รายงานการวิจัยโครงการข่าวสารทิศทางประเทศไทยฉบับที่ 1 เป็นการประมวล วิเคราะห์ และสังเคราะห์แนวโน้มและเหตุการณ์ ของประเทศไทยในช่วงเวลาเดือนมกราคม – มีนาคม 2542 จากสื่อสิ่งพิมพ์ มีหนังสือพิมพ์ นิตยสาร และหนังสือ เป็นต้น และสื่ออิเล็กทรอ นิกส์ได้แก่ เอกสารจากอินเทอร์เน็ต และรายาการโทรทัศน์ เป็นต้น ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ 1. วิกฤติเศรษฐกิจไทยซึ่งได้ระบาดไปยังตลาดเกิดใหม่ทั่วโลก จนกลายเป็นวิกฤติของระบบทุนนิยมโลกนี้ มีแนวโน้มที่จะแก้ไข ยาก หรือต้องใช้เวลานานพอสมควรจึงจะสามารถฟื้นตัวได้ดังเดิม วิกฤติเศรษฐกิจไทยครั้งนี้จึงทั้งรุนแรง มีความเสียหายสูง และยืดเยื้อ นอกจากนี้ยังอยู่ในภาวะที่มีความเปราะบาง 2. สาเหตุของวิกฤติใหญ่ทางเศรษฐกิจนี้มีความซับซ้อนหลายระดับ ทั้งในระดับโครงสร้าง ระดับความเคยชินในการปฏิบัติ ระดับ การก่อชนวน และระดับการจุดชนวนให้เกิดเหตุ 3. การแก้ปัญหาของทางการไทยที่ผ่านมาประสบผลอย่างจำกัดในบางด้าน เช่น การสร้างความเชื่อมั่นให้แก่นักลงทุนต่างประเทศ และเสถียรภาพทางการเงิน แต่ในบางด้านยังมีปัญหาอยู่มาก เช่นหนี้ที่ไม่เกิดผลมีอัตราสูงขึ้น การผลิตตกต่ำ เนื่องจรากขาดกำลังซื้อการแก้ ไขปัญหาที่ได้ผลจำกัดนี้สืบเนื่องจากความผิดพลาดทางนโยบาย การแก้ไขปัญหาแบบแยกส่วน และการขาดองค์กรผู้ปฏิบัติที่เข้มแข็งมี ประสิทธิภาพ 4. มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ 30 มีนาคม ของทางการรัฐบาล ได้รับการตอบสนองอย่างดีจากวงการต่าง ๆ แต่การหวังผลนั้นยังไม่ สูง เมื่อเทียบกับการหวังผลของฝ่ายรัฐบาล พอกล่าวได้ว่าผลของมาตรการนี้อย่างน้อยจะช่วยให้ภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจไม่ตกต่ำลงไปอีกใน ช่วงที่ใช้มาตรการข้างต้น 5. ผลกระทบจากความรุนแรงยืดเยื้อของวิกฤติเศรษฐกิจ รวมทั้งการปฏิบัติบางประการทำให้ความชอบธรรมและความนิยมใน รัฐบาลลดต่ำลง รัฐบาลต้องเผชิญกับการท้าทายและความยากลำบากในการปฏิบัติงาน รวมทั้งถูกตรวจสอบจากสังคมและสื่อมวลชนหนักหน่วง ขึ้น การเคลื่อนไหวทางการเมืองมีสีสันและความคึกคักขึ้น 6. ผลกระทบอีกประการหนึ่ง ได้แก่ การเติบโตของกระการมองสู่ข้างใน ซึ่งมีความหลากหลาย แต่ก็ปลุกความรู้สึกพึ่งตนเองความ รักชาติ และการแสวงหาแนวทางอื่นในการแก้วิกฤติ 7. ความรุนแรงยืดเยื้อของปัญหา ทำให้ผู้ถูกกระทบจากเหตุการณ์มีจำนวนมากและต้องแบกรับภาระเป็นเวลานาน กลายเป็นความ เครียดและความไม่พอใจในสังคมซึ่งหากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจไม่เกิดผลตามคาดอาจจะระเบิดขึ้นมาได้โดยไม่รู้ตัว 8. ความเป็นไปในสังคมโดยทั่วไปอยู่ในภาวะต่างหาทางเอาตัวรอด เช่น การใช้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือการหนีจากปัญหา ขาดการนำที่ เข้มแข็งและได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง 9. การเมืองระหว่างประเทศไม่ก่อผลทางบวก ความสัมพันธ์ภายในกลุ่มประเทศอาเซียนาอยู่ในภาวะทรงตัว การกระทบกระทั่ง ระหว่างจีน – สหรัฐหากขยายตัวต่อไป อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงและการแก้ปัญหาวิกฤติในภูมิภาคนี้ได้ สงครามโคโซโว