การศีกษาประสิทธิผลของน้ำว่านหางจระเข้ต่อเยื่อบุช่องปากอักเสบขณะฉายรังสีเพื่อรักษา มะเร็งบริเวณศรีษะและลำคอเปรียบเทียบกับยาหลอก:การศึกษาแบบสุ่มและปกปิด (The efficacy of oral aloe vera juice for radiation induced mucositis in head and neck cancer patients: A double-blind placebo controlled study ) วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของน้ำว่านหางจระเข้ในการบรรเทาภาวะเยื่อบุช่องปาก อักเสบขณะฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งบริเวณศรีษะและลำคอ ระเบียบวิธีวิจัย ผู้ป่วยมะเร็งบริเวณศรีษะและลำคอ ที่มารับการรักษาโดยการฉายรังสีที่หน่วยรังสี รักษา โรงพยาบาลรามาธิบดีและเข้าเกณฑ์การคัดกรองจำนวน 80 ราย ได้รับการสุ่มเข้ากลุ่มการศึกษา 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ได้รับน้ำว่านหางจระเข้ จำนวน 40 รายและกลุ่มที่ได้รับ ยาหลอก จำนวน 40 ราย และประเมินภาวะ ช่องปากอักเสบโดยใช้เกณฑ์การประเมินตามระบบ RTOG ผลการศึกษา ลักษณะทั่วไปของผู้ป่วยทั้ง 2 กลุ่ม ใกล้เคียงกัน ยกเว้น เพศชายอยู่ในกลุ่มที่ได้รับน้ำว่าน หางจระเข้มากกว่า (p = 0.03) และผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดมาก่อนอยู่ในกลุ่มที่ได้รับยาหลอกมากกว่า (p = 0.04) จากการวิเคราะห์พบว่ากลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับน้ำว่านหางจระเข้ มีอัตราการเกิดการอักเสบในช่องปากขั้น รุนแรง ต่ำกว่า กลุ่มที่ได้รับยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ร้อยละ 53 และ ร้อยละ 87, p = 0.004) แต่ อย่างไรก็ตาม ไม่พบความแตกต่างในเรื่องของเวลาการเกิดการอักเสบ และไม่พบว่ามีการเกิดผลข้างเคียงจากการศึกษา ครั้งนี้ สรุป น้ำว่านหางจระเข้มีประสิทธิภาพที่ดีในการบรรเทาความรุนแรงของการเกิดการอักเสบในช่อง ปากจากรังสีโดยไม่มีผลข้างเคียง เนื่องจากว่านหางจระเข้สามารถหาได้ง่ายในประเทศไทยและมีราคาถูกเมื่อ เทียบกับยาชนิดอื่น ดังนั้นน้ำว่านหางจระเข้น่าจะได้รับการพิจารณาให้เป็นทางเลือกที่ดีในผู้ป่วยที่มีภาวะเยื่อ บุช่องปากอักเสบจากรังสี The efficacy of oral aloe vera juice for radiation induced mucositis in head and neck cancer patients: A double-blind placebo controlled study. Objective: To evaluate the efficacy of oral aloe vera juice in the alleviation of radiation induced mucositis in head and neck cancer patients. Method: 80 eligible head and neck cancer patients who received conventional radiation therapy were randomized to received oral aloe vera juice(N=40) or placebo (N=40). Mucosal reaction was assessed during the course of radiation using RTOG grading system. Results: Patient baseline characteristics were identical in both arm except gender, which was more male patient in the aloe vera group (p=0.03) and previous surgery, which was higher in the placebo group (p=0.04). The incidence of the severe mucositis was statistically significant lower in the aloe vera group compared with the placebo (53% vs 87% , p =0.004). However, there was no statistically significant difference in the time to severe mucositis development. No adverse effects related to the drug were reported in this study. Conclusions: Oral aloe vera juice had some benefits in alleviating the severity of radiation-induced mucositis without any side effects. Because it is easy accessible in Thailand with a relatively low cost, the aloe vera juice should be considered as a good alternative agent for the radiation-induced mucositis in patients with head and neck cancers.