ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาระดับอณูวิทยาเพื่อพัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทยในการควบคุมยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาระดับอณูวิทยาเพื่อพัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทยในการควบคุมยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก
นักวิจัย : ปัทมาภรณ์ กฤตยพงษ์
คำค้น : พัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทย , ยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก , ระดับอณูวิทยา
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2543
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RSA3780008 , http://research.trf.or.th/node/4511
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

เดนโซไวรัสจัดอยู่ใน family Parvoviridae เป็นไวรัสที่ประกอบด้วย DNA มีขนาดเล็ก ประมาณ 4 kb ทำให้เกิดโรคเฉพาะในแมลง สามารถแบ่งตามคุณสมบัติเฉพาะ ได้เป็น 3 กลุ่ม ด้วย กัน เดนโซไวรัสกลุ่มสุดท้ายซี่งพบในยุงลาย และ cell line ของยุงหลายชนิด เพิ่มจะมีการศึกษากัน อย่างจริงจังเมื่อไม่นานมานี้ เนื่องจากมีความเป็นไปได้ในการนำมาใช้ในการควบคุมยุง โดยเฉพาะ ยุงลายซึ่งเป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก เดนโซไวรัสสายพันธุ์เมืองไทย พบครั้งแรกจาก colony ของยุงลาย Aedes aegypti จาก จังหวัดฉะเชิงเทราและยุงลาย Aedes albopictus จากจังหวัดกระบี่ โดยอาศัย primer จำเพาะใน การตรวจโดยวิธี PCR จากการศึกษาการติดเชื้อในยุงลายทั้งสองชนิดพบว่าอัตราการติดเชื้อใน Aedes aegypti จะสูงกว่า Aedes albopictus (80% vs 25.71%) ในขณะที่อัตราการตายของ Aedes albopicts จะสูงกว่า Aedes aegpti (82% vs 51%) นอกจากนี้ความแตกต่างของอัตราการติดเชื้อ ยังขึ้นอยู่กับแหล่งที่ให้เชื้ออีกด้วย เดนดซไวรัสที่เลี้ยงไว้ใน cell line ของยุงจะมีประสิทธิภาพในการ ทำให้ยุงลายทั้งสองชนิดติดเชื้อได้ต่ำกว่าเดนโซไวรัสที่อาศัยอยู่ในลูกน้ำยุงลาย จากการทดลองนี้ ยังพบว่าอัตราการติดเชื้อระหว่างยุงลายต่างสายพันธุ์กันหรือระหว่างยุงเต็มตัวเต็มวัยเพศผู้และเพศ เมียจะไม่แตกต่างกัน การศึกษาการถ่ายทอดเชื้อเดนโซไวรัสจากยุงลายรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่งใน colony ของยุง ลายติดเชื้อ พบว่าเชื้อเดนโซไวรัสสามารถถ่ายทอดไปในยุงลาย Aedes aegypti ได้ประมาณ 5-6 รุ่น แสดงว่าไวรัสชนิดนี้สามารถที่จะอาศัยอยู่ร่วมกับยุงลายในธรรมชาติได้ดี จึงมีแนวโน้มที่จะนำไป ใช้เป็นพาหะในการถ่ายทอดยีน (expression vector) ไปในประชากรธรรมชาติของยุงพาหะในการ ควบคุมโดยวิธีการทางพันธุวิศวกรรม จากการทดลองฉีดเชื้อเดนโซไวรัสเข้าไปในยุงลาย Aedes aegypti ตัวเต็มวัยโดยใช้ความเข้มข้นของเชื้อต่างๆ กัน พบว่ายุงลายส่วนใหญ่จะตายในช่วงเดือน แรก อัตราการอยู่รอดหลัง 1 เดือน อยู่ระหว่าง 23.53% ถึง 52.03% อัตราการติดเชื้อเดนโซไวรัส แตกต่างกันมาก (0% ถึง 100%) และไม่มีความสัมพันธ์กับความเข้มข้นของเชื้อเดนโซไวรัส ที่ใช้ใน การฉีด