การจัดทำและประสานแผนพัฒนาจังหวัดขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ที่ต้องดำเนินการตามกรอบกฎหมาย ระเบียบ และคำสั่งที่เกี่ยวข้อง ยังไม่สามารถตอบสนองความ ต้องการของท้องถิ่นที่มีความแตกต่างกันไปตามลักษณะพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ ลักษณะพิเศษ และ ความเป็นเมืองของท้องถิ่นต่างๆ การเสริมสร้างความเติบใหญ่ในมิติคุณภาพให้กับ อบจ. ซึ่งเป็นหน่วยงานท้องถิ่น ระดับบนและมีขนาดใหญ่ที่สุด มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาท้องถิ่นในลักษณะดังกล่าวด้วยการ วางแผนพัฒนาท้องถิ่นในภาพรวมทั้งจังหวัด จะเป็นกลไกที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการ สร้างเสริมบทบาทของ อบจ. ที่ต้องมีขีดความสามารถในการเป็นผู้นำ ผู้ประสาน และผู้ให้การ สนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) อื่นๆ ในพื้นที่จังหวัด ในระดับหนึ่ง เพื่อจัดทำ แผนพัฒนาจังหวัดร่วมกัน ประสาน ผลักดัน และสนับสนุนองค์กรอื่นๆ ในท้องถิ่น ทั้งในเชิง ความคิด เชิงเทคนิค และเชิงความรู้ความสามารถ ดังนั้น การพัฒนาขีดความสามารถและทักษะใน การวางแผน และประสานแผนงานของ อบจ. กับหน่วยงานอื่นๆ ในท้องถิ่นจึงมีความสำคัญอย่าง มาก และถือเป็นปัจจัยหนึ่งของความสำเร็จในการปกครองตนเองของท้องถิ่น โครงการวิจัยในครั้งนี้ จัดขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ 3 ประการได้แก่ (1) การเพิ่มขีด ความสามารถของ อบจ. และบุคลากรที่เกี่ยวข้องในด้านการวิเคราะห์ การจัดทำ และการประสาน แผนพัฒนาจังหวัด ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) อื่นๆ ในพื้นที่ (2) เพื่อพัฒนา เสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับการบริหารจัดการที่ถือพื้นที่เป็นหลัก (Area Based Management) และ (3) เพื่อส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือกันทำงานของ อปท. ในจังหวัดอย่างเป็นไปตามธรรมชาติ ตลอดระยะเวลา 24 เดือนของโครงการ (กันยายน 2550 – 2552) นักวิจัย 4 กลุ่ม ได้เดินทาง ลงพื้นที่เพื่อทำการศึกษาและวิจัยใน 4 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย ขอนแก่น ระยอง และ สุราษฎร์ธานี ในลักษณะที่มุ่งเน้นรูปแบบการวิจัยแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) โดยในแต่ละจังหวัดได้มีการคัดเลือกโครงการนำร่องที่จะนำมาใช้ประกอบการศึกษาในครั้งนี้ ตามลำดับความสำคัญของปัญหาหรือความต้องการในการพัฒนาในแต่ละพื้นที่ ผู้วิจัยได้ดำเนินการตามแผนปฏิบัติการที่กำหนดไว้ร่วมกับ อบจ. และได้มีการ แลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ของจังหวัดต่างๆ ร่วมกันตลอดระยะเวลาดำเนินการ โดยได้ทำ การถอดบทเรียนที่ได้รับในการทำงานในแต่ละจังหวัด ภายใต้บริบทและสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกัน เพื่อเป็นแบบจำลองในการส่งเสริมการทำงานด้านการจัดทำและประสานแผนที่สามารถนำไป ปฏิบัติใช้ได้จริงในจังหวัดหรือการพัฒนาด้านอื่นๆ ต่อไปในอนาคต นอกจากนี้ ผู้วิจัยพบว่ามีปัจจัยที่จะส่งผลให้แบบจำลองต่างๆ ประสบความสำเร็จ ในการนำไปใช้จริง อันประกอบไปด้วยปัจจัยด้านหลักเกณฑ์และกฎระเบียบ กระบวนการจัดทำ และประสานแผน บุคลากร การให้ความร่วมมือของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย งบประมาณ และการเมือง Following the relevant rules and regulations, Provincial Administrative Organization (PAO)’s formulation and coordination of provincial development plan have yet to fully respond to the needs diverted by geography, character and urbanization of each province. Promoting the quality of PAO, the top-ranked Local Administrative Organization (LAO), has become a crucial mechanism in achieving the development plan’s goals. In particular, PAO needs to be encouraged in order to become a leader, coordinator and supporter of other local administrative organizations to formulate and collaborate on such development plan. The assistance should cover the idea, technique and capacity of PAO’s officers. Therefore, the enhancement of PAO’s capability to formulate and coordinate the development plan with other LAO will be a critical factor for the success of decentralization. The research contains 3 main objectives, which are (1) to enhance PAO’s and relevant officers’ capacity to analyze, formulate and coordinate such development plan with other level of LAO, (2) to develop and strengthen area based management and (3) to support the collaboration between each level of LAO to occur naturally. Throughout the 24 month of research span, 4 group of researchers had visited the target PAO in 4 provinces, which are Chiang-Rai, Khonkaen, Rayong and Suratthani. The research was conducted in line with Parcipatory Action Research method, while each PAO selected the pilot project in specific area according to the priority of problem and need for development. The researchers had implemented the project as mutually planned with each PAO, alongside the exchange of knowledge and experience between each province. The lesson from each province was stripped as a functioning model, which should be able to apply to other province or development aspect under different context and environment. A number of critical factors for each model to be practicable are pointed out, including rules and regulations, planning procedures, human resource, cooperation from stakeholders, budget and politics.