน้ำ เลี้ยงที่ได้จากการเลี้ยงเชื้อราในอาหารเหลวลงบนแผ่น paper disc ที่ปลอดเชื้อแล้ววางบนจานเพาะเชื้อที่ มีการเพาะเชื้อก่อโรคชนิดต่าง ๆ ไว้แล้ว ผลพบว่าน้ำเลี้ยงจากเชื้อราจำนวน 5 ชนิดสามารถยับยั้งการ เจริญของเชื้อยีสต์ Candida albicans ได้ โดยเกิดเคลียร์โซนขึ้นรอบ ๆ paper disc แต่ไม่มีน้ำเลี้ยงเชื้อ ชนิดใดที่สามารถยับยั้งการเจริญของ Bacillus cereus, Escherichia coli, MRSA, Salmonella weltevreden และ Staphyllococcus aureus ได้ The project was initiated in Phu Hin Rong Kla National Park, Phitsanulok Province, northern Thailand. The objective of this research is to investigate aspects of the biodiversity of saprobic and endophytic fungi found on wood of Manglietia garrettii. The application on antagonistic screening using living cultures obtained from the study was also carried out. Endophytic fungi were isolated from healthy branches of Montha Pa (M. garrettii) collected from Phu Hin Rong Kla National Park, Phitsanulok during July 2008. Bark and wood of the samples were isolated for endophytic fungi using triple surface sterilization and totally 254 isolates are obtained from this study. The most common isolates are in Mycelia sterilia group. Classification and identification of the living isolates are based on spore morphology where they sporulated. The most frequently isolated endophytes which sporulated in this study were Colletotrichum sp., Fusarium sp., Lasiodiplodia sp., Phomopsis sp. and Xylaria sp. Saprobic fungi associated with dead tissue of M. garrettii collected from wet and dry seasons were also investigated. From 100 samples of decaying woody litter of M. garrettii, 186 fungal taxa were identified, comprising 92 ascomycetes (including 41 lichens), 5 basidiomycetes, 88 anamorphic fungi and one myxomycete. In terms of the numbers of taxa recovered, dry season samples supported more diverse fungal community than samples collected in the wet season. Information and data of fungi found and reported from Magnoliaceae were collected and provided as an online database through the university website; http://thaiwoodyfungi.psru.ac.th. The database is divided into two parts; an index of fungi known from magnoliaceous wood and Thai woody fungi which provides information about woody fungi obtained from the previous and current studies in Thailand. For an index of fungi from Magnoliaceae, totally 455 taxa were gathered and recorded, comprises of 191 ascomycetes, 40 basidiomycetes, 133 coelomycetes, 89 hyphomycetes and 2 myxomycetes. In vitro antagonistic activity of endophytes were studied by dual culture method to inhibit growth of Colletotrichum musae and Fusarium oxysporum, causal agents of vi anthracnose disease of banana and wilt of ginger, respectively. Endophytic fungi isolate Mycelia sterilia MG3/2.3-2, MG2/5.5-2 and Phomopsis sp. MG3/1.2-2 provided highest percentage inhibition to the growth of C. musae (65.7, 62.2 and 57.9%, respectively). MG2/5.5-2 is inhibited the growth of C. musae by fast growing competition where the two latter species are inhibited growth of test organism as antibiosis inhibition by produce antibiotic. Isolate Mycelia sterilia MG2/6.1-1, MG6/4.2-1 and MG6/5.4-4 provided highest percentage inhibition to the growth of F. oxysporum (91.4, 72.4 and 71.2%, respectively). MG2/6.1-1 is inhibited the growth of F. oxysporum by fast growing competition where the two latter species are inhibited growth of test organism as antibiosis inhibition by produce antibiotic. Living isolates of selected fungi were grown in five different fermentation media to stimulate bioactive compound production against test organisms. Screening were done using paper disc diffusion assay by spotting supernatant from each isolates to the discs and placed on the test organism’s petri dish. The result showed that supernatant from five isolates could inhibit the growth of Candida albicans; providing clear zone surround paper discs. There are however none of the supernatant could inhibit the growth of Bacillus cereus, Escherichia coli, MRSA, Salmonella weltevreden and Staphyllococcus aureus.