การศึกษารา arbuscular mycorrhiza (AMF) กับการประยุกต์ใช้ในระบบการผลิตทางการเกษตรในพืชชนิดต่างๆ ได้มีการรายงานไว้เป็นจำนวนมากพอสมควร แต่มีอยู่จำนวนน้อยที่รายงานเกี่ยวกับสถานะของ AMF กับปาล์มน้ำมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศไทย การขาดการประยุกต์ใช้ AMF ในการเตรียมกล้าไม้เพื่อการผลิตที่ยั่งยืน และความก้าวหน้าในเทคนิคการเตรียมหัวเชื้อราให้ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นเพื่อใช้เพาะให้กับกล้าปาล์มน้ำมัน ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญของโครงการวิจัยนี้ การสำรวจ และเก็บรวบรวมตัวอย่างดินได้ดำเนินการในช่วงฤดูฝนในปี 2550 จากพื้นที่ขยายการปลูกปาล์มน้ำมันใน 5 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย ฉะเชิงเทรา น่าน หนองคาย และตราด การคัดแยก และจำแนกชนิดของสปอร์ราในดินบริเวณรอบราก โดยลักษณะทางสัณฐานและชีวโมเลกุล ด้วยวิธี Polymerase Chain Reaction (PCR) จากยีนบริเวณ Small sub unit (SSU rDNA), Internal Transcribed Spacer (ITS) และ บางส่วนของบริเวณ Large subunit (LSU rDNA) กับไพรเมอร์ที่มีความจำเพาะกับราในไฟลัม Glomeromycota เพื่อใช้ในการตรวจสอบชนิดของ AMF ในรากของปาล์มน้ำมันที่นำมาจากภูมิภาคที่เลือกไว้ ผลการศึกษา พบว่า pcr product ที่ได้มีขนาด ประมาณ 1,500 bp การโคลน และการวิเคราะห์ด้วยวิธี PCR-Single Strand Conformation Polymorphisms (PCR-SSCP) พบว่าโคลนที่ได้มีความหลากหลายต่างกันในแต่ละพื้นที่ เมื่อคัดเลือกโคลนจำนวน 53 โคลน ที่มีผลการวิเคราะห์ของ PCR-SSCP ต่างกัน ไปหาลำดับนิวคลีโอไทด์ ประกอบกับข้อมูลทางสัณฐานพบว่า ในรากปาล์มน้ำมัน และสปอร์ที่เก็บรวบรวมจากดินรอบรากปาล์มน้ำมันในพื้นที่ขยายการปลูกปาล์มน้ำมันทั้ง 5 จังหวัด ประกอบด้วยราอาร์บัสคูลาร์ไมคอร์ไรซา สกุล Acaulospora, Glomus, Gigaspora, Paraglomus และ Scutellospora จำนวนไม่น้อยกว่า 13 ชนิด และอาจมีราชนิดใหม่อีก 2 ชนิด ได้แก่ uncultured Glomus sp. และ uncultured Gigaspora sp. ผลของการใส่หัวเชื้อให้กับกล้าปาล์มน้ำมัน เพื่อทดสอบการสร้างไมคอร์ไรซาและการตอบสนองการเจริญเติบโตในด้านต่างๆ ของต้นกล้าปาล์มน้ำมัน ภายใต้สภาวะเรือนกระจก พบว่าหัวเชื้อราทั้ง 3 ชนิด สามารถสร้างไมคอร์ไรซากับกล้าปาล์มน้ำมันได้ดี มีเปอร์เซ็นต์การติดเชื้อในรากพืชสูง ระหว่างร้อยละ 88.9-92.3 ดังนั้นมีแนวโน้มโดยรวมของการเจริญเติบโตที่เพิ่มขึ้นชัดเจนสำหรับกล้าปาล์มน้ำมันที่ใส่หัวเชื้อเมื่อเทียบกับกล้าปาล์มน้ำมันที่ไม่ใส่หัวเชื้ออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้เมื่อตรวจสอบชนิดของราอาร์บัสคูลาร์ไมคอร์ไรซาที่ติดเชื้อในรากกล้าปาล์มน้ำมันโดยการหาลำดับนิวคลีโอไทด์จำนวน 25 โคลนพบว่าเป็นรา Glomus intraradices และ Scutellospora nodosa The potential of arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) application in agricultural production systems has been well documented for several plant species. However, little is known about the AMF status of oil palm, particular in Thailand. The lack of application of AMF in nursery stock, the need to improve sustainable practice and progress in inoculation techniques initiated our investigation. More effective use of P inputs in oil palm planting stock production could be achieved if the mycorrhizal benefits were exploited, particularly when transplanted in the field. A survey was conducted and soil samples were taken from the selected regions where oil palms are planted from 5 oil palm plantations (Chiang Rai, Chachoengsao, Nan, Nongkai, Trad) during the rainy season in the year 2007. Trap cultures and pure pot cultures have been established. Several spore types were presented in each rhizosphere soil and were identified using traditional and molecular approaches. PCR amplification of partial SSU, ITS rDNA and partial LSU sequences with Glomeromycota-specific primers were used to detect AMF in root tissue of oil palm taken from selected regions. Approximately 1,500 bp amplicons were achieved. After cloning and PCR-SSCP analysis, the different polymorphisms of 53 recombinant clones were selected for sequencing. Five major genera of Acaulospora, Glomus, Gigaspora, Paraglomus and Scutellospora are recognised and at least 13 species whilst 2 described as uncultured Glomus sp. and uncultured Gigaspora sp, were observed in oil palm roots and spores collected from 5 different provinces. The effect of selected soil inoculum in forming arbuscular mycorrhizas and the subsequent growth response in oil palm seedlings was studied. Attempts to develop mycorrhizas with 3 soil inoculum under greenhouse conditions were successful with high percentage of colonization varied from 88.9-92.3. There was, therefore, overall trend in seedling performance which could be attributed to inoculum treatments. Highly significant increased in growth were evident for inoculated plants compared with uninoculated ones. Specific molecular techniques were also used to detect the presence of the fungi infected in seedling roots representing Glomus intraradices and Scutellospora nodosa.