หอกระจายข่าวสารเป็นสื่อเฉพาะกิจที่มีคุณสมบัติเป็นสื่อเพื่อการพัฒนา แต่ชุมชนส่วนใหญ่ยังไม่มีการใช้หอกระจายข่าวสารให้เกิดประโยชน์เท่าที่ควร การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการดำเนินงานหอกระจายข่าวสาร ศึกษาบทบาทสถานภาพ และปัจจัยที่ทำให้หอกระจายข่าวสารสามารถสนองตอบความต้องการของชุมชน เป็นการวิจัยปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม ศึกษาในพื้นที่ 7 หมู่บ้าน ของอำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ระหว่างเดือนเมษายน 2544 – เดือนมีนาคม 2545 กิจกรรม (Action) ที่ใช้สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมคือ สร้างความสัมพันธ์ที่ดี ทำให้ชุมชนร่วมรับรู้การพัฒนาตั้งแต่เริ่มต้น ระดมความคิดของชุมชนต่อการพัฒนาหอกระจายข่าวสาร ชุมชนคัดเลือกคณะกรรมการ และกลุ่มผู้จัดการกระจายเสียง สร้างความเชื่อมั่นในการปฏิบัติการให้กับผู้จัดการกระจายเสียง (6 วิธี) ทดลองปฏิบัติงานโดยเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน และประเมินผลโดยชุมชน การสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมดังกล่าว ปรากฏผลดังนี้ มีคณะกรรมการดูแลงานหอกระจายข่าวสารในทุกพื้นที่ มีการนำเรื่องหอกระจายข่าวสารเข้าสู้การประชุมหมู่บ้าน มีการปรับปรุงอุปกรณ์และสถานที่ บางพื้นที่จัดกิจกรรมเสริมเพื่อสนับสนุนงานหอกระจายข่าวสาร ส่วนในการจัดการกระจายเสียงพบว่า ผู้จัดมีลักษณะเป็นกลุ่มใน 6 พื้นที่ คนเหล่านี้มีความรู้ ความสามารถ มีความมั่นใจในการจัดการกระจายเสียง และเห็นความสำคัญของการมีส่วนร่วมของชุมชน เนื้อหาสาระมีความสอดคล้องกับความต้องการของชุมชน แหล่งข้อมูลมีความหลากหลาย โดยเฉพาะแหล่งข้อมูลภายในชุมชน การกระจายเสียงมีความเป็นกันเองและมีความมั่นใจในการใช้ภาษาท้องถิ่น ชาวบ้านร่วมรับรู้ ร่วมคิด ร่วมแสดงความต้องการ และร่วมเป็นผู้ส่งสารในบางพื้นที่ ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ทำให้บทบาทหอกระจายข่าวสารเปลี่ยนจากการเป็นสื่อที่ถ่ายทอดข้อมูลข่าวสารจากรัฐสู่ชุมชนแต่เพียงอย่างเดียว เป็นสื่อที่เป็นสื่อกลางของคนในชุมชนด้วย ผู้นำชุมชน สภาพเศรษฐกิจและสังคม ระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาหอกระจายข่าวสาร การวิจัยในลักษณะนี้ควรระมัดระวังความรู้สึกของชุมชนและท่าทีของนักวิจัย นอกจากนี้ ยังพบว่าการประชุมหมู่บ้านเป็นช่องทางการสื่อสาร ในชุมชนที่มีประสิทธิภาพ และหน่วยงานราชการมีส่วนในการกำหนดกรอบการดำเนินงานหอกระจายข่าวสาร ดังนั้นรัฐจึงควรสนับสนุนให้หอกระจายข่าวสารเป็นสื่อของชุมชน และดำเนินงานในส่วนที่เกี่ยวข้องโดยคำนึงถึงความต้องการของชุมชนเป็นสำคัญ