การศึกษาค้นคว้าอิสระนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบริหารจัดการของกลุ่มแม่บ้านผู้ผลิตสมุนไพรผิวเนียนในอดีตและปัจจุบัน และเพื่อหาแนวทางบริหารจัดการกลุ่มแม่บ้านผู้ผลิตสมุนไพรผิวเนียนแบบมีส่วนร่วม โดยใช้วิธีการวิจัยแบบ PAR (Participatory Action Research)ทั้งนี้ผู้ศึกษาใช้กรอบแนวคิดวิสาหกิจชุมชน และแนวคิดการพัฒนาสังคมแบบอิงการมีส่วนร่วมของประชาชนในการวิเคราะห์ข้อมูล กลุ่มแม่บ้านผู้ผลิตสมุนไพรผิวเนียน ตำบลหนองไฮ อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญรวมตัวกันเพื่อร่วมคิดหาวิธีการสร้างหรือแปรรูปผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่ในท้องถิ่นด้วยภูมิปัญญาที่มีมาแต่โบราณ จนได้ผลิตภัณฑ์ คือ สมุนไพรผิวเนียน น้ำยาขัดส้นเท้าแตก สมุนไพรตะไคร้หอมน้ำมันงาฯ เป็นที่น่าแปลกใจว่ากลุ่มแม่บ้านผู้ผลิตสมุนไพรผิวเนียน มีการรวมกลุ่มและจัดตั้งกลุ่มมานานกว่า 10 ปี หรือมีการรวมกลุ่มอย่างไม่เป็นทางการขึ้น เมื่อปี พ.ศ.2541 ซึ่งเป็นช่วงเวลาก่อนที่จะมีการกำหนดนโยบาย “หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์” ถึง 4 ปี เป็นการแสดงให้เห็นว่ากลุ่มแม่บ้านมีการนำหลักวิสาหกิจชุมชนมาใช้ในการบริหารธุรกิจชุมชนเป็นเวลานานแล้ว โดยที่วิสาหกิจชุมชน มีหลักการที่สำคัญคือ “เป็นกิจการของชุมชน โดยชุมชน เพื่อประโยชน์ของคนในชุมชน” ดังที่กลุ่มแม่บ้านได้นำรูปแบบกิจกรรมตามหลักการวิสาหกิจชุมชนมาใช้ เพื่อส่งเสริมให้คนในชุมชนเป็นเจ้าของกิจกรรมการผลิตสินค้าเพื่อสร้างรายได้และการพึ่งพาตนเองของคนในชุมชน โดยการนำทุนทางสังคมของชุมชนที่มีอยู่ อันได้แก่ ความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น วิถีชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี และทรัพยากร ไม่ว่าจะเป็นทรัพยากรบุคคลหรือทรัพยากรที่เป็นสิ่งของ ผนวกกับการจัดการสมัยใหม่ที่เหมาะสม ก่อให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมและการเรียนรู้ของชุมชนอย่างมีส่วนร่วม แม้ว่ากลุ่มแม่บ้านผู้ผลิตสมุนไพรผิวเนียนจะสามารถสร้างรายได้ให้กับตนเองและคนในครอบครัวได้อยู่ดีมีสุขยกระดับความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น แต่ก็ยังเป็นที่น่าวิตกว่าสถานการณ์เศรษฐกิจที่อยู่ในช่วงที่กำลังถดถอยส่งผลทำให้ยอดขายลดลง การขายผลิตภัณฑ์ก็ไม่ได้ราคาตามเกณฑ์มาตรฐานที่ตั้งไว้ อีกทั้งผลิตภัณฑ์ที่นำออกจำหน่ายยังต้องการการพัฒนาในด้านรูปแบบและบรรจุภัณฑ์ให้มีลักษณะสวยงามน่าซื้อ ตลอดถึงการที่มีสมาชิกกลุ่มเพิ่มขึ้นอีกเป็นจำนวนมาก ก็ยิ่งจะส่งผลกระทบต่อความอยู่รอดของกลุ่มแม่บ้านและผลิตภัณฑ์อีกด้วย เพื่อให้ธุรกิจการขายตรงผลิตภัณฑ์นี้ดำเนินการต่อไปได้ดีและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น กระบวนการคิด วิธีการทำงานการดำเนินการ หลักการตลาด การประชาสัมพันธ์การติดต่อประสานงานในกลุ่มทีมงาน คือกลไกลที่ควรเข้ามามีบทบาทเกี่ยวข้องโดยตรง กลุ่มแม่บ้านจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจกับทุกฝ่ายที่จะเรียนรู้ทำงานร่วมกัน เพื่อที่จะนำไปสู่ความมั่นคงยั่งยืนของผลิตภัณฑ์ชุมชน ทีมวิจัยและชุมชนจึงศึกษาการพัฒนาการจัดการอย่างมีส่วนร่วมกลุ่มแม่บ้านผู้ผลิตสมุนไพรผิวเนียน เพื่อนำไปสู่แนวทางแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นภายในกลุ่ม และกระบวนการบริหารจัดการภายในชุมชนและผลิตภัณฑ์อย่างมีส่วนร่วม