| ชื่อเรื่อง | : | ผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง สู่กระบวนการเรียนรู้ ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน |
| นักวิจัย | : | บัญญัติ ตะนาวศรี |
| คำค้น | : | ผักพื้นบ้าน , ลำพูน , อาหารพื้นบ้าน |
| หน่วยงาน | : | สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย |
| ผู้ร่วมงาน | : | - |
| ปีพิมพ์ | : | 2551 |
| อ้างอิง | : | http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG47N0034 , http://research.trf.or.th/node/5766 |
| ที่มา | : | - |
| ความเชี่ยวชาญ | : | - |
| ความสัมพันธ์ | : | - |
| ขอบเขตของเนื้อหา | : | - |
| บทคัดย่อ/คำอธิบาย | : | ในการศึกษาเรื่องผักพื้นบ้านอาหารพื้นเมือง สร้างทีมวิจัยจากการรวมกลุ่มของผู้นำในชุมชนประชาชนในชุมชน เยาวชน ผู้เฒ่า ผู้แก่ ผู้มีความรู้ รวมถึงส่วนราชการในตำบล เช่น โรงเรียน องค์การบริหารส่วนตำบล สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เขต 1 ฯลฯ เพื่อให้ได้องค์ความรู้จากหลายๆ กลุ่มอาชีพ ซึ่งเป็นแหล่งที่สามารถดึงความรู้ มาจากผู้รู้จริงเรื่องผักพื้นบ้านและเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่ไม่รู้จริงเรื่องผักพื้นบ้านเกิดการซักถามข้อสงสัยเกี่ยวกับคุณค่าและคุณประโยชน์ของผักพื้นบ้าน เมื่อรวมกลุ่มทีมวิจัยแล้ว มีการศึกษาผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง เพื่อทราบกระบวนการผลิต (การปลูก แหล่งปลูก ชนิด การขยายพันธุ์และการบำรุงรักษา) คุณค่า/ประโยชน์ของผักพื้นบ้านอาหารพื้นเมือง ทราบกระบวนการถ่ายทอดความรู้และภูมิปัญญาผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง ทราบแหล่งผลิตคุณค่าและภูมิปัญญาท้องถิ่นของผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมืองในการดำรงชีวิต ทำการวิจัยในเขตตำบลต้นธง ทั้ง 11 หมู่บ้าน คือ บ้านสันต้นธง หมู่ที่ 1 บ้านสันต้นธง หมู่ที่ 2 บ้านบ่อแฮ้ว หมู่ที่ 3 บ้านศรีย้อย หมู่ที่ 4 บ้านพันตาเกิน หมู่ที่ 5 บ้านสันมะนะ หมู่ที่ 6 บ้านจักรคำภิมุข หมู่ที่ 7บ้านใหม่สันมะนะ หมู่ที่ 8 บ้านปากล้อง หมู่ที่ 9 บ้านริมกวง หมู่ที่ 10 และบ้านสันมหาพน หมู่ที่ 11 ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ทั้งตำบลมีประชากร ประมาณ 11,025 คน จำนวน 4,202 ครัวเรือน ทีมวิจัยได้รวบรวมข้อมูลแหล่งปลูก คุณค่าและภูมิปัญญาผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง โดยการประชุมชี้แจงทำความเข้าใจและวางแนวทางร่วมกันในการเก็บข้อมูล จากนั้นลงพื้นที่เก็บรวบรวมข้อมูล โดยการจัดเวทีในแต่ละชุมชน สำรวจ สัมภาษณ์ ในประเด็น ชนิด ผักพื้นบ้าน / รายการอาหารพื้นเมืองของแต่ละชุมชน แหล่งผลิตผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง สูตรอาหารพื้นบ้านของแต่ละอย่าง คุณค่าของผักพื้นบ้านอาหารพื้นเมือง ความสัมพันธ์ของการดำรงชีวิตตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผลจากการรวมกลุ่มการได้รู้จักกันทำให้เกิดความประทับใจ คือ ได้เพื่อนใหม่/กลุ่มใหม่/ดูงานได้ดูสถานที่ใหม่ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันเรื่องผัก /สมุนไพร สูตรอาหารจากผักพื้นบ้าน นำผักมาขายแลกเปลี่ยนกันในกลุ่ม เรียนรู้วิธีการดูแลต้นผัก/การเก็บผัก ร่วมกันในกลุ่มและระหว่างกลุ่ม แลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องผักของผักพื้นบ้านที่หายากและไม่รู้จัก เช่น ผักข้าว บ่านอยปอมแปม (ออมแอม) วิธีการเลือกกินผักที่ถูกกับโรคและไม่ถูกกับโรค เกิดความประทับใจที่ได้เข้าร่วมโครงการ แลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ผัก ได้กินผักที่ปลอดสารพิษ รู้วิธีการทำสูตรปุ๋ย EM เพื่อใช้สำหรับผักพื้นบ้านที่ปลอดสารพิษและน่าทาน รู้จักคำว่าเศรษฐกิจพอเพียงได้ดียิ่งขึ้นได้กิน ผักปลอดสารพิษ ประหยัด รู้จักการแบ่งปัน ได้ประโยชน์จากผักพื้นบ้าน ช่วยกันทำดูแล อนุรักษ์ ผักพื้นบ้านร่วมกันได้มีผักไว้ไปกินที่บ้าน หลังจากช่วยกันปลูก แลกเปลี่ยนความรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิตของแต่ละหมู่บ้านจากผู้เฒ่าผู้แก่และนักวิจัยท้องถิ่น,ได้ทานอาหารพื้นเมืองที่มีรสชาติอร่อยและ ไม่เคยทานและรู้จักมาก่อน,รู้จักผักหลายชนิดที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน ได้ไปศึกษาดูงาน ศึกษาสวนผักพื้นบ้านที่มีคุณภาพลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน สนุกที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมและจะอนุรักษ์ผักพื้นบ้าน ปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างการดำเนินโครงการ คือ ขาดงบประมาณในการดำเนินการต่อเนื่องและการรวมกลุ่ม กลุ่มยังมีสมาชิกที่สนใจน้อย ไม่มีใครเข้าร่วมกลุ่ม ไม่มีตลาดเพียงพอในการนำไปขายแมลงรบกวนผักที่ปลูกทำให้ปลูกได้น้อย ปุ๋ยที่ใช้มีราคาแพงกว่าสารเคมี จึงทำให้ต้องใช้สารเคมีบ้างเพื่อป้องกันแมลงรบกวนและกัดกินพืชผัก ชาวบ้านยังขาดการตื่นตัว ไม่ค่อยเห็นความสำคัญ สังคมเริ่มเปลี่ยนไปคนหันมาซื้อผักมากินแทนที่จะปลูกไว้กิน วิถีชีวิตของชาวบ้านเปลี่ยนไปจากอดีตทำให้การดำเนินชีวิตและการเป็นอยู่เปลี่ยนแปลงไป เกษตรกรไม่มีความรู้ในการปลูกผัก/การใช้ยาฆ่าแมลง รู้จักผักต่างๆ เช่น ผักบุ้งผักหวานบ้าน ผักหละ (ชะโอม) ผักแว่น ผักปั่ง แค ตำลึก ถั่วพรู ผักชี บวบ ขี้เหล็ก ขี้หูด ผักกาด โหระพาดีปลี กระถิน มะเขือต่างๆ ผักต่างๆ ผักขม ผักง้วนหมู พริก กระเฉด ตะไคร้ ขิง ข่า แตงต่างๆ หอมต่างๆผักไผ่หอมด่วน ขมิ้น ตะไคร้ ดอกแค ผักชีฝรั่ง กระเพรา บวบ บ่านอย เซียงดา ผักหวาน ฟักทอง ผักแว่น ผักขี้เหล็ก บ่าค้นก้อม ผักกาด ผักคาวตอง พริก ผักชี ฯลฯ, รู้ประโยชน์ของผัก ทำเป็นอาหารพื้นเมือง สิ่งที่คาดหวังหลังจากการทำวิจัยเสร็จสิ้น คือ อยากให้กลุ่มยังคงอยู่ต่อไปเพื่อให้มีการสืบทอดความเป็นอยู่และวัฒนธรรมถึงคนรุ่นหลัง ให้ชุมชนหันมาปลูกผักทุกช่วงฤดูกาลซึ่งสามารถมีผักไว้กินได้ตลอดทั้งปี อยากได้พันธุ์ผักพื้นเมืองแปลกๆ ใหม่ๆ อยากให้คนที่ใช้สารเคมีอยู่ หันมาใช้วิธีทางธรรมชาติในการดูแลพืชผักพื้นเมืองแทน รณรงค์ให้แต่ละครัวเรือนปลูกผักไว้กินเอง ได้รักษาภูมิปัญญาผักพื้นบ้านไว้ นักเรียนเด็ก เยาวชนในหมู่บ้านมีความรู้เรื่อง ประโยชน์/ชนิด/ชื่อผักพื้นบ้าน มีเวทีให้ชาวบ้านแลกเปลี่ยนความรู้และความคิดเห็นซึ่งกันและกัน อยากให้มีการต่อเนื่องในการต่อยอดโครงการต่อไปเพื่อให้รุ่นน้องได้เรียนรู้ร่วมกันและมีวัฒนธรรมที่เหมือนกันดำรงไว้ซึ่งผักพื้นบ้านและอาหารพื้นเมือง ให้มีสถานที่ปลูกผักมากกว่านี้ และมีพันธุ์ผักหลายชนิดให้ปลูก มีโครงการอย่างต่อเนื่อง เพื่อปลูกฝังเด็กเยาวชนให้เห็นคุณค่าของผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมืองสืบทอดถึงอนาคต ขยายโครงการสู่หมู่บ้าน โดยเพิ่มกลุ่มเป้าหมาย เพื่อให้สอดคล้องกับหลักสูตรท้องถิ่นของเด็ก ส่งเสริมให้มีผักปลอดสารพิษมากๆ โดยมีศูนย์การผลิต - จำหน่ายในตำบล |
| บรรณานุกรม | : |
บัญญัติ ตะนาวศรี . (2551). ผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง สู่กระบวนการเรียนรู้ ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน.
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. บัญญัติ ตะนาวศรี . 2551. "ผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง สู่กระบวนการเรียนรู้ ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน".
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. บัญญัติ ตะนาวศรี . "ผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง สู่กระบวนการเรียนรู้ ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน."
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2551. Print. บัญญัติ ตะนาวศรี . ผักพื้นบ้าน อาหารพื้นเมือง สู่กระบวนการเรียนรู้ ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2551.
|