ซึ่งสหรัฐและ นาโตใช้ปฏิบัติการทางอากาศโจมตีประเทศยูโกสลาเวียได้บานปลายออก เกิดวิกฤติผู้ลี้ภัยขึ้น และทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างรัสเซียกับสหรัฐ- นาโตเสื่อลงอย่างไม่เคยเป็นมาก่อนนับแต่สิ้นสุดสงครามเย็น 10. วิกฤติใหญ่ทางเศรษฐกิจครั้งนี้ก่อผลให้กระแสโลกาภิวัตน์ลดต่ำลง และจำเป็นต้องปรับโฉมหน้าใหม่ให้มีความรับผิดชอบหรือ ความเป็นมนุษย์มากขึ้น ทั้งยังมีเค้าเงื่อนบางอย่างที่ระบบทุนนิยมโลกอาจแตกเป็นหลายศูนย์หรือเขตหลายเขต 11. มีบทเรียนสำคัญว่านโยบายไล่กวดทางเศรษฐกิจให้ทันประเทศอุตสาหกรรมไม่ได้ผล กระบวนการโลกาภิวัตน์อาจนำหายนะ มาได้หากกระทำตามไปโดยไม่มีความพร้อม การแก้ปัญหาจะต้องทำโดยองค์รวม และการมองปัญหาที่คลาดเคลื่อนอาจทำให้การแก้ปัญหา ได้ยากขึ้น 12. มีข้อเสนอแนะให้องค์กรต่าง ๆ ช่วยกันสร้างยุทธศาสตร์อนาคต โดยใช้เทคนิคการสรางฉากสถานการณ์ (Scenario) ผสานกับ เทคนิคอื่น เพื่อช่วยให้การก้าวย่างของประเทศเป็นไปอย่างเหมาะสม และปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว รายงานฉบับที่ 4 ของโครงการข่าวสารทิศทางประเทศไทย มี 2 ภาคด้วยกัน ภาคแรกเป็นบทประมวลวิเคราะห์สังเคราะห์เหตุการณ์ และแนวโน้มประเทศไทย ปี พ.ศ.2542 ชื่อ “ประเทศไทย : การวิ่งอยู่กับที่ในโลกที่พลิกผันอันตราย” ภาคที่สองเป็นการประมวลวิเคราะห์เหตุ การณ์และแนวโน้มประเทศไทยช่วงเวลาระหว่าง เดือนตุลาคม – ธันวาคม 2542 จากสื่อสิ่งพิมพ์ได้แก่ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร วารสาร หนังสือ และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้แก่ เอกสารจากอินเทอร์เน็ต รายการโทรทัศน์ โดยมีผลจากการศึกษาสรุปได้ดังต่อไปนี้ 1.ประเทศไทยปี 2542: ที่ดูเหมือนมีการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงมากนั้น กลายเป็นการเคลื่อนไหวแบบวิ่งอยู่กับที่เนื่องจากมีนโย บาย ประเพณีปฏิบัติ และสภาพสังคมหลายอย่างที่สืบทอดกันมา ซึ่งต้องใช้เวลาในการแก้ไข จึงจะสามารถขับเคลื่อนสังคมไทยให้รุดหน้า ไปได้ 2.ในด้านสถานการณ์โลก : โลกในปัจจุบันมีสัญญาณแห่งความพลิกผันน่าอันตราย ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางศูนย์กลางอำนาจ จากที่มีสหรัฐฯ เพียงศูนย์เดียว ไปสู่การมีศูนย์อำนาจหลายขั้ว 3. สืบเนื่องจากวิกฤติเศรษฐกิจเอเชียและปัญหาอื่น ทำให้มีแรงกดดันจากหลายด้านให้มีการแปลงโฉมโลกาภิวัตน์ใหม่ให้มีโฉมหน้า เป็นมนุษย์มากขึ้น โดยคำนึงถึงความมั่นคงทางสังคม – การเมือง และความเอื้ออาทรระหว่างกัน 4.กระแสการควบรวมและซื้อกิจการโดยเฉพาะที่เป็นแบบปรปักษ์ในโลก โดยเฉพาะในสหรัฐฯ ยังคงสูงมาก แสดงถึงการแข่งขัน อย่างรุนแรงในการผลิตและการค้าโลก 5.มีการตื่นหรือการสร้างความหวังในเทคโนโลยีระดับสูงหรือไฮเทค เริ่มจากสหรัฐฯ แล้วแผ่ไปทั่วโลกว่าจะเป็นพลังในการกระตุ้น การฟื้นทางเศรษฐกิจ และสร้างรูปแบบเศรษฐกิจใหม่ขึ้น ที่สามารถเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยไม่เกิดภาวะเงินเฟ้อหรือการว่างงาน 6.ในปี 2542 นี้ ญี่ปุ่นได้แสดงบทบาทเป็นผู้นำทางเศรษฐกิจในภูมิภาคนี้อย่างเด่นชัดและเป็นที่ยอมรับ อิทธิพลของญี่ปุ่นในภูมิภาค นี้ยังมีในด้านวัฒนธรรมอีกด้วย 7.สัญญาณการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจไทย มีทั้งสัญญาณบวก และสัญญาณลบ และเป็นสัญญาณการฟื้นตัวแบบวัฏจักรซึ่งเปราะบาง และไม่ยั่งยืน อาจทรุดลงอีกได้เนื่องจากความอ่อนแอภายในตัวและผลกระทบจากภายนอก แนวโน้มในปี พ.ศ. 2543 ขึ้นอยู่กับปัจจัยสำคัญ คือการส่งออก ซึ่งมีปัญหาและอุปสรรคในตัวเองอยู่ไม่น้อย 8.ในทางการเมืองของไทย พบทางตันแน่นทึบซึ่งทำให้ความหวังในการปฏิรูปเกิดผลเห็นได้เร็วเลือนรางลง อย่างไรก็ตามวงการ เมืองไทยมีสังเวียนการต่อสู้หลากหลายขึ้นรวมที่สำคัญ 5 สังเวียน เปิดทางเพื่อการปฏิรูปต่อไป 9.การเมืองในภูมิภาคเอเชียมีแนวโน้มกลายเป็นเบ้าหลอนของความขัดแย้ง ซึ่งอาจปะทุเป็นความรุนแรงทำลายสันติภาพในภูมิภาคได้ 10.สถานการณ์ด้านประชากรและสิ่งแวดล้อมโลก พบปรากฏการณ์เข้าสู่ความชรา จากจำนวนประชากรโดยรวมมีกลุ่มผู้สูงอายุเพิ่มมาก ขึ้น การเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ของประชากรโลกได้ก่อความกดดันอย่างมากต่อสิ่งแวดล้อมธรรมชาติทำให้มีปัญหารุนแรงขึ้น โดยเฉพาะปัญหา การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ การเสี่ยงจากสารเคมี หายนะภัย คุณภาพและการขาดแคลนน้ำจืด ความเสื่อมโทรมของที่ดิน ป่าไม้ แหล่งน้ำ ทะเลและชายฝั่ง มลพิษและของเสียในเมือง 11.สถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมไทย พบเรื่องการบุกรุกทำลายป่า การพิพาทเกี่ยวกับท้องทะเลและชายหาด ผลกระทบจากการพัฒนา และการกำจัดของเสียซึ่งมีโครงการใหญ่มูลค่ามหาศาล 12.ในด้านการศึกษาและสาธารณสุขไทย พบช่องว่างในการเข้าถึงการบริการที่ถ่างออก พร้อมกับช่องว่างทางรายได้ มีการแข่งขันกัน อย่างสูงเพื่อให้เข้าถึงบริการ มีความพยายามที่จะสนใจผู้ใช้บริการได้แก่นักเรียนและคนไข้มากขึ้น 13.ในด้านอาหารและพลังงาน พบความกังวลที่มากขึ้นทางอาหาร เนื่องจากสารปนเปื้อนไดออกซินและอาหารที่ถูกดัดแปลงพันธุ กรรม และในด้านพลังงานเนื่องจากราคาน้ำมันดิบสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยังมีความกังวลระยะยาวในการสนองอาหารและพลังงานให้ แก่ประชากรจำนวนที่เพิ่มขึ้นและมีความต้องการบริโภคสูงขึ้น 14.ในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มีการพูดถึงพิษภัยของความก้าวหน้ามากขึ้น เนื่องจากเกิดปัญหาอย่างเช่น Y2K และอาหาร แฟรงเกนสไตน์ มีการให้ความสำคัญแก่วิชาสังคมศาสตร์เพื่อช่วยนำมาแก้ไขปัญหาที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไม่อาจแก้ได้ 15.ในด้านท่วงทำนองดำเนินชีวิต พบการดำเนินชีวิตที่ดิ้นรนแหวกว่ายในความยากจน เนื่องจากความขาดแคลนหรือรู้สึกว่าขาด แคลน ในท่ามกลางการผูกขาดที่วัฒนธรรมถูกแปรเป็นสินค้า โดยมีสหรัฐฯ เป็นผู้ส่งออกสินค้าทางวัฒนธรรมที่สำคัญ 16.สถานการณ์ในด้านท่วงทำนองการดำเนินชีวิตในประเทศไทย เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการทุจริตประพฤติมิชอบในการปฏิบัติงาน การจับจ่ายใช้สอยที่ระมัดระวังขึ้น การตื่นในบุญและปาฏิหาริย์ ทัศนะแบบปัจเจกชนมีอิทธิพลสูงขึ้น ผู้คนให้ความสนใจในเรื่องสุขภาพ และการแต่งกายมากขึ้น 17.