การศึกษาในเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคาะห์การเปลี่ยนแปลงในแบบแผนการผลิตและการบริโภค ข้าว และการตอบสนองของอุปทานผลผลิตข้าวและอุปสงค์การบริโภคข้าวต่อตัวแปรทั้งทางด้านราคาและ ไม่ใช่ราคา เพื่อประมาณแนวโน้มของอุปทานการส่งออกข้าวของไทยต่อไป ทั้งนี้พบว่าในด้านอุปทานการผลิต เกษตรกรในพื้นที่ชลประทานได้มี การขยายตัวของการปลูกข้าวพันธุ์ไม่ไวต่อช่วงแสงกันอย่างแพร่หลายและ นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในแบบแผนการผลิตข้าว อุปทานผลผลิตข้าวในภาพรวมมีการตอบสนองต่อราคาข้าว มากกว่าปัจจัยอื่น ๆ รองลงมาได้แก่ปัจจัยด้านการลงทุนวิจัยในภาคผลิตข้าว การพัฒนาพื้นที่ชลประทาน และรวมถึงปัจจัยด้านราคาของพืชพลังงานและพืชแข่งขัน นอกจากนี้ราคาของปัจจัยการผลิตทั้งปุ๋ยเคมีและ แรงงานมีผลกระทบในทางกลับกันต่ออุปทานผลผลิต ในด้านอุปสงค์การบริโภคข้าวพบว่าแบบแผนการ บริโภคข้าวของครัวเรือนไทยได้เปลี่ยนแปลงไปตามภูมิภาค ตามการพัฒนาของเมืองและชนบท และตาม ระดับรายได้ พร้อมกับมีการตอบสนองต่อระดับค่าใช้จ่ายของครัวเรือนในทางตรงข้าม โดยเฉพาะเมื่อ ครัวเรือนมีระดับรายได้ที่สูงขึ้น นอกจากนี้พบว่าระดับราคาข้าวและระดับรายได้ต่อบุคคลได้มีผลในทิศทาง ตรงข้ามกับความต้องการบริโภคข้าวต่อบุคคลภายในประเทศ พร้อมนี้ได้คาดหมายว่าอุปทานข้าวส่วนเกิน เพื่อส่งออกใน 15 ปีข้างหน้า จะมีประมาณ 8-10 ล้านตันข้าวสาร ผลของการศึกษาให้ข้อเสนอแนะว่าการปรับตัวเพิ่มขึ้นราคาพืชอาหารที่นำไปใช้เป็นพืชพลังงานจะ ส่งผลต่อการลดลงของอุปทานผลผลิตข้าวแต่ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับอุปทานการส่งออกข้าวจะไม่รุนแรงทั้งนี้ เพราะการชะลอตัวลงของอุปสงค์การบริโภคข้าวภายในประเทศ และเพื่อบรรเทาการชลอตัวของผลผลิตข้าว ในอนาคต การขยายการลงทุนในการวิจัยในภาคการผลิตข้าว และรวมถึงการพัฒนาการชลประทานให้ ขยายตัวออกไปนับว่ามีความจำเป็น This study aims to analyze changes in both rice production and consumption patterns, in coupled with a responsiveness of both rice supply and demand to price and non price factors. This information is later used in forecasting the future rice export supply from Thailand. It is found that rice farmers, particularly in irrigated areas has widely adopted nonphotoperiod sensitive varieties which has later induced the changes in rice production patterns. The country rice supply importantly responded to its own price, rice research investment, and irrigated are expansion. Changes in energy crop price and other competitive crops, such as para rubber negatively affected on the rice supply, including factor prices, particularly fertilizer and wage rate. On the demand side, it is found that household consumption patterns of the Thais differed according to administration regions, economic development condition, and the income levels. Furthermore, per capita household rice consumption responded negatively to the household food expenditure. In addition, the country domestic per capita rice consumption negatively responded to its owned price and per capita income. It is expected that the future exportable surplus of rice supply from Thailand would be around 8-10 million ton of milled rice in the next 15 years. The study suggested that a future growth of energy crop price would reduce the rice supply. However, the impact on the exportable surplus of rice supply would not immense due to a continuous decline in the domestic demand. For mitigating the future rice supply reduction, it is necessary for the government to enhance the investment in rice research as well as irrigation improvement