การจำแนกชนิดและการประเมินสภาวะทรัพยากรปูทะเลในบริเวณป่าชายเลนคลอง หงาว จังหวัดระนอง ได้ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2545 ถึง กันยายน 2547 การจำแนกชนิดปูทะเลได้ทำการเก็บตัวอย่างปูทะเลเพศผู้มาจำแนกชนิดโดยใช้ลักษณะ ภายนอกและการวิเคราะห์การจำแนกกลุ่ม (Discriminant analysis) สามารถจำแนกชนิดปูทะเล ในบริเวณคลอง หงาวเป็น 4 ชนิด คือ ปูดำ (Scylla olivacea), ปูขาว (S. paramamosain), ปูม่วง (S. tranquebarica) และปูเขียว (S. serrata) การสำรวจสภาวะการประมงและทรัพยากรปูทะเลในบริเวณคลองหงาว พบว่าชาว ประมง ส่วนใหญ่ในบริเวณคลองหงาวใช้ลอบปูแบบพับในการทำการประมง โดยมีผลจับรวมใน ช่วงปี พ.ศ. 2545-2547 เท่ากับ 31-34 ตัน มีอัตราการจับเฉลี่ย 0.07 กิโลกรัม/ลอบ และขนาด เฉลี่ยของปูเพศทะเลผู้ที่จับได้เท่ากับ 8.12 เซนติเมตร ส่วนขนาดเฉลี่ยของปูเพศทะเลเมียที่จับได้ เท่ากับ 8.26 เซนติเมตร ปูทะเลมีการทดแทนที่เข้ามาในข่ายการประมงทุกเดือน จากการประเมิน สภาวะทรัพยากรปูทะเลโดยใช้ prediction model (Length-based Thompson and bell) พบว่า ในสภาวะปัจจุบันได้มีการจับปูทะเลขึ้นมาใช้ประโยชน์ใกล้เคียงกับผลผลิตและมูลค่าสูงสุด (MSY และ MEY) จึงไม่ควรเพิ่มแรงงานประมงทั้งจำนวนเรือและลอบ และจากการวิเคราะห์ผลกระทบ ของการเปลี่ยนแปลงการลงแรงงานประมง ต่อผลผลิต มวลชีวภาพ และมูลค่าของปูทะเลทั้งสอง พบว่าเส้นโค้งมวลชีวภาพมีค่าลดลงอย่างมากเมื่อการลงแรงงานประมงเพิ่มขึ้น แต่ถ้าลดแรงงาน ประมงโดยวิธีขยายขนาดตาอวน (mesh size) ให้มีขนาดแรกจับเฉลี่ย (L50%) ประมาณ 8 และ 8.5 เซนติเมตร พบว่าผลผลิตและมูลค่าของการทำการประมงมีค่าใกล้เคียงกับการทำการประมง โดยไม่งดจับปูขนาดเล็ก แต่จะชะลอการลดลงของ spawning stock biomass ซึ่งมีผลต่อการเพิ่ม ของปริมาณประชากรปูรุ่นใหม่ที่เข้ามาทดแทนที่ในข่ายการประมง Mud crab samples and fisheries data were collected in Klong Ngao mangrove forest, Ranong province during October 2002-September 2004. The classification of mud crabs are described by external morphology base on identification of Keenan et al. (1997) and Discriminant analysis (DA). There are four species of mud crabs including Scylla olivacea, S. paramamosain, S. tranquebarica and S. serrata found in this area. Collapsible trap is the main fishing gear for catch mud crabs in Klong Ngao mangrove forest. The total catch of crab during 2002-2004 was 31-34 tons and catch rate of 0.07 kg./trap with the average size caught was 8.12 for male and 8.26 cm. for female. The results of prediction model (Length-based Thompson and bell) showed that the mud crab in Klong Ngao mangrove forest is at present exploit close to the maximum sustainable yield (MSY) and maximum sustainable economic yield (MEY). Therefore, an increase in fishing effort on crab stock may lead to minor increase on yield and value but will cause tremendous decrease on spawning stock biomass and catch rate which will resulted on higher investment and less income of fishermen. However, the reduction of fishing effort by enlarges the mesh size of the trap so that the length at first capture is 8 or 8.5 cm. This recommendation will reduce the declining of spawning stock biomass of mud crab.