การปฏิรูปประเทศเพื่อให้สามารถอยู่รอดในโลกที่พลิกผันน่าอันตรายเป็นภารกิจที่จำเป็น ในโลกที่ซับซ้อนมีการเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ความต้องการที่จะทำนายแนวโน้มของสังคมมีมากขึ้น เพื่อให้สามารถเอาตัวรอดใน ทางเศรษฐกิจ-การเมืองได้ พร้อมกันนั้นก็มีความต้องการไม่เพียงความมั่นคงทางวัตถุหากยังเป็นความมั่นคงหรือความสงบทางจิตวิญญาณด้วย สำหรับประเทศไทย หลังการหลอมละลายทางเศรษฐกิจ ปรากฏความต้องการข่าวสารที่แสดงภาพรวมและแนวโน้มของสังคมไทย ในวงการต่าง ๆ มากขึ้น ปัญหาวิกฤติเศรษฐกิจไทยนั้นมีผู้สร้างแบบจำลองและทฤษฎีหลากหลายขึ้นอธิบาย ซึ่งแนวคิดที่มีการยอมรับมากขึ้นเรื่อยได้แก่ แนวคิดว่าวิกฤติครั้งนี้เกิดจากการลงทุนมากเกินไปหรือการผลิตล้นเกิน ตามด้วยภาวะเงินฝืด หนทางแก้ไขหลักนั้นยังได้แก่การเดินตามกรอบโครงการของ IMF ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนบ้างตามสถานการณ์ ดังนั้นจึงคาดคะเน แนวโน้มของสังคมไทยได้ว่า ยังคงผูกพันกับโลกทุนนิยม และปรัชญาเสรีนิยมทางการค้าและการเงินการลงทุนต่อไป ส่งผลให้กลุ่มทุนโลก มีบทบาทในเศรษฐกิจของไทยมากขึ้น อย่างไรก็ตามมีปัจจัยหรือตัวแปรหลายประการที่กระทบต่อแนวโน้มดังกล่าวทั้งด้านลบและด้านบวกซึ่งเป็นสิ่งที่จะต้องติดตามต่อไป วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี : สู่สังคมความรู้และยั่งยืน? วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีซึ่งเคยเป็นความหวังของมนุษย์ในอันที่จะบรรลุความจริงอันลึกล้ำ ยกระดับทางปัญญา และแก้ไข ปัญหานานัปการ ก้าวขึ้นสู่คริสต์ศตวรรษใหม่ด้วยภาพลักษณ์ที่เสียไปและความเชื่อมั่นที่ลดลง แต่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยียังคงเป็นพลัง ขับเคลื่อนสังคมโลกต่อไป ทว่าจะนำไปสู่สังคมความรู้และยั่งยืนจริงหรือ 1. บทนำ เทคโนโลยีหรือความรู้ในการใช้เครื่องมือ พลังงานและวัสดุเพื่อการผลิตเป็นสิ่งที่คู่กับมนุษย์มานานนับล้านปี จากขวาน หินถึงยานอวกาศ วิทยาศาสตร์ที่พัฒนาขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในอารยธรรมลุ่มน้ำเมโสโพเตเมียกับลุ่มน้ำไนล์เมื่อราว 5 พันปี กับลุ่มน้ำอื่นใน เอเชียได้ช่วยทำให้เทคโนโลยีก้าวหน้าไปครั้งใหญ่ อารยธรรมมนุษย์ก้าวจากชุมชนพราน-นักเก็บของป่าสู่สังคมเกษตรอย่างมั่นคง เกิดนคร ขนาดใหญ่หลายแห่ง กล่าวได้ว่าในระยะแรกของประวัติศาสตร์ อารยธรรมตะวันออกเป็นอารยธรรมหลักของโลก มีเหตุการณ์หลายอย่างที่นำมาสู่การปฏิวัติทางวิทยาศาสตร์ของตะวันตกในคริสต์ศตวรรษที่ 16 และ 17 และการปฏิวัติอุตสาหกรรม และเกษตรกรรมในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ซึ่งเริ่มต้นในอังกฤษ การปฏิวัติทั้ง 2 ได้เพิ่มอำนาจทางการผลิตและการค้า แสนยานุภาพทางทหาร ยังผลให้อารยธรรมตะวันตกเป็นอารยธรรมหลักครอบงำโลกอยู่จนถึงปัจจุบัน เหตุปัจจัยสำคัญซึ่งนำมาสู่การปฏิวัติทางวิทยาศาสตร์ของตะวันตก ได้แก่ 1) การรับถ่ายโอนเทคโนโลยีจากจีน 3 อย่าง ได้แก่ เข็มทิศ ดินปืน และการทำกระดาษ 2) การได้รับการถ่ายโอนทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์จากชาวอาหรับ ในระหว่างสงครามครูเสด 