วิทยานิพนธ์ (วท.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

ความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัส เป็นเป้าหมายสำคัญในการรักษาผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอชไอวี การให้ความร่วมมือในระดับไม่ดี อาจนำไปสู่การพัฒนาเชื้อดื้อยาและส่งผลต่อความล้มเหลวในการรักษา การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์ไปข้างหน้ามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะซึมเศร้าและปัจจัยร่วมในระดับบุคคล และการเปลี่ยนแปลงของภาวะซึมเศร้าและปัจจัยร่วม ต่อความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัส โดยศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 379 คน และประกอบด้วยผู้ที่ได้รับการคัดกรองว่ามีภาวะซึมเศร้าจากการประเมินด้วย Beck depression inventory II จำนวน 126 คน การประเมินความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัสใช้ การรายงานด้วยตนเองของผู้ป่วยในการรับประทานยา ผลการศึกษาจากการวิเคราะห์ข้อมูลแบบตัดขวาง พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัสในระดับไม่ดีในสัปดาห์ที่ 4, 8 และ12 เป็นร้อยละ 34.6, 19.9 และ 24.1 และพบภาวะซึมเศร้า ในช่วง baseline, สัปดาห์ที่ 4, 8 และ12 เป็นร้อยละ 33.3, 32.2, 23.8 และ 27.9 ตามลำดับ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัส อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติได้แก่ อายุ อาชีพ ประวัติเจ็บป่วยด้วยโรคฉวยโอกาส การใช้สมุนไพร การจ่ายค่ารักษาพยาบาล คำแนะนำและการย้ำเตือนในการรับประทานยา ต้านรีโทรไวรัสจากแพทย์ ระยะเวลาที่ได้รับยาต้านรีโทรไวรัส ระดับ CD4+T lymphocyteในปัจจุบัน สูตรยาต้านรีโทรไวรัส และจำนวนเม็ดยาที่ต้องรับประทาน ภาวะซึมเศร้า ภาวะพุทธิปัญญาเสื่อมในระยะแรก ปัญหาจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และแรงสนับสนุนทางสังคม จากการวิเคราะห์ข้อมูลระยะยาว พบว่า ภาวะซึมเศร้า ปัญหาจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การไม่มีประวัติเจ็บป่วยด้วยโรคฉวยโอกาส การใช้สมุนไพรและการไม่ได้รับการย้ำเตือนในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัสจากแพทย์ เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัสในระดับไม่ดี รวมทั้ง การเปลี่ยนแปลงของภาวะซึมเศร้ามีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัสในระดับไม่ดีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากผลการศึกษา พบว่า ภาวะซึมเศร้ามีความสัมพันธ์กับความร่วมมือในการรับประทานยาต้านรีโทรไวรัสในระดับไม่ดี ดังนั้น แพทย์ที่ทำการรักษาควรประเมินภาวะซึมเศร้าของผู้ป่วยและย้ำเตือนให้ผู้ป่วยตระหนักถึงความสำคัญของการให้ความร่วมมือในรับประทานยาต้านรีโทรไวรัส