| ชื่อเรื่อง | : | โครงการการพัฒนาวิธีการประเมินความรับผิดชอบร่วมในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากอุตสาหกรรม (ระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา) |
| นักวิจัย | : | ชยันต์ ตันติวัสดาการ |
| คำค้น | : | Climate Change , ก๊าซเรือนกระจก , อุตสาหกรรม |
| หน่วยงาน | : | สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย |
| ผู้ร่วมงาน | : | - |
| ปีพิมพ์ | : | 2556 |
| อ้างอิง | : | http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG5130023 , http://research.trf.or.th/node/6701 |
| ที่มา | : | - |
| ความเชี่ยวชาญ | : | - |
| ความสัมพันธ์ | : | - |
| ขอบเขตของเนื้อหา | : | - |
| บทคัดย่อ/คำอธิบาย | : | ปัญหาสภาวะโลกร้อนในปัจจุบันเกิดจากการบริโภคที่เกินตัวของประชาคมโลก ซึ่งได้ปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) และก๊าซเรือนกระจก (GHG) อื่นๆ สู่บรรยากาศของโลกสะสมจนอยู่ในระดับที่เป็นอันตรายต่อสภาวะแวดล้อม ทำให้เกิดการขาดแคลนน้ำ อาหาร และการเพิ่มสูงขึ้นของระดับน้ำทะเล เป็นต้น พิธีสารเกียวโตได้ใช้หลักการความรับผิดชอบร่วมกันแต่รับผิดชอบต่างกัน (Common But Differentiated Responsibilities: CBDR) กำหนดให้ประเทศที่พัฒนาแล้วซึ่งมีชื่ออยู่ในกลุ่มภาคผนวก B (Annex B) มีข้อผูกพันที่จะต้องลด GHG ของตนลงในช่วงปีพ.ศ. 2551 – 2555 ส่งผลประเทศในกลุ่มภาคผนวก B สูญเสียความสามารถในการแข่งขันระหว่างประเทศ จากต้นทุนการผลิตสินค้าที่สูงขึ้น ทำให้เกิดการย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศนอกกลุ่ม หรือที่เรียกว่า การย้ายฐานการผลิตคาร์บอน (Carbon Offshoring) ซึ่งส่งผลการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศในกลุ่มภาคผนวก B ลดลง แต่กลับไปเพิ่มขึ้นในประเทศนอกกลุ่มภาคผนวก B แทน หรือเกิดการรั่วไหลของคาร์บอน (Carbon leakage) นั่นเอง การเพิ่มขึ้นของก๊าซเรือนกระจกจากประเทศที่กำลังพัฒนาเหล่านี้ได้ส่งผลให้เกิดแรงกดดันจากประเทศที่พัฒนาแล้วมายังประเทศที่กำลังพัฒนาให้ต้องมีส่วนรับผิดชอบมากขึ้น อย่างไรก็ตามประเทศกำลังพัฒนาก็โต้แย้งว่าปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เพิ่มขึ้นนี้ส่วนใหญ่มาจากการย้ายฐานการผลิตผ่านการลงทุนโดยตรง เพื่อป้อนการบริโภคของประเทศพัฒนาแล้วนั่นเอง นอกจากนี้ยังมีแนวโน้มที่จะทำให้ปริมาณก๊าซเรือนกระจกโดยรวมของโลกจะเพิ่มขึ้นเนื่องจากประเทศกำลังพัฒนายังมิได้ใช้เทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการจัดการกับปัญหาดังกล่าว ส่วนประเทศที่พัฒนาแล้ว ก็ไม่มีการลดการบริโภคเท่าที่ควรเนื่องจากมีการย้ายฐานการผลิตไปประเทศอื่น งานวิจัยชิ้นนี้จึงได้เปรียบเทียบผลการคำนวณภาระความรับผิดชอบต่อก๊าซเรือนกระจก 3 วิธี คือ ภาระรับผิดชอบตามการปลดปล่อยที่จุดผลิต (Production-based Approach) ภาระรับผิดชอบตามสัดส่วนของความเป็นเจ้าของหน่วยผลิต (Ownership-based Approach) และภาระรับผิดชอบตามการบริโภค (Consumption-based Approach) งานวิจัยชิ้นนี้ได้พบว่าภาคอุตสาหกรรมของไทยที่มีการส่งออกในสัดส่วนที่สูง จะมีการปลดปล่อย CO2 เพื่อการส่งออกสุทธิอยู่ในช่วงร้อยละ 35 - 82 ซึ่งเป็นคาร์บอนที่จะถูกคำนวณไว้ใน ยอดบัญชีคาร์บอน (Carbon Inventory) ของไทยตามวิธีการจากฐานการผลิต