3) การฟื้นฟูศิลปะวิทยาการที่เริ่มขึ้นในอิตาลี 4) การพัฒนาทางเทคโนโลยีอย่างสูง ในแถบเยอรมนีตอนใต้ รวมทั้งการพิมพ์ 5) การเดินทางสำรวจ พบทวีปใหม่ นำความมั่นคั่งและเงินทอง ช่วยให้ตลาดขยายตัวไปอย่างรวดเร็ว เกิดแนวคิดการค้าเสรี การปฏิวัติวิทยาศาสตร์ประกอบด้วยการเคลื่อนไหวและส่งผลสะเทือนที่สำคัญได้แก่ 1) การแยกให้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เป็นอิสระจากการชี้นำทางศาสนา 2) การเสนอทฤษฎีหรือวิธีการสร้างความรู้แบบวิทยาศาสตร์ ซึ่งได้กลายเป็นวิธีการสร้างความรู้แบบฉบับจนถึงปัจจุบัน บางคน กล่าวว่า การค้นพบวิธีการทางวิทยาศาสตร์เป็นการค้นพบที่สำคัญที่สุดของมนุษย์ 3) การสร้างองค์ความรู้ใหม่ทางวิทยาศาสตร์อย่างรวดเร็ว ตั้งแต่การเสนอเรื่องแรงโน้มถ่วง และกฎการเครื่องไหวของนิวตัน ไป จนถึงการประดิษฐ์เครื่องจักรไอน้ำของเจมส์ วัตต์ ซึ่งเปิดยุคการปฏิวัติอุตสาหกรรม 4) การตั้งสมาคมนักวิทยาศาสตร์นักคิด 5) การปฏิวัติอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม ผลสะเทือนและความสำเร็จดังกล่าวก่อให้เกิดความหวังด้านดีอย่างไม่เคยมีมาก่อน ว่ามนุษย์ได้ก้าวสู่ยุคของเหตุผลและแสงสว่างของปัญญา รายงานข่าวสารทิศทางประเทศไทยฉบับที่ 2 ของโครงการข่าวสารทิศทางประเทศไทย ประกอบด้วยงาน 2 ส่วน ส่วนแรกเป็นบท วิเคราะห์การเมืองไทยภายใต้รัฐธรรมนูญใหม่ : ถึงคราวต้องผ่าทางตันส่วนที่สองเป็นภาคการประมวล วิเคราะห์ และสังเคราะห์ เหตุการณ์ และแนวโน้มของสังคมไทย ระหว่างช่วงเวลา เดือนเมษายน – มิถุนายน 2542 จากสื่อสิ่งพิมพ์ ได้แก่ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร วารสาร หนังสือและสื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้แก่เอกสารอินเทอร์เนต รายการโทรทัศน์ เป็นต้น โดยมีผลการศึกษาสรุปดังต่อไปนี้ 1. มีเหตุการณ์ใหญ่ที่เกิดขึ้นในระยะใกล้ 3 เรื่องที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อพัฒนาการการเมืองไทย ได้แก่ การพังทลายของระบบ สังคมนิยมโลก การหลอมละลายของเศรษฐกิจเอเชีย และการประกาศใช้รัฐธรรมนูญใหม่ ซึ่งกลายเป็นเงื่อนไขพื้นฐานใหม่ที่ทำให้การเมือง ไทยมีแนวโน้มพัฒนาไปสู่ระบอบประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม 2. การดำเนินกิจกรรมทางการเมืองมีทั้งด้านที่สนับสนุนแนวโน้มข้างต้น เช่น การเคลื่อนไหวที่คึกคักขึ้นของกลุ่มประชาสังคม ด้านที่เป็นอุปสรรค เช่น การปฏิบัติทางการเมืองในรูปแบบเดิมของนักการเมือง รวมทั้งข้าราชการ และด้านที่ยังดูไม่ชัดเจน ได้แก่ การปฏิบัติ งานขององค์กรควบคุมตรวจสอบที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญใหม่ 3. ธุรกิจมีแนวโน้มเพิ่มบทบาททางการเมืองมากขึ้น ธุรกิจผิดกฎหมายซึ่งมีมูลค่ามหาศาลในแต่ละปี มีส่วนส่งให้กลุ่มอิทธิพลมืด หรือเจ้าพ่อเข้ามามีอำนาจทางการเมืองในระดับชาติ แต่มีแนวโน้มว่าอิทธิพลดังกล่าว จะลดลง ควรจับตากลุ่มทุนโลกหรือบรรษัทข้ามชาติซึ่ง น่าจะมีบทบาทมากขึ้น นอกจากนี้วิสาหกิจขนาดเล็กและขนาดกลางที่ได้รับการส่งเสริมขึ้นมา จะทำให้ธุรกิจทั้งหมดเข้าสู่ระบบเดียวกันมาก ขึ้น และก็มีอำนาจต่อรองมากขึ้นด้วย 4. ทหารที่เกี่ยวข้องกับการเมืองไทยมานาน 