ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

โครงการศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ระยะที่ 2)

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : โครงการศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ระยะที่ 2)
นักวิจัย : นฤมล นิราทร
คำค้น : เศรษฐกิจพอเพียง
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2554
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4940019 , http://research.trf.or.th/node/3935
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในระยะที่ 2 เป็นการทำความเข้าใจการประยุกต์ใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในกลุ่มผู้ประกอบอาชีพในเศรษฐกิจนอกภาคทางการในระดับชุมชน การศึกษาในระยะที่สองซึ่งกระทำในชุมชนที่มีความเป็นเศรษฐกิจพอเพียง มีคำถามสำคัญ 4 ประการ คือ (1) กลุ่มคนในชุมชน/กลุ่มที่เลือกศึกษามีวิถีชีวิตและวิถีการประกอบอาชีพตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงในมิติของความพอประมาณ ความมีเหตุมีผล มีภูมิคุ้มกัน มีความรู้และคุณธรรมอย่างไร (2) กลุ่มคนที่เลือกศึกษามีวิธีบริหารจัดการกลุ่มในสถานการณ์ที่เผชิญวิกฤตการณ์อันคุกคามต่อการประกอบอาชีพและดำเนินชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงอย่างไร (3) มีปัจจัยอะไรบ้างที่เอื้ออำนวยหรือเป็นอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่ประกอบอาชีพในเศรษฐกิจนอกภาคทางการ (4) แนวทางการขับเคลื่อนหรือขยายผลแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน/กลุ่มที่ศึกษาควรจะเป็นอย่างไร เมื่อพิจารณาจากคุณลักษณะของผู้ประกอบอาชีพ และบริบทของชุมชน/กลุ่ม กรอบความคิดสำคัญที่ใช้เป็นแนวทางการศึกษาและวิเคราะห์-สังเคราะห์ข้อมูลได้แก่ (1) กรอบคิดว่าด้วยการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงในเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมือง ซึ่งเสนอปัจจัยที่เอื้อและเป็นอุปสรรคต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงในระดับบุคคล (2) กรอบคิดว่าด้วยความเข้มแข็งของชุมชน องค์กร กลุ่ม ตามแนวคิดของ Norman Uphoff ซึ่งเสนอว่า ความเข้มแข็งขององค์กร สถาบัน ชุมชน กลุ่ม ฯลฯ ทั้งหลาย มีองค์ประกอบหรือปัจจัยที่เหมือนกันอยู่ 4 ประการ คือ ทุน การจัดการ กระบวนการเรียนรู้ และ จิตวิญญาณ (3) แนวคิดข่ายใยชีวิต ( The Web of Life) ของ Fritjof Capra ซึ่งให้ความสำคัญต่อการศึกษาเพื่อทำความเข้าใจสัมพันธภาพของระบบชีวิตทั้งหลายในระดับต่างๆ บนพื้นฐานความเชื่อว่ามีสัมพันธภาพระหว่างองค์ประกอบย่อยๆ ทั้งหมดที่อยู่ภายในระบบใดระบบหนึ่ง และ มีสัมพันธภาพระหว่างระบบย่อยและระบบใหญ่กว่าที่แวดล้อมอยู่ (4) กรอบแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง โดย นิธิ เอียวศรีวงศ์ ซึ่งเสนอว่าเศรษฐกิจพอเพียงในความหมายที่แท้จริง หมายถึง อุดมการณ์ โลกทัศน์ที่ต้องการความมั่นคงในชีวิต ความสัมพันธ์ทางสังคม และ ค่านิยมเกี่ยวกับความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ความไว้วางใจกัน และ ความซื่อสัตย์ และ (5) กรอบแนวคิด การวิเคราะห์เศรษฐกิจพอเพียงเชิงระบบ โดย อภิชัย พันธเสน ซึ่งเสนอว่าปัจจัยนำเข้าของเศรษฐกิจพอเพียงจะประกอบด้วย มิติด้านความรู้และคุณธรรม ส่วนกระบวนการประกอบด้วย ทางสายกลาง ซึ่งเกิดขึ้นด้วยการมีภูมิคุ้มกัน การพึ่งตนเอง ความสามารถในการปรับตัว ผลลัพธ์ได้แก่ ความสมดุล มั่นคง ยั่งยืนของทุนมนุษย์ ทุนทางกายภาพ ทุนสิ่งแวดล้อม และทุนทางสังคมและวัฒนธรรม อันนำไปสู่การมีชีวิตที่ดีทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กร สังคมและประเทศชาติ และท้ายที่สุดคือประโยชน์สุขสำหรับสิ่งมีชีวิตทั้งมวล การศึกษาพบว่าแต่ละชุมชน/กลุ่มที่เป็นกรณีศึกษามีวิธีการแก้ไขปัญหาและวิกฤตที่กระทบต่อลักษณะเศรษฐกิจพอเพียงแตกต่างกันไป กล่าวคือ กลุ่มธนาคารขยะซึ่งในภาพรวมมีความสามารถในการจัดการตนเองสูง แต่ยังไม่สามารถขยายสู่ชุมชนในวงกว้างได้ จัดการกับประเด็นนี้ด้วยการพยายามสร้างระบบและการจัดการการเงินให้มีความโปร่งใส สนับสนุนให้สมาชิกภายนอกกลุ่มเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรม ในกรณีชุมชนร่วมสามัคคีซึ่งตั้งต้นด้วยอุดมการณ์ร่วมของการต่อสู้จากปัจจัยคุกคามภายนอก แต่ก็เข้าสู่วิกฤตภาระหนี้สินจากการมีบ้านและการลดลงของทุนทางสังคม อันส่งผลให้ความสามารถในการจัดการปัญหาด้วยตนเองในระดับชุมชนลดลง ลักษณะของการเผชิญวิกฤตใหม่จึงกลายเป็นการเผชิญในระดับบุคคล ในกรณีของชุมชนแผ่นดินทางคอยรุตตั๊กวา วิกฤตก็คือกระแสโลกาภิวัตน์และวัฒนธรรมบริโภคนิยม ในขณะที่ความสามารถในการจัดการปัญหาระดับชุมชนอ่อนแอลง แม้จะมีข้อได้เปรียบในด้านทุนทางสังคมที่สะสมมายาวนาน ส่วนกลุ่มเบเกอรี ตำบลคลองสามนั้น วิกฤตที่สำคัญคือไม่สามารถพึ่งตนเองได้ เนื่องจากกลุ่มไม่มี “ทุน” ที่จำเป็นต่อการสร้างความเข้มแข็งด้วยตนเอง จากผลการศึกษา คณะผู้วิจัยเสนอว่าแนวทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงในเศรษฐกิจนอกภาคทางการระดับกลุ่ม จะต้องครอบคลุมเศรษฐกิจพอเพียงทั้ง 2 มิติ คือการสนับสนุนมิติเศรษฐกิจและการสนับสนุนมิติโลกทัศน์ วิธีคิด ค่านิยม ซึ่งต้องดำเนินการไปพร้อมกันอย่างบูรณา-การ โดยการสนับสนุนทุนให้ครบทุกด้านด้วยโครงสร้างการบริหารจัดการแบบแนวราบ ให้ความสำคัญแก่การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ในระบบความสัมพันธ์ทางสังคมที่เอื้อต่อการพัฒนาคุณธรรม-จิตวิญญาณ และพัฒนาระบบ องค์กร กลไก เครื่องมือ ตลอดจนวิธีคิดของการให้ความสนับสนุนในระดับกลุ่ม/ชุมชน

บรรณานุกรม :
นฤมล นิราทร . (2554). โครงการศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ระยะที่ 2).
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
นฤมล นิราทร . 2554. "โครงการศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ระยะที่ 2)".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
นฤมล นิราทร . "โครงการศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ระยะที่ 2)."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2554. Print.
นฤมล นิราทร . โครงการศึกษาเศรษฐกิจนอกภาคทางการในเขตเมืองเพื่อการขับเคลื่อนแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ระยะที่ 2). กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2554.