การวิจัยเรื่อง แนวทางการพัฒนาศักยภาพของชุมชนเพื่อเพิ่มมูลค่าทางการเกษตรของชุมชนบ้านแม่แจ๋ม ตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาแนวทางการพัฒนาศักยภาพของชุมชนเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรของชุมชนบ้านแม่แจ๋ม ตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง และศึกษากลไกของการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ในชุมชน ขอบเขตของงานวิจัยเพื่อค้นหาแนวทางการพัฒนาศักยภาพของชุมชนที่สอดคล้องกับผลผลิตในชุมชนบ้านแม่แจ๋มและเป็นการศึกษากลไกของการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ในชุมชน โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบมีส่วนร่วม ทางกลุ่มผู้วิจัยได้แบ่งกิจกรรมเป็น 6 กิจกรรม 9 เวที จากการศึกษาพบว่าบ้านแม่แจ๋ม ประกอบด้วยชนเผ่า 3 ชนเผ่าได้แก่ คนพื้นเมือง เผ่ามูเซอ และเผาเย้า ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเพาะปลูกพืชเมืองหนาว อาทิเช่น กาแฟ แม็คคาดีเมีย บ๊วย ชา พลับ ฯลฯ จากปริมาณผลผลิตที่มีมากแต่ไม่มีตลาดรองรับที่แน่นอน มีพ่อค้าคนกลางมารับซื้อถึงหมู่บ้านแต่ราคาที่ต่ำ ชาวบ้านประสบปัญหาค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาพืชผลทางการเกษตรและการเก็บรักษาผลผลิตที่สูง จากการวิเคราะห์ศักยภาพของชุมชนพบว่าจุดแข็งของชุมชนมีผลิตภัณฑ์กาแฟที่มีคุณภาพ ไม่เป็นโรค รสชาติดีเนื่องจากปลูกบนพื้นที่สูงห่างจากระดับน้ำทะเล 1,200 เมตรชาวบ้านมีประสบการณ์ในการปลูกกาแฟมานาน โครงการหลวงและพ่อค้าคนกลางเข้ามารับซื้อเมล็ดกาแฟถึงในหมู่บ้านทำให้ประหยัดค่าขนส่ง มีหน่วยงานของรัฐบาลช่วยสนับสนุนเรื่องเมล็ดพันธ์กาแฟและต้นกล้า จุดอ่อนของชุมชน ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ไม่มียี่ห้อและบรรจุภัณฑ์เป็นของตนเอง ไม่มีตลาดรองรับผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูป ไม่ได้รับการรับรองคุณภาพอาหารและยา อุปกรณ์ในการแปรรูปเมล็ดกาแฟไม่เพียงพอ ไม่มีการรวมกลุ่มในชุมชน และปัญหาการสื่อสารระหว่างหมู่บ้าน โอกาสของชุมชน ได้แก่ มีหน่วยงานของรัฐช่วยสนับสนุนการเพาะปลูกกาแฟ มีบริษัทเอกชนเข้ามารับซื้อเมล็ดกาแฟโดยไม่ต้องวัดความชื้นและบางครั้งให้ราคาสูงกว่าราคาโคว้ต้า โครงการหลวงเข้ามาให้ความรู้ด้านการเกษตร อุปสรรคของชุมชนได้แก่ ราคาของเมล็ดกาแฟไม่แน่นอน มีการเปิดการค้าเสรีในอนาคต สภาพอากาศไม่เอื้ออำนวยต่อการตากเมล็ดกาแฟทำให้มีความชื้นในเมล็ดกาแฟ การแปรรูปเมล็ดกาแฟมีค่าใช้จ่ายสูง การคมนาคมลำบากโดยเฉพาะในฤดูฝน จากการศึกษาแนวทางการพัฒนาศักยภาพและการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ของชุมชนแบบมีส่วนร่วม พบว่า ชุมชนคาดว่าเมล็ดกาแฟจะมีราคาถูกลงในอนาคต จึงเกิดความต้องการที่จะปรับสภาพชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวสร้างจุดเด่นให้กับชุมชน เช่น การจัดเทศกาลดอกกาแฟบานที่บ้านแม่แจ๋ม การปลูกต้นนางพญาเสือโคร่งเพื่อให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวแห่งใหม่ของจังหวัดลำปาง อยากหาช่องทางในการไปศึกษาดูงานที่อื่นๆ เพื่อนำมาพัฒนาตนเองหาช่องทางรวมตัวกับดอยช้างเพื่อขายผลิตภัณฑ์เมล็ดกาแฟให้ดอยช้างโดยตรงไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลาง เกิดแนวคิดในการทำธนาคารกาแฟหรือสหกรณ์กาแฟ อยากเรียนรู้การทำบัญชีครัวเรือน เพื่อทำให้ทราบถึงต้นทุนในการผลิตเมล็ดกาแฟ และไม่หวังพึ่งหน่วยงานอื่นอะไรที่พึ่งตนเองได้ต้องแสวงหาด้วยตนเองก่อน