“แม่ฮ่องสอน” เป็นหนึ่งในจังหวัดที่ตั้งอยู่ในภูมิภาคเหนือซึ่งติดกับชายแดนของประเทศพม่า จึงไม่น่าแปลกที่ประชากรทั้งฝั่งไทยกับฝั่งพม่าจะมีการติดต่อค้าขายตามแนวชายแดนกันมาตั้งแต่อดีต จากการที่คณะผู้วิจัยได้ศึกษาข้อมูลทางเอกสาร ประกอบกับการลงพื้นที่เพื่อเก็บข้อมูลในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ทำให้พบว่า “แม่ฮ่องสอน” นั้นเป็นจังหวัดที่มีศักยภาพทางด้านการค้าชายแดนหลายด้าน และในขณะเดียวกันก็เป็นจังหวัดที่ต้องเผชิญกับอุปสรรคด้านการค้าชายแดนหลายด้านเช่นกัน ถ้ามองในมุมด้านศักยภาพทางการค้าชายแดนของแม่ฮ่องสอนนั้นพบว่าที่ตั้งของจังหวัดเป็นทำเลที่ดีทั้งในด้านที่อยู่ใกลักับเมืองที่สำคัญ ๆ ของประเทศพม่า เช่น ผาจอง แม่แจะ ลอยก่อ ตองกี (ตองยี) ตองอู เปงมานา และในขณะเดียวกันจากการที่แม่ฮ่องสอนมีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทิวเขาน้อยใหญ่และป่าไม้จึงทำให้สถานที่ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวทั้งในเชิงนิเวศน์ และในเชิงวัฒนธรรมมากมายจนกลายเป็นแหล่งดึงดูดทั้งนักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจลงทุนด้านการท่องเที่ยวดังกล่าว และเมื่อเข้าไปดูศักยภาพของผู้ที่ประกอบการค้าตามแนวชายแดน เราพบว่าผู้ที่ประกอบการค้าดังกล่าวนั้นทำการค้ามายาวนาน มีสายสัมพันธ์ที่ดีกับคู่ค้า และสามารถพูดภาษาท้องถิ่นได้ ซึ่งตรงจุดนี้ถือว่าเป็นสิ่งที่สำคัญในด้านการค้ากับคู่ค้าฝั่งพม่า อย่างไรก็ตาม เนื่องจากแม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทิวเขาน้อยใหญ่ และป่าไม้ จึงทำให้สภาพทางภูมิศาสตร์ดังกล่าวกลายเป็นอุปสรรคในด้านการค้าตามแนวชายแดน ทั้งนี้ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเส้นทางคมนาคม โดยเฉพาะถนนที่เชื่อมต่อไปยังจุดผ่อนปรนการค้าชายแดนยังเป็นทางลูกรัง และบางช่องของเส้นทางที่ขรุขระและคดเคี้ยจึงทำให้รถที่บรรทุกสินค้าบางคันต้องประสบอุบัติเหตุ ดังนั้น การขนส่งสินค้าส่วนใหญ่จึงทำในฤดูแล้ง นอกจากนั้นแม่ฮ่องสอนยังประสบกับปัญหาเรื่องสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานต่าง ๆ เช่น ไฟฟ้าไม่เพียงพอกับการขยายตัวของจังหวัด เป็นต้น และเนื่องจากแม่ฮ่องสอนตั้งอยู่ติดกับชายแดนของประเทศพม่า ซึ่งมีชนชาติส่วนน้อยต่าง ๆ อาศัยอยู่ เมื่อมีการสู้รบระหว่างรัฐบาลทหารพม่ากับชนชาติส่วนน้อยในพม่า ก็ส่งผลให้แม่ฮ่องสอนต้องเผชิญกับปัญหาผู้หนีภัยจากการสู้รบ นอกจากนั้น แม่ฮ่องสอนยังต้องเผชิญกับปัญหาผู้หลบหนีเข้าเมืองโดยผิดกฎหมาย ปัญหาแรงงานต่างด้าว ซึ่งต้องการเข้ามาทำงานในประเทศไทย เนื่องจากความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น ปัญหาการค้ามนุษย์ ปัญหายาเสพติด ซึ่งปัญหาดังกล่าวได้ส่งผลกระทบไปถึงเรื่องของการค้าขายตามแนวชายแดน นอกจากนั้น เรายังพบว่าเนื่องจากความไม่พร้อมของระบบธนาคารจึงทำให้ผู้ประกอบการค้าตามแนวชายแดนของจังหวัดแม่ฮ่องสอนโดยส่วนใหญ่ต้องชำระหนี้ค่าสินค้าโดยวิธีการแลกเปลี่ยนสินค้า ชำระเป็นเงินสดซึ่งโดยส่วนใหญ่เป็นเงินบาท ชำระโดยผ่านตลาดแลกเปลี่ยนเงินนอกระบบหรือโพยก๊วน เป็นต้น