60 ปี กำลังมุ่งสู่การเป็นทหารอาชีพ และพัฒนาตนเองให้เป็นหน่วยรบที่เหมาะสม สำหรับศตวรรษใหม่ แต่ทหารและระบบราชการก็ยังคงธำรงบทบาทที่สำคัญในการเมืองไทยต่อไป 5. พรรคการเมืองได้มีการปรับตัวในระดับหนึ่ง เช่น การให้ความสำคัญกับนักการเมืองรุ่นใหม่เพิ่มขึ้น แต่ก็ดูเหมือนมีพรรคการ เมืองเพียง 5 พรรคที่จะมีบทบาทสำคัญ ได้แก่ พรรคประชาธิปัตย์ ความหวังใหม่ ชาติพัฒนา ชาติไทย และทายรักไทย อย่างไรก็ตามการเปิด ทางที่กว้างขึ้นและสีสันใหม่ทางการเมืองอาจจะอยู่ในการเลือกตั้งในระบบบัญชีรายชื่อ และวุฒิสมาชิกซึ่งเป็นแกนหลักของกลไกควบคุมตรวจ สอบการบริหารแผ่นดินตามรัฐธรรมนูญใหม่ 6. กลุ่มประชาสังคมหรือเอ็นจีโอมีแนวโน้มที่จะมีบทบาททางการเมืองสูงขึ้น พัฒนาขึ้นเป็นขบวนการประชาสังคม และก้าวสู่ การได้รับยอมรับว่าเป็นองค์กรหนึ่งใน 3 องค์กรหลักของสังคม ได้แก่ องค์กรรัฐ ธุรกิจเอกชน และกลุ่มประชาสังคม 7. โลกหลังยุคสงครามเย็น แทนที่จะเกิดระเบียบโลกใหม่ ดูจะเกิดความไร้ระเบียบโลกขึ้น การแก่งแย่งครองความเป็นเจ้าภาย ในระบบยังดำเนินต่อไปจนมีแนวโน้มที่เกิดศูนย์อำนาจโลกขึ้นหลายศูนย์นอกจากนี้ความคิดชาตินิยมรวมทั้งที่เกิดขึ้นในหมู่ชนชาติส่วนน้อย ก่อให้เกิดสงครามย่อยไปทั่วโลกวิกฤติเศรษฐกิจเอเชีย การรวนเรในกลุ่มประเทศอาเซียน ความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อม การปะทะกัน ทางวัฒนธรรม การเกิดและขยายตัวไปของขบวนการประชาสังคม บีบให้แต่ละประชาชาติทั้งใหญ่และเล็กต้องดิ้นรนปรับตัวเองเพื่อความอยู่ รอด 8. มีบทเรียนและข้อเสนอแนะสำคัญกว่า การพัฒนาทางการเมืองอย่างยั่งยืนนั้นต้องอาศัยพลังทุกส่วนของสังคม เพื่อสร้างความ เป็นเอกภาพและความปรองดองในชาติ สิ่งสำคัญที่สุดเฉพาะหน้าได้แก่ การจัดการเลือกตั้งทั่วไปที่บริสุทธิ์ยุติธรรมขึ้น การสนับสนุนองค์กร ควบคุมตรวจสอบทางการเมืองให้ปฏิบัติหน้าที่อย่างเข้มแข็งโดยเร็วที่สุด กลุ่มประชาสังคมควรจะได้เพิ่มปฏิบัติการเพื่อปฏิรูปการเมืองสู่ ระบอบประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม และควรจะได้สร้างหลักสูตรเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญ ประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม กลุ่มประชาสังคม และรัฐบาลท้องถิ่นขึ้น 9. สถานการณ์ทางเศรษฐกิจยังคงอยู่ในสภาพเดิม นั่นคือมีสัญญาณว่าการถดถอยน่าจะถึงจุดต่ำสุด แต่สัญญาณการฟื้นตัวยังไม่ ชัดเจน สภาวะทั่วไปยังเปราะบางและมีความเสี่ยงหลายประการ อนึ่งได้เกิดอันตรายใหม่ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ อย่างแรกได้แก่ ความลิงโลด (Complacency) ว่าเศรษฐกิจฟื้นตัวแล้ว และอย่างที่สองได้แก่ตัวเลขของทางการที่ขัดกันเองและขัดกับความรู้สึก ของผู้คน จนอาจเกิดวิกฤติความเชื่อถือขึ้น This is the first quarterly report of the Thailand Trend Monitoring Project (TTMP); implemented according to the TRF’s contract No. RDG 01/0006/2542. The report consists of 2 parts : Part one is an analysis of the Thai economic crisis; while part two contains the integration of information gathered from