โครงการ “การศึกษาประวัติศาสตร์ ตำนาน ความเชื่อต่อองค์พระธาตุสีแก้วเพื่อสร้างการเรียนรู้ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนบ้านสีแก้ว ตำบลสีแก้ว อำเภอเมือง จังหวัดร้อยเอ็ด อย่างมีส่วนร่วม” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและรวบรวมเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ตำนาน ความเชื่อของชาวบ้านสีแก้วที่มีต่อองค์พระธาตุสีแก้ว โดยใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน ตลอดจนการนำองค์ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ตำนาน ความเชื่อ ที่มีต่อองค์พระธาตุสีแก้ว มาออกแบบวิธีการสร้างการเรียนรู้ ที่จะนำไปสู่การพัฒนาเด็กและเยาวชนบ้านสีแก้วอย่างยั่งยืน การศึกษาครั้งนี้ให้ความสำคัญกับกระบวนการสร้างการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นกับเด็กและเยาวชนบ้านสีแก้ว โดยนักวิจัยชุดนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม กระบวนการทำงานเริ่มต้นด้วยการกำหนดเนื้อหาที่จะทำการศึกษา การวางแผนการทำงานระหว่างทีมวิจัยชุดนักวิชาการกับทีมวิจัยจากชุมชน และการวางแผนกิจกรรมในขั้นตอนการปฏิบัติการเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เพื่อสร้างสำนึกรักท้องถิ่นให้กับเยาวชน อันจะนำไปสู่การพัฒนาท้องถิ่นที่มีความยั่งยืนในอนาคต ผลจากการศึกษา พบว่า ข้อมูลทางด้านประวัติศาสตร์ ตำนาน ความเชื่อที่ชาวบ้านมีต่อองค์พระธาตุสีแก้ว ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ได้จากการจัดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันเป็นข้อมูลที่สามารถนำมากระตุ้นให้กลุ่มเยาวชนเกิดสำนึกรักท้องถิ่น ในขณะเดียวกันกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลนับว่าเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการ “สร้างคน” ให้เป็นนักพัฒนาที่สามารถนำองค์ความรู้ที่ได้รับจากกระบวนการทำงานมาต่อยอดการดำเนินกิจกรรมโครงการภายในชุมชนอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้กิจกรรมหรือรูปแบบการสร้างการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นระหว่างการดำเนินโครงการก่อให้เกิดความสัมพันธ์และความร่วมมือของคนในท้องถิ่น ตลอดจนการเกิดแนวคิดในการพัฒนาท้องถิ่น เช่น มัคคุเทศก์น้อย การขยายผลด้านการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์บ้านสีแก้ว ในระยะต่อไป