ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

สารกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและชีวสภาพของยุงก้นปล่องมินิมัส พาหะนำโรคมาลาเรียในประเทศไทย

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : สารกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและชีวสภาพของยุงก้นปล่องมินิมัส พาหะนำโรคมาลาเรียในประเทศไทย
นักวิจัย : ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ
คำค้น : Chemical , DDT , irritancy , mosquito , pyrethroids , repellency , การระคายเคือง , การไล่ , ดีดีที , ยุง , สารเคมี , ไพรีทรอยด์
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2552
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RMU4880032 , http://research.trf.or.th/node/4455
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

สารเคมีสามารถใช้ป้องกันยุงไม่ให้กัดคนได้โดยอาศัย 3 กลไก ดังนี้ ทำให้ยุงเกิดความระคายเคือง ไล่ และ ฆ่า งานวิจัยทางด้านกีฏวิทยาทางการแพทย์ในการควบคุมยุงมักสนใจในความเป็นพิษของสารเคมีที่มีต่อยุงเท่านั้น มีงานวิจัยจำนวนน้อยที่ศึกษาประสิทธิภาพการไล่และการทำให้ยุงเกิดการระคายเคืองต่อสารเคมี การศึกษาครั้งนี้ได้ศึกษาฤทธิ์ในการไล่ยุงก้นปล่องมินิมัสจากสารเคมีหลายชนิดโดยเฉพาะสารในกลุ่มดีดีทีและไพรีทรอยด์โดยอาศัยเครื่องมือทดสอบการไล่ติดตั้งคอมพิวเตอร์อัตโนมัติพร้อมทั้งระบุกลไกในการไล่ เครื่องมือนี้ได้พัฒนามาจากการใช้ศึกษากลไกการไล่ของสารเคมีแบบธรรมดา จากการศึกษาพบว่าสารเคมีหลายชนิดมีฤทธิ์ในการไล่ยุงที่ความเข้มข้นต่ำๆ ในขณะที่ความเข้มข้นสูงมักจะฆ่ายุงให้ตาย ดีดีที (standard compound) มีฤทธืในการไล่ที่ดีมากในขณะที่สารเคมีในกลุ่มไพรีทรอยด์มีฤทธิ์ทำให้ยุงเกิดการระคายเคือง การใช้สารเคมีในปริมาณต่ำและเหมาะสมตามประสิทธิภาพของสาว สามารถช่วยชลอการต้านทานสารเคมีในยุงให้ช้าลง นอกจากนี้ได้นำเครื่องมือทดสอบการไล่แบบอัตโนมัติพร้อมทั้งระบุกลไกในการไล่ไปใช้กับยุงลายและยุงรำคาญทั้งในห้องปฏิบัติการและภาคสนาม พบว่าให้ผลใกล้เคียงกับการศึกษาจากยุงก้นปล่อง การใช้กระท่อมทดลองเพื่อศึกษาฤทธิ์ของสารเคมีกับยุงลายและยุงรำคาญพบว่าให้ผลใกล้เคียงกับการศึกษาในห้องปฏิบัติการเช่นกัน ดังนั้นการใช้สารเคมีเพื่อควบคุมยุงจำเป็นอย่างยิ่งที่ควรทราบกลไกของสารเคมีแต่ละชนิดที่ใช้ในการควบคุม ในการศึกษาครั้งนี้ได้นำเทคนิคด้านโมเลกุลมาใช้ในการจำแนกชนิดของยุงมินิมัสชนิดซับซ้อนและได้รูปแบบและช่วงเวลาการเข้าหาเหยื่อของยุงมินิมัสทั้งสองกลุ่ม Chemicals protect humans from the bite of insects using three different actions: irritation after making contact, repelling prior to contact, or by killing the insects (toxicity). Most research has focused on the toxic function of chemicals whereas comparatively few have concentrated on non-toxic chemical characteristics. In this study, we tested three actions of test chemicals on Anopheles minimus populations using both laboratory and field assay systems. Laboratory investigation was conducted using the free choice excito-repellency (ER) test box. Field studies were performed using experimental huts. Our findings indicate that test chemicals successfully repelled mosquitoes from treated surfaces at low concentrations whereas higher doses provided a toxic action on mosquito populations. In particular, DDT demonstrated a unique property of "repellency" whereas synthetic pyrethroids i.e., deltamethrin primarily functioned as "irritants". The toxic action of chemicals at higher doses could stimulate selection for resistance in vector populations, whereas applying chemicals at minimal doses can help delay physiological resistance and possibly reduce the environmental risk. With the new ER test system, we were also able to test the effect of several pyrethroids on several Aedes aegypti strains. In addition, we took the advantages of the PCR technology to identify the two species of An. minimus complex. Biting pattern and seasonal abundance between the two species were also characterized.

บรรณานุกรม :
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . (2552). สารกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและชีวสภาพของยุงก้นปล่องมินิมัส พาหะนำโรคมาลาเรียในประเทศไทย.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . 2552. "สารกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและชีวสภาพของยุงก้นปล่องมินิมัส พาหะนำโรคมาลาเรียในประเทศไทย".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . "สารกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและชีวสภาพของยุงก้นปล่องมินิมัส พาหะนำโรคมาลาเรียในประเทศไทย."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2552. Print.
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . สารกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมและชีวสภาพของยุงก้นปล่องมินิมัส พาหะนำโรคมาลาเรียในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2552.