various media including newspapers, magazines, books, and electronic media, such as hypertexts from the Internet and news report from TV programs. The results of the study thus far can be summarized as follows: 1.The Thai economic crisis, which has spread to other emerging markets and is developing into a crisis of the capitalistic world, appears difficult to resolve and will require quite some time to recover from. The current Thai economic crisis is particularly severe, damaging, and drawn out In addition, the economy is in fragile condition. 2.Reasons for the economic crisis can be found at various levels: at the structural level, the traditional business practice level, the level of events in the build-up to the crisis, and the level of events which triggered the crisis. 3.Efforts by the Thai authorities to resolve the crisis have met with limited success in certain areas, such as building foreign investor confidence and creating stability in the monetary system. However, substantial problems still exist in other areas, such as increasing NPLs and falling production due to a lack of purchasing power. The limited results can be attributed to mistakes in policy decisions, a reductionist approach towards problem solving, and the lack of a strong and effective organization to carry out. 4.Measures implemented on the 30th of March by the government in a bid to stimulate the economy have received positive feedback from all sectors. But these measures may not accomplish much when compared to the government’s expectations. It can however be said that the above measures will help prevent further recession for the period when they are in place. 5.The severity and protractedness of the economic crisis, together with certain other acts, have undermined the government’s legitimacy and popularity. The government is facing many challenges and is finding it increasingly difficult to work because of increasing scrutiny from society and the media. A more colorful and fluid political situation is The Nationessed. 6.The crisis has also had an effect on the growth of introspection, which may vary between individuals but ultimately arouses feelings of self-dependency and nationalism, and prompts the search for alternative solutions to the crisis. 7.The severity and protractedness of the crisis has caused many to be affected for long periods, resulting in stress and dissatisfaction with society. Shold measures by the government fail to stimulate the economy as anticipated, the situation could unwittingly erupt. 