การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ สำรวจสภาวการณ์เด็กและ เยาวชนในระดับจังหวัดโดยอาศัยตัวบ่งชี้คัดสรร การสำ รวจ พฤติกรรมเด็ก ตลอดจนกรณีศึกษาปัญหาเด็กและเยาวชน ใน พื้นที่ภาคตะวันออก วิเคราะห์รูปแบบของปัญหาและปัจจัยเสี่ยง รวมถึงการค้นหาแนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมและรูปแบบการ ทำงานร่วมกันที่ยั่งยืนระหว่างองค์กร หน่วยงานและบุคคลในพื้นที่ ในการพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีประสิทธิภาพ และนำผลจากการ วิจัยไปผลักดันให้เกิดการเคลื่อนไหวในระดับจังหวัด ตลอดจนให้ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายอันจะนำไปสู่การดำเนินยุทธศาสตร์ด้าน เด็กและเยาวชนในระดับพื้นที่ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นต่อไป การ วิจัยครั้งนี้ใช้แบบบันทึกข้อมูลทุติยภูมิตามกรอบตัวบ่งชี้ 3 ด้าน ได้แก่ ด้านสุขภาพอนามัย ด้านการศึกษา และด้านปัญหาเด็ก และเยาวชน จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และแบบสำรวจพฤติกรรม เด็กและเยาวชนระดับประถมศึกษา-อุดมศึกษา จำนวน 15,270 คน และทำกรณีศึกษาเพื่อศึกษาปัญหาเชิงลึกรายกรณี ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาวการณ์เด็กและเยาวชน ด้านสุขภาพเด็กระดับ ประถมศึกษามีความเครียดจนนอนไม่หลับร้อยละ 26.6 และ เพิ่มขึ้นตามระดับจนถึงร้อยละ 43.3 ในระดับอุดมศึกษา และมี ภาวะความเสี่ยงด้านการบริโภคอาหารที่ไม่มีประโยชน์ เช่น ขนม กรุบกรอบ น้ำอัดลมและอาหาร fast food ใช้เวลาดูทีวีมากกว่า ออกกำลังกาย เด็กระดับอุดมศึกษาดื่มเหล้าเบียร์ ร้อยละ 47.17 สูบบุหรี่ ร้อยละ 20.42 และคิดทำ ศัลยกรรม ร้อยละ 22.78 นอกจากนี้ยังพบว่าเด็กได้รับบาดเจ็บจากประสบอุบัติเหตุจาก รถจักรยานยนต์ 25,311 คน ด้านการศึกษา พบว่า เด็กมีโอกาส เรียนต่อระดับ ม. 4 ร้อยละ 88.68 และ เรียนต่อระดับอุดมศึกษา ร้อยละ 72.33 องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นสนับสนุนงบประมาณ ทางการศึกษาเพื่อพัฒนาเยาวชน ร้อยละ 5.17-10.13 ของ งบประมาณของหน่วยงาน พบภาวะการขาดแคลนครูในระดับ ประถมศึกษา ร้อยละ 16.32 ระดับมัธยมศึกษา ร้อยละ 22.72 เด็กประถมศึกษาส่วนใหญ่ทำการบ้าน อ่านหนังสือ และเรียน พิเศษ โดยใช้เวลาเรียนพิเศษมากที่สุด ส่วนเด็กระดับมัธยม- อุดมศึกษา ทำ กิจกรรมการเรียนรู้น้อยกว่าเด็กประถมศึกษา นอกจากนี้ยังมีพฤติกรรมการโดดเรียน และการลอกการบ้านหรือ ลอกข้อสอบเพื่อน ด้านสังคม เด็กมีความสัมพันธ์กับครอบครัว และศาสนาลดลงตามระดับ ชั้น มีความสัมพันธ์กับสื่อแล ะ เทคโนโลยีและมีพฤติกรรมดูสื่อโป๊ เล่นการพนัน เพิ่มขึ้นตาม ระดับชั้น เด็กอาชีวศึกษา-อุดมศึกษามีเพศสัมพันธ์แล้วร้อยละ 33.42-39.73 ยอมรับการอยู่ก่อนแต่งร้อยละ 53.37-60.76 เด็ก อายุต่ำกว่า 19 ปี มาทำคลอดที่โรงพยาบาล 6,231 คนตลอดปี และเด็กกระทำผิดถูกส่งเข้าสถานพินิจ จำนวน 3,484 คน 2. รูปแบบของปัญหาที่เป็นปัจจัยเสี่ยงที่เป็นต้นเหตุของ ปัญหา ได้แก่ ห่างพ่อแม่ ใกล้เพื่อน ดื่มเหล้า สูบบุหรี่ เล่นพนัน และสื่อโป๊ เป็นสาเหตุของการมีเพศสัมพันธ์ และพบรูปแบบของ ปัญหาเด็กและเยาวชน มีลักษณะเป็นสายพานลำ เลียงความ เจ็บป่วยทางสังคม 3.ปัจจัยการเสริมสร้างและพัฒนาเด็กและเยาวชน ได้แก่ ครอบครัวและเพื่อน การศึกษา ศาสนา การจัดระเบียบพื้นที่และ การควบคุมตามกฎหมาย การใช้สื่อและเทคโนโลยีอย่างเท่าทัน 4. รูปแบบการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ต้องมี การกำหนดนโยบายให้ชัดเจน และทำงานแบบบูรณาการ 5. การขับเคลื่อนในระดับภาคและจังหวัด นำผลการวิจัยเป็น ข้อมูลพื้นฐานการจัดทำยุทธศาสตร์เมืองน่าอยู่ของจังหวัด 6. ยุทธศาสตร์การพัฒนาเด็กและเยาวชน คือ “การขจัดร้าย ขยายดี มีภูมิคุ้มกัน” ใน 4 คุณภาพสำหรับเด็ก (4 Q for kid) ครอบครัวคุณภาพ การศึกษาคุณภาพ สื่อคุณภาพ และ พื้นที่ คุณภาพ