การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ สำรวจสภาวการณ์เด็กและเยาวชนในระดับจังหวัดโดยอาศัยตัวบ่งชี้คัดสรร การสำรวจพฤติกรรมเด็ก ตลอดจนกรณีศึกษาปัญหาเด็กและเยาวชน ในพื้นที่ภาคตะวันออก การพัฒนาศูนย์ข้อมูลด้วยระบบออนไลน์ และการพัฒนาเครือข่ายระบบเฝ้าระวัง รวมถึง การค้นหาแนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมและรูปแบบการทำงานร่วมกันที่ยั่งยืนระหว่างองค์กร หน่วยงานและบุคคลในพื้นที่ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีประสิทธิภาพ และนำผลจากการวิจัยไปผลักดันให้เกิดการเคลื่อนไหวในระดับจังหวัด ตลอดจน ให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายอันจะนำไปสู่การดำเนินยุทธศาสตร์ด้านเด็กและเยาวชนในระดับพื้นที่ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นต่อไป การวิจัยครั้งนี้ใช้เครื่องมือ แบบบันทึกข้อมูลทุติยภูมิตามกรอบตัวบ่งชี้ 3 ด้าน ได้แก่ ด้านสุขภาพ ด้านการศึกษา และด้านสังคม จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และแบบสำรวจพฤติกรรมเด็กและเยาวชนระดับประถมศึกษา-อุดมศึกษา จำนวน 15,128 คน และทำกรณีศึกษาเพื่อศึกษาปัญหาเชิงลึกรายกรณี ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาวการณ์เด็กและเยาวชน ด้านสุขภาพที่มีปัจจัยเสี่ยงสูง คือ เด็กทารกตายแรกคลอด 8.31 ต่อ1000 การคลอด เด็กแรกเกิดน้ำหนักต่ำกว่า 2500 กรัม ร้อยละ 9.40 เด็กระดับอาชีวศึกษา- อุดมศึกษาดื่มเหล้าเบียร์เป็นครั้งคราวถึงประจำ ร้อยละ 37.8-40.4 สูบบุหรี่ ร้อยละ 15.8-17.6 คิดทำศัลยกรรม ร้อยละ 14.6-24.6 และคิดจะใช้ยาลดความอ้วน ร้อยละ 3.6-7.8 นอกจากนี้ยังพบว่า เด็กอายุ 10-24 ปี ได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุจากรถจักรยานยนต์ 4,177.75 / ประชากรแสนคน และ เด็กอายุ ต่ำกว่า 25 ปี พยายามฆ่าตัวตาย 84.89 /ประชากรแสนคน ด้านการศึกษาพบว่า เด็กมีโอกาสเรียนต่อระดับ ม. 4 ร้อยละ 85.05 และ เรียนต่อระดับอุดมศึกษา ร้อยละ 82.46 พบภาวะการขาดแคลนครูระดับประถม ร้อยละ 18.40 ระดับมัธยม ร้อยละ 26.50 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสนับสนุนงบประมาณทางการศึกษาเพื่อพัฒนาเยาวชน ร้อยละ 7.22-20.81 ของงบประมาณขององค์กร เด็กประถม-อุดม ร้อยละ30 อ่านหนังสือประเภทต่าง ๆ และร้อยละ 52-77 เคยลอกข้อสอบ เด็กมีความชอบเรียนที่สถานศึกษาระดับมาก ร้อยละ 25-50 ด้านสังคมพบว่า เด็กไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ ร้อยละ 28-34 ทำกิจกรรมทางศาสนา ร้อยละ 10-20 เด็กมีความสัมพันธ์กับสื่อและเทคโนโลยีและมีพฤติกรรมดูสื่อโป๊ เล่นการพนัน เพิ่มขึ้นตามระดับชั้น เด็กอาชีวศึกษา-อุดมศึกษามีเพศสัมพันธ์แล้วร้อยละ 35.2-36.9 ยอมรับการอยู่ก่อนแต่งร้อยละ 61 เด็กอยู่บ้านเพื่อนเป็นประจำร้อยละ 9-24 และอยู่บ้านคนเดียวหลังเลิกเรียน ร้อยละ 11-20 เด็กอายุต่ำกว่า 19 ปี มาทำคลอดที่โรงพยาบาล 5,395 คนตลอดปี และเด็กกระทำผิดถูกส่งเข้าสถานพินิจ จำนวน 3,704 คน 2. พัฒนาศูนย์ข้อมูลด้วยระบบออนไลน์ ใน เว็บ http://childwatch.rru.ac.th ประกอบด้วยข้อมูลสภาวการณ์เด็กและเยาวชนภาคตะวันออก ด้านสุขภาพ ด้านการศึกษา และด้านสังคม 3. รูปแบบการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาเด็กและเยาวชนในระดับท้องถิ่นประกอบด้วยการขับเคลื่อนเชิงพื้นที่ การขับเคลื่อนเชิงระบบ และการขยายเครือข่าย การขับเคลื่อนให้ได้ผลที่ยั่งยืนควรมีรูปแบบ “CARS” คือ การร่วมมือประสานใจ (Collaboration) การตระหนักความสำคัญการพัฒนาเด็กและเยาวชน (Awareness) การได้รับการขานรับจากกลุ่มเป้าหมาย(เด็กและเยาวชนและผู้ปกครอง) ในทางที่ดี (Response) และ ความยั่งยืน มีการกำหนดไว้ในแผนงานขององค์การ (Sustainability) 4. การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาเด็กและเยาวชนภาคตะวันออก จังหวัดนำร่อง 2 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดตราดและจังหวัดฉะเชิงเทรา ได้จัดทำยุทธศาสตร์เมืองน่าอยู่สำหรับเด็กในระดับจังหวัดและระดับท้องถิ่น