ซึ่งที่จริงแล้วควรเป็นภาระของต่างชาติหากคิดจากฐานการบริโภค สำหรับในระดับประเทศปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่คำนวณวิธีด้านการบริโภคนั้นต่ำกว่าวิธีด้านการผลิตเพียงร้อยละ 3 เนื่องจากประเทศไทยมีการส่งออกสุทธิโดยรวมทุกสินค้าไม่สูงเมื่อเทียบกับ GDP แม้ว่ามูลค่าการส่งออก หรือการนำเข้าโดดๆ เมื่อเทียบกับ GDP จะสูงถึงร้อยละ 65-70 ก็ตาม อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณาในระดับรายสาขาอุตสาหกรรม พบว่าอุตสาหกรรมที่ประเทศไทยมีความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลก เช่น สาขาการผลิตอาหาร สาขายางและพลาสติก สาขาสิ่งทอ และบริการที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว นั้นล้วนแล้วแต่มีสัดส่วนที่ไทยผลิตเพื่อการส่งออกไปประเทศอื่นที่สูง ดังนั้นสาขาเหล่านี้จึงมีปริมาณการผลิตคาร์บอนตามแนวคิดตามการปลดปล่อยที่จุดผลิตสูงกว่าปริมาณคาร์บอนตามแนวคิดด้านการบริโภคค่อนข้างมาก โดยที่หลายสาขามีสัดส่วนสูงกว่าร้อยละ 40 และยังมีปริมาณการผลิตสูงมากเมื่อเทียบกับสาขาอื่นๆด้วย ดังนั้นก็หมายความว่าหากไทยจะต้องมีพันธกรณีในการจัดการกับก๊าซดังกล่าว และยังคงใช้วิธีการคำนวณภาระตามการปลดปล่อยที่จุดผลิต ประเทศไทยก็จะต้องรับภาระการจัดการกับก๊าซดังกล่าวแทนประเทศผู้นำเข้าในสาขาเหล่านั้นอย่างมาก อย่างไรก็ดีไทยเองก็มีการพึ่งพิงการผลิตโดยเฉพาะวัตถุดิบจากต่างประเทศในสัดส่วนที่สูงด้วยเช่นกัน ซึ่งในสาขาเหล่านี้ก็ถือได้ว่าประเทศไทยได้ผลักภาระความรับผิดชอบก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ไปให้ประเทศอื่นๆ ด้วยเช่นกัน การคำนวณบัญชีคาร์บอนทั้งสองวิธีการยังเป็นสิ่งจำเป็นและต้องมีการใช้ร่วมกัน เนื่องจากวิธีภาระรับผิดชอบตามการปลดปล่อยที่จุดผลิตนั้นมีความง่ายและมีประสิทธิภาพในการจัดการเกี่ยวกับการออกมาตรการควบคุมและกำกับดูแล ในขณะที่วิธีภาระรับผิดชอบตามการบริโภคนั้นช่วยให้เราเห็นภาระความรับผิดชอบที่เป็นธรรมระหว่างประเทศมากขึ้น |
| บรรณานุกรม | : |
ชยันต์ ตันติวัสดาการ . (2556). โครงการการพัฒนาวิธีการประเมินความรับผิดชอบร่วมในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากอุตสาหกรรม (ระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา).
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. ชยันต์ ตันติวัสดาการ . 2556. "โครงการการพัฒนาวิธีการประเมินความรับผิดชอบร่วมในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากอุตสาหกรรม (ระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา)".
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. ชยันต์ ตันติวัสดาการ . "โครงการการพัฒนาวิธีการประเมินความรับผิดชอบร่วมในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากอุตสาหกรรม (ระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา)."
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2556. Print. ชยันต์ ตันติวัสดาการ . โครงการการพัฒนาวิธีการประเมินความรับผิดชอบร่วมในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จากอุตสาหกรรม (ระหว่างประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา). กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2556.
|
