โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลัก คือ เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาระบบบริหารจัดการอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราช โดยแบ่งวัตถุประสงค์ย่อยดังนี้ 1) เพื่อศึกษาความต้องการของนักท่องเที่ยวที่มีต่อการท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช 2) เพื่อศึกษากระบวนการบริหารจัดการด้านการท่องเที่ยวของอุตสาหกรรม การท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช 3) เพื่อประเมินประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และความพึงพอใจของการบริหารจัดการอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราช 4) เพื่อศึกษาการพัฒนาศักยภาพของบุคลากรในด้านอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราชและ 5)เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาระบบบริหารจัดการอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช ความต้องการของนักท่องเที่ยวที่มีต่อการท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช 1) ที่พักในจังหวัดนครศรีธรรมราชมีที่พักรูปแบบต่าง ๆ โดยจากการสอบถามนักท่องเที่ยวที่มาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราชโดยนักท่องเที่ยวชาวไทยมีความต้องการที่พักแบบ รีสอร์ท/บังกะโลเป็นอันดับแรก รองลงมาโรงแรม โฮมเสตย์ และเช่าที่พักในแหล่งท่องเที่ยว ส่วนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติมีความต้องการที่พักแบบกระท่อมไม้เป็นอันดับแรก รองลงมารีสอร์ท/บังกะโลโรงแรมธรรมดา และเกสเฮาท์ 2) การคมนาคม จังหวัดนครศรีธรรมราชการพัฒนาให้สามารถตอบสนองการเดินทางท่องเที่ยวได้หลายรูปแบบ เช่น การคมนาคมขนส่งทางรถยนต์ รถไฟ และเครื่องบิน โดยจากการสอบถามนักท่องเที่ยวที่มาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราชโดยนักท่องเที่ยวชาวไทยส่วนใหญ่จะเดินทางโดยรถยนต์ ส่วนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติจะเดินทางมาโดยรถทัวร์เป็นอันดับแรก รองลงมาเครื่องบิน รถไฟ และรถตู้ 3) สิ่งดึงดูดใจ ในจังหวัดนครศรีธรรมราชมีทรัพยากรการท่องเที่ยวที่สามารถดึงดูดใจให้นักท่องเที่ยวเดินทางไปท่องเที่ยวมากมาย แต่สิ่งที่ทำให้นักท่องเที่ยวมาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราชได้เป็นอันดับแรก ได้แก่ แหล่งท่องเที่ยวประเภทวัด เช่น วัดพระมหาธาตุ วัดธาตุน้อย วัดสวนขัน เป็นต้น รองลงมาคือแหล่งท่องเที่ยวประเภทหาดทราย ทะเลสวย แหล่งท่องเที่ยวประเภทน้ำตก ภูเขา และแหล่งท่องเที่ยวประเภทชุมชน สิ่งดึงดูดใจประเภทวัฒนธรรม ได้แก่ ประเพณีงานเดือนสิบ ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ ฯลฯ 4) สิ่งอำนวยความสะดวก นักท่องเที่ยวชาวไทยที่มาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราชมีความต้องการความสะดวกในการเดินทาง ป้ายแนะนำสถานที่ท่องเที่ยว ศูนย์ให้ข้อมูลทางการท่องเที่ยว อินเตอร์เน็ตไร้สายตามสถานที่ท่องเที่ยว ส่วนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติมีความต้องการสิ่งอำนวยความสะดวกในด้านธุรกรรมการเงินผ่านระบบออนไลน์เป็นอันดับแรก รองลงมา ป้ายบอกทางเป็นภาษาอังกฤษ และรถเช่าและสิ่งที่นักท่องเที่ยวต้องการเพิ่มเติม ได้แก่ สินค้าของที่ระลึกประเภทเก็บความประทับใจในแหล่งท่องเที่ยว และร้านจำหน่ายของที่ระลึกภายในจังหวัด 5) กิจกรรมต่าง ๆ ด้านการท่องเที่ยวกิจกรรมที่นักท่องเที่ยวทำเมื่อมาเยือนจังหวัดนครศรีธรรมราช กิจกรรมที่นักท่องเที่ยวมักทำเป็นอันดับแรกได้แก่ ท่องเที่ยวไหว้พระ รองลงมา เล่นน้ำ ชมธรรมชาติ/เที่ยวถ้ำน้ำตก การเดินป่าการปีนภูเขาการดำน้ำแบบผิวน้ำ และทำกิจกรรมร่วมกับชาวบ้าน กระบวนการบริหารจัดการด้านการท่องเที่ยวของอุตสาหกรรม การท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช 1) กระบวนการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ ได้แก่ สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัด ททท.นครศรีธรรมราช สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 5 (กรมป่าไม้) กรมศิลปากรพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาตินครศรีธรรมราช สนง.วัฒนธรรมจังหวัดนครศรีธรรมราช องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น เป็นผู้วางแผน กำหนดนโยบาย กฎระเบียบ ข้อบังคับดูแล ซึ่งได้มีการกำหนดไว้ในแผนการพัฒนาของแต่ละหน่วยงานโดยแต่ละหน่วยงานมีการแบ่งหน้าที่ในการรับผิดชอบที่แตกต่างกัน 2) กระบวนการทำงานของหน่วยงานภาคเอกชน ได้แก่ หน่วยงานภาคเอกชนมีหน้าที่ประสานงานและให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ประกอบการเกี่ยวกับการท่องเที่ยวต่าง ๆ และให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ด้านการท่องเที่ยวให้กับทุกฝ่ายที่ดำเนินงานเกี่ยวกับการท่องเที่ยว ช่วยเหลือสนับสนุนให้มีการจัดงานประเพณีท้องถิ่น ร่วมประชุมวางแผนการจัดการท่องเที่ยวกับทุกฝ่าย ประเมินประสิทธิภาพและความพึงพอใจของการบริหารจัดการอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราช พบว่า อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในจังหวัดนครศรีธรรมราชมีความเป็นเอกลักษณ์/มีคุณค่าเฉพาะเชิงการท่องเที่ยวมากที่สุด รองลงมาเป็นจังหวัดนครศรีธรรมราชเป็นจังหวัดที่มีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยว สามารถรองรับนักท่องเที่ยวของจังหวัด แต่ยังบกพร่องในส่วนของความเป็นระบบในการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวและมาตรการป้องกันผลกระทบสิ่งแวดล้อมของแหล่งท่องเที่ยว บุคลากรทางด้านการท่องเที่ยวในจังหวัดนครศรีธรรมราชมีทักษะด้านการบริการและบุคลิกภาพมีหน่วยกู้ภัย/หน่วยรักษาความปลอดภัยที่ดี แต่สิ่งที่บุคลากรทางด้านการท่องเที่ยวจะต้องทำการปรับปรุง คือความสามารถในด้านภาษาอังกฤษและภาษาต่างประเทศ โดยบุคลากรการท่องเที่ยวในจังหวัดนครศรีธรรมราชมีความสามารถอยู่ในระดับปานกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราชนั้นเป็นจังหวัดนครศรีธรรมราชที่มีเส้นทางที่เข้าถึงจากภายนอกสู่แหล่งท่องเที่ยวเหมาะสม สิ่งที่การควรปรับปรุงคือ ป้ายบอกทาง/ป้ายสื่อความหมายภายในแหล่งท่องเที่ยว และด้านสาธารณูปโภคจังหวัดนครศรีธรรมราชนั้นมีคุณภาพของน้ำที่เหมาะสม เพราะส่วนใหญ่จะเป็นน้ำประปา มีภูมิทัศน์เหมาะสม มีความสะอาดบริเวณแหล่งเที่ยวและความสะอาดของห้องน้ำ/ห้องสุขา และทางด้านสาธารณูปโภคของการท่องเที่ยวในจังหวัดนครศรีธรรมราชที่ต้องทำการปรับปรุงได้แก่ ถังขยะรถโดยสารบริการในแหล่งท่องเที่ยว ความพึงพอใจในการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราช พบว่า นักท่องเที่ยวมีความพึงพอใจด้านสินค้าที่ระลึกที่มีความเป็นเอกสารมากที่สุด รองลงมา ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก ด้านการขนส่ง ด้านอาหาร ด้านที่พัก ด้านการบริการนักท่องเที่ยวและมัคคุเทศก์ ด้านการได้รับข้อมูลการท่องเที่ยว /สารสนเทศ และสิ่งที่นักท่องเที่ยวพึงพอใจน้อยที่สุด คือ ด้านบันเทิงและนันทนาการ อาจจะเนื่องมาจากจังหวัดนครศรีธรรมราชมีแหล่งบันเทิงและนันทนาการน้อย การเสริมสร้างพัฒนาศักยภาพของบุคลากรในด้านอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของจังหวัดนครศรีธรรมราช พบว่า กระบวนการเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรจะต้องเป็นลักษณะค่อยเป็นค่อยไป มีความยืดหยุ่น สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามสถานการณ์ที่เป็นอยู่จริง โดยบุคลากรจะต้องเริ่มต้นจากการพัฒนาตนเองโดยการพัฒนาจุดอ่อนและเสริมจุดแข็งให้ดีขึ้น ซึ่งทางที่ทางคณะผู้วิจัยได้จัดโครงการฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพของบุคลากรด้านการบริหารจัดการอย่างยั่งยืน ประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ การสร้างความประทับใจให้กับนักท่องเที่ยว และการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับแหล่งท่องเที่ยวให้กับผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อเสริมสร้างการพัฒนาด้านความรู้ความข้าวของบุคลาก่อนเบื้องต้น สรุปผลว่าสามารถช่วยเสริมสร้างศักยภาพให้กับบุคลากรได้ และผู้เข้าอบรมแสดงว่าคิดเห็นว่าจากการฝึกอบรมครั้งนี้สามารถนำสิ่งที่ได้จากการอบรมไปใช้ในการพัฒนาการบริหารจัดการการท่องเที่ยวได้เพิ่มขึ้น และสามารถนำผลที่ได้จากการศึกษาดูงานนำไปประยุกต์ใช้กับหน่วยงานของท่านได้มากยิ่งขึ้น มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวเพิ่มมากยิ่งขึ้น แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในจังหวัดนครศรีธรรมราช ในการบริหารจัดการอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในจังหวัดนครศรีธรรมราชนั้นจะต้องบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ได้แก่ 1) สถาบันการศึกษา 2) สถาบันศาสนา 3) หน่วยงานของรัฐ 4) หน่วยงานเอกชน 5) ผู้ประกอบการ 6) ผู้นำชุมชน และ 7) ประชาชนในพื้นที่ ช่วยกันสร้างจิตสำนึกให้ชุมชนรู้จักการเสียสละ สามัคคี ไม่คำถึงผลประโยชน์ส่วนตัวก็จะทำให้มีการบริหารจัดการที่ดีและยั่งยืน ในส่วนของการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนจะมีความแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ แหล่งท่องเที่ยวประเภททะเลและชายหาดและแหล่งท่องเที่ยวประเภทน้ำตก/ภูเขาเนื่องจากแหล่งท่องเที่ยวดังกล่าวมีหน่วยงานของภาครัฐที่รับผิดชอบโดยตรงภายใต้กฎระเบียบของการจัดการบ้านเมือง ส่วนแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนมีชุมชนเป็นเจ้าของจึงทำให้ระบบบริหารจัดการมีความแตกต่างกัน โดยแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชนควรสถาบันเข้ามาเกี่ยวข้อง 2 สถาบัน คือ 1) สถาบันการศึกษา 2) สถาบันศาสนา 3)ผู้นำชุมชน 4)การมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ และ 5) ผู้ประกอบการ