การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาบริบทชุมชน สภาพปัญหา สาเหตุ ในการขาดคุณธรรมจริยธรรม ของนักเรียนโรงเรียนเทศบาล 2 พิบูลวิทยาคาร 2) เพื่อหารูปแบบการนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงด้านการเกษตรมาประยุกต์ใช้ในการปลูกฝังคุณธรรมและจริยธรรมให้แก่นักเรียน 3) เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน ในการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ 1) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 - 6 โรงเรียนเทศบาล 2 พิบูลวิทยาคาร จำนวน 38 คน 2) ผู้ปกครองนักเรียนจำนวน 38 คน 3) คณะครูจำนวน 7 คน โดยการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นจำนวน 2 ฉบับสำหรับสอบถามครู 1 ฉบับและสอบถามผู้ปกครองอีก 1 ฉบับ การสัมภาษณ์ การสังเกต และการถ่ายภาพประกอบ รูปแบบการใช้แนวทางเศรษฐกิจพอเพียงด้านการเกษตรในการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมแก่นักเรียนโดยการมีส่วนร่วมของครู นักเรียน และผู้ปกครอง มี 3 รูปแบบคือ 1) การปลูกพืชผักและเลี้ยงปลาดุกในภาชนะยางรถยนต์ 2) การปลูกพืชผักและเลี้ยงปลาดุกในภาชนะยางรถยนต์ร่วมกับการเพาะเห็ดนางฟ้า 3) การปลูกพืชผักและเลี้ยงปลาดุกในบ่อดินที่รองพื้นด้วยพลาสติก สถิติที่คณะผู้วิจัยใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าเฉลี่ย ค่าร้อยละ และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยโดยใช้สถิติ T – test แบบ Independent ส่วนข้อมูลที่เป็นการสังเกต และสัมภาษณ์ คณะผู้วิจัยจะเสนอผลการศึกษาค้นคว้าด้วยวิธีพรรณนา จากการดำเนินโครงการพบว่า รูปแบบแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงด้านการเกษตรที่ดีที่สุดและเหมาะสมกับบริบทพื้นที่เขตบริการของโรงเรียนเทศบาล 2 พิบูลวิทยาคารคือ รูปแบบที่ 3 การปลูกพืชผักและเลี้ยงปลาดุกในบ่อดินที่รองพื้นด้วยพลาสติก โดยพฤติกรรมของนักเรียนในความคาดหวังของผู้ปกครองที่มีการปรับเปลี่ยนหลังจากดำเนินกิจกรรมแล้วมีค่าเฉลี่ยคะแนนสูงที่สุดคือ ความซื่อสัตย์สุจริต รองลงมาคือ การรู้จักสิทธิและหน้าที่ของตนเอง โดยกิจกรรมที่มีคะแนนเฉลี่ยหลังการปฏิบัติตามรูปแบบแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ด้านการเกษตรแล้วพฤติกรรมที่มีคะแนนต่ำสุดคือ มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ส่วนพฤติกรรมของนักเรียนในความคาดหวังของครูที่มีการปรับเปลี่ยน หลังจากที่ดำเนินกิจกรรมตามรูปแบบแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงด้านการเกษตรแล้วพบว่า นักเรียนมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเพิ่มสูงขึ้น จากพฤติกรรมที่เคยปฏิบัติบางครั้งเปลี่ยนแปลงเป็นปฏิบัติเป็นประจำ มีจำนวนทั้งสิ้น 13 พฤติกรรม การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่เพิ่มสูงขึ้นมีพฤติกรรมที่ชัดเจนมากจากพฤติกรรมที่ไม่เคยปฏิบัติ หลังจากที่ดำเนินกิจกรรมตามรูปแบบแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงด้านการเกษตรแล้วพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงเป็นปฏิบัติเป็นประจำ พฤติกรรมดังกล่าวคือ การรู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติโดยการทดสอบทางสถิติโดยใช้ T-test พบว่า พฤติกรรมของนักเรียนก่อนการทดลองใช้รูปแบบและหลังจากที่ทดลองแล้วปรากฏว่า ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 0.05 และ 0.01 การศึกษาการสร้างการมีส่วนร่วมของครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสัมพันธ์ระหว่างครูและผู้ปกครอง ซึ่งปกติแล้วมีน้อยมาก แต่เมื่อปฏิบัติกิจกรรมที่มีการให้ผู้ปกครองมาเป็นส่วนหนึ่งของการวิจัยในครั้งนี้มีโอกาสได้พบปะ สร้างสรรค์ และแลกเปลี่ยนแนวความคิดประสบการณ์ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนและผู้ปกครองหรือชุมชนดีขึ้น ซึ่งเป็นส่วนที่สำคัญในการปลูกฝังคุณธรรมของนักเรียนให้คงอยู่ตลอดไป นอกจากความสัมพันธ์ระหว่างครูกับผู้ปกครองแล้ว ความสัมพันธ์ระหว่าง นักเรียนและผู้ปกครองเอง การปฏิบัติกิจกรรมแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ยังช่วยให้นักเรียนและผู้ปกครองมีความเข้าใจกันมากขึ้น โดยมีครูเป็นตัวกลางคอยรับและถ่ายทอดข้อมูลทั้งสองฝ่ายด้วย ซึ่งสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของงานวิจัยที่ต้องการสร้างการมีส่วนร่วมของครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชนในการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมแก่นักเรียน การมีส่วนร่วมของชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการดำเนินโครงการที่สำคัญคือการสนับสนุนและให้ความร่วมมือในการปฏิบัติงานของทีมวิจัยรวมถึงการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ของโครงการจนสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี ที่สำคัญเทศบาลเมืองพิบูลมังสาหาร ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของโครงการ ได้นำไปเป็นนโยบาย เพื่อขยายผลให้โรงเรียนในสังกัดเทศบาลนำไปใช้ในการจัดการเรียนการสอน เพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนด้วย