การศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนเพื่อการออกแบบหลักสูตรท้องถิ่น : กรณีศึกษาตำบลแม่สะ เรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน สัญญาเลขที่ RDG 52 N 0024 ดำเนินงานวิจัยโดยนางสยามล เพียรงาน รหัส 490232172 นักศึกษาสาขาการสอนภาษาไทย คณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้ มาถึงบทสรุปงานวิจัยชิ้นนี้ จากวัตถุประสงค์ของงานวิจัยการศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนเพื่อการออกแบบหลักสูตร ท้องถิ่น : กรณีศึกษาตำบลแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอนมีอยู่ 3 ข้อ 1.รวบรวมประวัติและวิเคราะห์ โครงสร้างชื่อหมู่บ้านในตำบลแม่สะเรียง 2. ศึกษาบริบทและประวัติศาสตร์ชุมชนของตำบลแม่ สะเรียง 3.พัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น หน่วยประวัติศาสตร์ชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบล แม่สะเรียง โดยใช้การมีส่วนร่วมของชุมชนและการจัดเวทีรวมทั้งการใช้ศักยภาพของทีมวิจัยใน การสืบค้นข้อมูล ออกแบบหลักสูตรท้องถิ่นประวัติศาสตร์ชุมชนตำบลแม่ สะเรียง ประวัติศาสตร์ชุมชนเป็นมรดกที่สำคัญในการรักษาความเป็นตัวตนของชุมชนไว้แม้เวลา จะผ่านมากี่ร้อยปีก็ตามผู้คนในชุมชนยังมีการสืบสานและส่งต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น หากแต่มีการ เปลี่ยนแปลงในสังคมปัจจุบันที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว การดำรงไว้ซึ่งประเพณี วัฒนธรรมและ “รากเหง้า”ของตนเองและชาติไทยถูกลดความสำคัญลงมาก หากเราไม่ตระหนักถึงปัญญาเหล่านี้สิ่ง ต่างๆที่เป็นความงามความดีที่บรรพบุรุษได้สั่งสมไว้ก็จะเลือนหาย ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประเพณี วัฒนธรรมสูญสิ้นจากสังคมไป เยาวชนก็ไม่สามารถเรียนรู้และปฏิบัติตนเป็นคนดีตามแบบอย่าง บรรพบุรุษ เกิดปัญหาในสังคมตามมาอีกมากมาย และจากการศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนตำบล แม่สะเรียงยังพบว่าการบันทึกหรือการจัดเก็บข้อมูลประวัติชุมชน ประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิต รวมทั้งภูมิปัญญาท้องถิ่น มีข้อมูลน้อยมากหากไม่มีการบันทึกหรือสืบค้นไว้สิ่งต่างๆ เหล่านี้ก็จะ สูญหายไปกับผู้เฒ่าผู้แก่หรือผู้รู้ในชุมชน งานวิจัยการศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนตำบลแม่สะเรียงจึง เป็นการสืบค้นและสืบสานให้กับคนรุ่นใหม่โดยการนำไปสู่สถานศึกษาคือ โรงเรียนบ้านจอมแจ้ง มิตรภาพที่ 193 และโรงเรียนอื่นๆในโอกาสต่อไป ผลจากการศึกษาประวัติศาสตร์ตำบลแม่สะเรียงยังพบว่า ประวัติหมู่บ้านทั้ง 9 หมู่บ้านมี ความเป็นมาแต่แตกต่างกัน ทำให้ทราบว่าในอดีตหมู่บ้านต่างๆในตำบลแม่สะเรียงมีความอุดม สมบูรณ์ โดยศึกษาจากการตั้งชื่อที่มีความสอดคล้องกับภูมิประเทศความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ ไม่ ว่าจะเป็น ชื่อป่า ดง หรือที่ราบลุ่มที่อุดมสมบูรณ์ บางหมู่บ้านตั้งมาหลายร้อยปี บางหมู่บ้านเป็น หมู่บ้านที่เกิดขึ้นใหม่ และหมู่บ้านในตำบลแม่สะเรียงยังมีความแตกต่างทางชาติพันธุ์ โดยส่วน ใหญ่จะเป็นคนพื้นราบ (คนเมือง) ประกอบด้วย บ้านจอมแจ้ง บ้านในเวียง (เขตเทศบาล) บ้าน