การพัฒนาชุดโครงการวิจัย เดินตามพ่อ : การจัดการเครือข่ายการเรียนรู้ของเกษตรกรตาม แนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนอย่างยั่งยืน : ศึกษากรณีโจทย์ ปัญหาของเกษตรกรและเครือข่ายเกษตรกรตามแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อแก้ไขปัญหา ความยากจน ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์หลัก คือ เพื่อทราบโจทย์ปัญหาของเกษตรกรในแต่ละพื้นที่ เป้าหมาย ในการนำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการแก้ปัญหาความยากจนได้อย่าง เหมาะสมและมีประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหาความยากจนได้อย่างยั่งยืน ซึ่งมีวัตถุประสงค์ย่อย ดังนี้ (1) เพื่อศึกษาเงื่อนไขหรือปัจจัยของชุมชน เกษตรกร และเครือข่ายการเรียนรู้ของเกษตรกรใน พื้นที่เป้าหมาย ที่นำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้จนประสบความสำเร็จ (2) เพื่อศึกษา บริบทชุมชน และวิเคราะห์โจทย์ปัญหาของชุมชน เกษตรกร และเครือข่ายการเรียนรู้ของเกษตรกร ในพื้นที่เป้าหมาย ที่นำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงไปปฏิบัติ ซึ่งการวิจัยในครั้งนี้ มีลักษณะ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัย พบว่า เงื่อนไขหรือปัจจัยของชุมชน เกษตรกร และเครือข่ายการเรียนรู้ของเกษตรกรในพื้นที่ เป้าหมาย ที่นำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้จนประสบความสำเร็จ ซึ่งได้จากการ สังเคราะห์เอกสารและจากชุมชนตัวอย่าง ทั้ง 32 ชุมชน สามารถสรุปเงื่อนไขหรือปัจจัยในการดำรง อยู่ได้ ดังนี้ 1. ทุนทางสังคม ทุนทางสังคมถือเป็นปัจจัยภายในที่ปรากฏอยู่ในชุมชนแต่ละชุมชนเอง ซึ่งก่อให้เกิดพลัง ความร่วมมือที่จะขับเคลื่อนชุมชนเพื่อแก้ไขและพัฒนาให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่าง พอเพียงและยั่งยืน ซึ่งทุนทางสังคมดังกล่าวแบ่งออกเป็น 1.1 ทุนมนุษย์ ต้องเริ่มจากผู้นำ และ ชาวบ้านในชุมชน มีความรักใคร่ ไว้เนื้อเชื่อใจ มีน้ำใจและเอื้ออาทรเพื่อนมนุษย์ มีความเชื่อในระบบคุณค่า และหลักศีลธรรมที่ดี เช่น มีคุณธรรม มีวินัย ความซื่อสัตย์ จิตสำนึกสาธารณะ ฯลฯ 1.2 ทุนทางสถาบัน กลุ่ม / เครือข่าย ต้องมีความเป็นปึกแผ่น ร่วมคิด ร่วมทำ มีความ เป็นชุมชน ซึ่งได้แก่ สถาบันทางศาสนา สถาบันการเมือง สถาบันการศึกษา รวมทั้งองค์กร ต่าง ๆ เช่น องค์กรพัฒนาภาคเอกชน องค์กรชุมชน ชมรม อาสาสมัคร สื่อมวลชน สถาบัน ครอบครัว ซึ่งเป็นสถาบันที่มีความสำคัญเป็นอย่างมาก 1.3 ทุนทางวัฒนธรรม มีความเชื่อ มีจิตสำนึก มีวัฒนธรรมประเพณียึดโยงกัน ทำให้ คนอยู่รวมเป็นกลุ่ม 2. ทุนทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทุนทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งหมายถึง ทำเลที่ตั้งของชุมชนที่อยู่ในภูมิ ประเทศที่สภาพทางภูมิศาสตร์อุดมสมบูรณ์ หรือยังสามารถอนุรักษ์ ฟื้นฟู ทรัพยากรเหล่านั้นให้ เป็นฐานในการดำรงชีวิตของชุมชนได้ รวมทั้งการเข้าถึงหรือการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมของชุมชนด้วย 3. ทุนทางความรู้ สติปัญญา / เทคโนโลยี ทุนทางความรู้ สติปัญญา / เทคโนโลยี ซึ่งหมายถึง องค์ความรู้ที่เป็นทั้งภูมิปัญญาท้องถิ่น และองค์ความรู้ที่เป็นนวัตกรรมและเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่มีอยู่ในชุมชน และมีการถ่ายทอด แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันภายในชุมชนเองและจากการยอมรับจากภายนอก 4. นโยบาย / กระบวนการพัฒนา จากภายนอก นโยบาย / กระบวนการพัฒนา จากภายนอก หมายถึง กระบวนการทางนโยบายจาก หน่วยงานภาครัฐและเอกชน จากภายนอกชุมชน ที่ได้ถูกนำไปใช้ในชุมชน หรือท้องถิ่นซึ่งปรากฏ อยู่ในรูปของการดำเนินการตามแผนงาน/ยุทธศาสตร์ หรือการทำโครงการต่าง ๆ (Implementation) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อชุมชนท้องถิ่น สำหรับการวิเคราะห์โจทย์ปัญหาของชุมชน เกษตรกร และเครือข่ายการเรียนรู้ของ เกษตรกรในพื้นที่เป้าหมาย ที่นำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงไปปฏิบัติ พบว่า ได้โจทย์ งานวิจัยที่เกิดจากการพัฒนาโจทย์ร่วมกันระหว่างภาคีที่เกี่ยวข้องในชุมชน ซึ่งได้แก่เรื่อง (1) กระบวนการเรียนรู้และเครือข่ายการเรียนรู้ตามแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง ของชุมชน ตำบลดอนกลอย อำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี (2) การประยุกต์ใช้แนวพระราชดำริ เศรษฐกิจพอเพียง เพื่อสร้างความเข้มแข็งในระดับครอบครัวและชุมชน ของกลุ่มสัจจะออมทรัพย์ บ้านหนองจิกยาว ตำบลตลุกดู่ อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี (3) การเชื่อมโยงเครือข่ายผู้ผลิตและ ผู้บริโภคข้าวปลอดภัย ของชุมชนตำบลตลุกดู่ อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี (4) การพัฒนา ผลิตภัณฑ์แบบครบวงจร ของกลุ่มหัตถกรรมบ้านตะกรุด ตำบลเมืองการุ้ง อำเภอบ้านไร่ จังหวัด อุทัยธานี (5) การยอมรับนวัตกรรมการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ของชุมชนตำบลป่าอ้อ อำเภอลานสัก จังหวัด อุทัยธานี และ(6) การประยุกต์ใช้แนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อสร้างความเข้มแข็งของ เครือข่ายสถาบันการเงินเพื่อสวัสดิการบ้านหนองจิก ตำบลหนองยาง อำเภอหนองฉาง จังหวัด อุทัยธานี