ภายใต้โครงสร้างกิจการไฟฟ้าซึ่งมีผู้รับซื้อไฟฟ้าเพียงรายเดียว การกำกับดูแลอัตราค่าไฟฟ้ามีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อป้องกันการตั้งราคาที่ไม่เป็นธรรมแก่ผู้บริโภค งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์การกำกับดูแลอัตราค่าไฟฟ้าของประเทศไทยในระหว่างปี 2543-2551 ผลการวิเคราะห์พบว่าการกำกับดูแลอัตราค่าไฟฟ้าขายปลีกของไทยประกอบด้วยการกำกับดูแลค่าไฟฟ้าฐานและสูตรการปรับอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติโดยมีหน่วยงานหลายหน่วยงานทำหน้าที่กำกับดูแล (Multiple regulatory bodies) นอกจากนี้วิธีกำกับดูแลอัตราค่าไฟฟ้าฐานของไทยยังให้ความสำคัญแก่ผู้ประกอบการมากกว่าผลประโยชน์ของผู้บริโภค โดยการใช้หลักเกณฑ์ทางการเงินเป็นเงื่อนไขสำคัญในการตั้งอัตราค่าไฟฟ้าและยึดแนวคิดของ Rate of return regulation ซึ่งเป็นการกำกับดูแลที่ให้ความสำคัญแก่อัตราผลตอบแทนแก่ผู้ประกอบการ ในขณะที่แนวทางการกำกับดูแลแบบ Incentive regulation ซึ่งให้ความสำคัญแก่การสร้างแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการปรับปรุงประสิทธิภาพในการดำเนินงานเพื่อลดต้นทุนของผู้ประกอบการกลับได้รับความสำคัญน้อยกว่า อีกทั้งวิธีการกำกับดูแลสูตรการปรับอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติยังได้ให้ความสำคัญแก่ผู้ประกอบการมากกว่าผู้บริโภคอีกด้วย โดยการกำหนดให้ผู้ประกอบการสามารถผลักภาระค่าเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าให้แก่ผู้บริโภคได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย (Full cost pass through) ผลจากการกำกับดูแลค่าไฟฟ้าดังกล่าวทำให้เกิดกำลังการผลิตส่วนเกินในกิจการไฟฟ้าและผู้ประกอบการได้รับกำไรเกินปกติอย่างต่อเนื่อง บทความนี้ได้เสนอทางเลือกในการกำกับดูแลอัตราค่าไฟฟ้าโดยยึดวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพในกิจการไฟฟ้า และใช้วิธี Simulation เพื่อคำนวณหาอัตราค่าไฟฟ้าขายปลีกในระหว่างปี 2540-2549 เพื่อเปรียบเทียบกับอัตราค่าไฟฟ้าขายปลีกที่เกิดขึ้นจริง ผลการวิเคราะห์พบว่าหากหน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลค่าไฟฟ้าใช้วิธีการกำกับดูแลแบบ Incentive regulation โดยวิธี Price cap regulation แล้ว ในระหว่างปี 2540-2549 อัตราค่าไฟฟ้าขายปลีกจะต่ำกว่าอัตราค่าไฟฟ้าขายปลีกที่ผู้บริโภคจ่ายจริง จึงสะท้อนให้เห็นว่าหากในช่วงเวลาดังกล่าวหน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลค่าไฟฟ้าใช้วิธีกำกับดูแล Price cap regulation แล้ว ผู้บริโภคจะได้รับประโยชน์จากอัตราค่าไฟฟ้าที่ถูกลงและผู้ผลิตจะได้รับแรงจูงใจในการปรับปรุงประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น Under the enhanced single buyer model of electricity supply industry in Thailand, tariff regulation is needed to prevent unfair pricing for consumers. Retail electricity tariff, being separated into base tariff and automatic tariff adjustment mechanism, has been regulated by multiple regulatory bodies. Findings reveal that Thai electricity base tariff regulations tended to favor electric utilities rather than consumers, basing on rate of return regulatory approach. In addition, the automatic tariff adjustment mechanism attached greater importance to operators than to the consumers, enabling the former to fully pass the fuel and power purchase burdens through to the consumers. The results of adoption of current regulatory regime are excess capacity in electricity supply industry and excessive profits for electric utilities. This paper, thus, explores the tariff regulatory alternatives that could enhance efficiency of electricity operators while providing benefits to consumers. Under the price cap regulation, electricity tariffs are estimated with various X and Z factors. The results reveal that the simulated electricity tariffs under incentive regulatory approach are lower than the actual tariff. It implies that if Thailand adopted the price cap regulation, consumers would have benefited from the lower tariff whereas firms would have been incentivized to improve efficiency.