ทุ่งพร้าว บ้านป่ากล้วย(บ้านหลัก)บ้านนาคาว ส่วนบ้านหนองผักหนาม บ้านไร่ บ้านดงสงัด พบว่า การอพยพมาอาศัยของชนเผ่ากะเหรี่ยงเป็นส่วนใหญ่และบ้านแพะเป็นชนเผ่าละว้าเป็นส่วนใหญ่นอกจากนี้ประเพณีดั้งเดิมที่พบเป็นประเพณีของหมู่บ้าน บ้านจอมแจ้ง บ้านในเวียง บ้านทุ่งพร้าว บ้านป่ากล้วย บ้านนาคาว โดยเป็นของคนพื้นราบ(คนเมือง) ส่วนประเพณีชนเผ่าของหมู่บ้าน บ้าน แพะ บ้านไร่ บ้านดงสงัด จะไม่มีในชุมชนเนื่องจากผู้คนในชุมชนหันไปนับถือศาสนาคริสต์ จะ เห็นได้ว่าประเพณี วัฒนธรรมจะเกิดมาจากการนับถือศาสนาและความเชื่อตามบรรพบุรุษ ประเพณี ที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชนตำบลแม่สะเรียง ประกอบด้วย ตานข้าวใหม่ (ข้าวจี่ ข้าวหลาม) ประเพณี ส่งเคราะห์ สืบชะตา ประเพณีออกพรรษา (ออกหว่า) ประเพณีตานเทียนเหง ประเพณี นอนวัดจำ ศีล ประเพณีปี๋ใหม่เมือง ประเพณีเลี้ยงเจ้าปู่ เจ้าย่า ประเพณีตานแตน ก๋วยสลาก ประเพณี 9 ค่ำ เดือน 8 ออก 8 ค่ำ (ผูกข้อมือ “มัดมือ”) ประเพณีตานข้าวหย่ากู๊ ประเพณีเข้าพรรษา ประเพณีสรงน้ำ พระธาตุ (ขึ้นดอย) ประเพณีปี๋ใหม่เมือง ประเพณีปอยส่างลอง ประเพณี “เลี้ยงเจ้าเข้าทรง” และ ประเพณีที่สูญหายไปคือ ประเพณีตานเตียน (ทานเทียน) ประเพณีตานดอกไม้ (ทานดอก) ประเพณี ตานต้อด และประเพณีจะก๊ะ ภาษาที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารกันในชุมชนหรือในหมู่บ้าน หมู่บ้านที่ ใช้ภาษาไทยล้านนา คือ บ้านจอมแจ้ง บ้านในเวียง บ้านทุ่งพร้าว บ้านนาคาว บ้านป่ากล้วย(บ้าน หลัก) ส่วนบ้านที่ใช้ภาษากะเหรี่ยงติดต่อกันในชุมชนคือบ้านหนองผักหนาม บ้านไร่ บ้านดงสงัด และบ้านป่ากล้วย(บ้านบริวาร) ที่เป็นชาติพันธุ์ที่เป็นกะเหรี่ยง ส่วนบ้านแพะใช้ภาษาละว้า ติดต่อสื่อสารกันในส่วนชาติพันธุ์ที่เป็นละว้า บทสรุป “ประวัติศาสตร์” เป็นสิ่งที่บ่งบอกความเป็นเอกราช ความเป็นไทย ความเป็นตัวตนของคน ในชุมชนรวมทั้งแสดงความเป็นชาติพันธุ์ของตนเอง จะเห็นได้ว่ากระแสการตื่นตัวทางวัฒนธรรม การรักษาและสืบสานประวัติศาสตร์ชาติไทยและความเป็นไทย อาจจะเนื่องจากคนไทยในปัจจุบัน มีปัญหาเรื่องของความสามัคคีของคนในชาติและการสดงออกทางความคิดที่ไม่ตรงกันอย่างรุนแรง จึงสะท้อนในเรื่องความเป็นชาติและประวัติศาสตร์ในเรื่องของความรักชาติ ความคนไทย วัฒนธรรมของคนไทย จึงเกิดกระแสความรักชาติ รักถิ่นเกิดของตัวเองของสังคม และนักวิชาการ รัฐบาลหรือแม้แต่ผู้คนในสังคมพึ่งตระหนักถึงการสืบสานประวัติศาสตร์ชาติไทย ประวัติศาสตร์ ชุมชน การรักษาเอกลักษณ์ของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นเอกลักษณ์ชาติไทย ชนเผ่าหรือชาติพันธุ์ของ ตนเอง การศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนเพื่อการออกแบบหลักสูตรท้องถิ่น : กรณีศึกษาตำบลแม่สะ เรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน จากการได้รับความสนับสนุนจากทุนสนับสนุนการวิจัย จากชุด CBMAG เป็นแรงผลักดันสำคัญในงานวิจัย จึงเป็นแนวทางที่จะให้ชุมชน เอกชนและภาครัฐร่วมมือร่วมใจ ในการสืบสานและดำรงไว้ซึ่งภูมิปัญญา วัฒนธรรมท้องถิ่น เอกลักษณ์ของชุมชนและการสร้าง จิตสำนึกและความตระหนักในคุณค่าของมรดกทางภูมิปัญญาของชุมชนให้เยาวชนได้เรียนรู้ สืบ สานอย่างยั่งยืนต่อไป