อย่างไรก็ตามการทดลองเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเราสามารถทำให้ยุงลายติดเชื้อได้ ทั้งโดย วิธี oral infection ผ่านทางลูกน้ำ หรือโดยวิธี intrathoracic innoculation ผ่านทางยุงตัวเมียเต็มวัย จากการทดลองเลี้ยงยุงลายที่ติดเชื้อจำนวน 10 สายพันธุ์ พบว่ายุงลายที่สามารถถ่ายทอด ไปได้ถึง 6 รุ่น มี 4 สายพันธุ์ด้วยกัน เมื่อนำเดนโซไวรัสสายพันธุ์ที่มีการถ่ายทอดไปได้ดีมาเพิ่ม จำนวนและหาลำดับ DNA พบว่าลำดับ DNA นั้นไม่แตกต่างจากเดนโซไวรัสสายพันธุ์ดังเดิม สำหรับการศึกษาเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการใช้เดนดซไวรัสเป็นตัวควบคุมยุงพาหะ (control agent) พบว่าถ้าใช้ความเข้มข้นของเดนโซไวรัสระดับหนึ่งคิดเป็นอัตราส่วนลูกน้ำติดเชื้อประมาณ 50 ตัวต่อลูกน้ำยุงลาย 100 ตัว ลูกน้ำยุงลายส่วนใหญ่จะเริ่มตายลงเมื่อเข้าสู่ระยะที่ 3-4 และมีอัตรา การตายสะสมสูงขึ้นเรื่อยๆ หลังจาก 1 สัปดาห์ จนกระทั่งคงที่อยู่ระหว่าง 70% ถึง 80% ในช่วง ระยะเวลาประมาณ 1 เดือน จากการหาลำดับ DNA ของผลผลิต PCR ของเดนโซไวรัสสายพันธุ์เมืองไทยพบว่า เดนโซ ไวรัสสายพันธุ์ใหม่นี้มีความสัมพันธ์ใกล้เคียงกับเดนโซไวรัสสายพันธุ์จากประเทศรัสเซีย (AeDNV) ซึ่งแยกได้จากลูกน้ำยุงลาย Aedes aegypti แต่แตกต่างจากเดนโซไวรัสของยุงสายพันธุ์อื่น ๆ ซึ่ง แยกได้จาก cell line ของยุงชนิดต่างๆ (AaPV, TaDNV และ HeDNV) จากการทดลองสุ่มจับยุงลาย Aedes aegypti ในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งเป็นแหล่ง กำเนิดของ colony ยุงลายที่ติดเชื้อเดนโซไวรัส พบว่าอัตราการติดเชื้อเดนโซไวรัสตามธรรมชาติมี ความผันแปรในแต่ละเดือน และมีอัตราการติดเชื้อโดยเฉลี่ยเป็น 22.39% จากการสำรวจหา เดนโซ ไวรัสในยุงกลุ่ม culicine จากภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย ซึ่งสามารถแยกออกเป็น 4 genus และ 30 species พบว่ายุงลายชนิด Aedes aegypti และยุงรำคาญชนิด Culex quinquefasciatus มีเชื้อ เดนโซไวรัสอยู่ตามธรรมชาติ โดยมีความถี่ในการติดเชื้อแตกต่างกันในแต่ละภูมิภาค จากการ สำรวจนี้ทำให้สัณนิษฐานได้ว่ายุงลายชนิด Aedes aegypti หรือยุงรำคาญชนิด Culex quinquefasciatus อาจจะเป็น natural host ของเดนโซไวรัสสายพันธุ์ใหม่นี้

บรรณานุกรม :
ปัทมาภรณ์ กฤตยพงษ์ . (2543). การศึกษาระดับอณูวิทยาเพื่อพัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทยในการควบคุมยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ปัทมาภรณ์ กฤตยพงษ์ . 2543. "การศึกษาระดับอณูวิทยาเพื่อพัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทยในการควบคุมยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ปัทมาภรณ์ กฤตยพงษ์ . "การศึกษาระดับอณูวิทยาเพื่อพัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทยในการควบคุมยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2543. Print.
ปัทมาภรณ์ กฤตยพงษ์ . การศึกษาระดับอณูวิทยาเพื่อพัฒนาการใช้เดนโซไวรัสพันธุ์เมืองไทยในการควบคุมยุงพาหะนำโรคไข้เลือดออก. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2543.