8.Events are generally motivated by self-preservation, such as the use of sacred items or the attempts to escape from one’s problems, which in turn demonstrate the lack of a strong and widely accepted leadership. 9.Recent movements in international politics have not contributed anything positive towards solving the crisis. Relationships between Asean countries are in a stabilizing mode. The antagonism between China and the US, should it intensify in the future, could have an impact on resolving the region’s crisis, and on the stability of the region. The war in Kosovo, in which the US and NATO have carried out aerial attacks against Yugoslavia, has spilled over, producing a refugee problem and causing the relationship between Russia and the US-NATO to deteriorate to a point never before seen since the end of the cold war. 10.The economic crisis has slowed the trend towards globalization, which may need some changes to reflect greater emphasis on responsibilities or the more “human” aspects. Furthermore, there is evidence that capitalism may be headed towards regionalization, or target zones. 11.The crisis demonstrates that our policy of striving for economic parity with industrialized countries does not work. Pursuit of globalization without sufficient readiness may be disastrous. A wholistic approach is needed towards problem solving; perceiving the problem incorrectly can lead to further difficulty in solving the problem. 12.It is suggestible that organizations at all levels should create their future strategies by using scenario techniques, so that the country’s progress is appropriate as well as adaptive towards rapidly changing situations. This is the forth-quarterly report of the Thailand Trend Monitoring Project (TTMP), implemented by contract of the TRF. The report consists of two sections. Section one is an annual report on events and trends in Thailand entitled: “Thailand : Running in place in a precarious world,” while section two contains the integration of information gathered from various media including newspapers, magazines, books and electronics media, such as hypertexts from internet web sites and news reports from radio and TV programs. The results of the study can be summarized as follows: 1. Forward movements in 1999 can be compared to “running in place.” This is due to the many inherited policies, cultural practices, and social environments that will need time to change in order for Thai society to be able to truly move forward. 2. The shift from a single center of power, namely the United States, to the existence of multi- core centers of power has created signs of global precariousness. 3. As a result of the Asian economic crisis and other problems, there is mounting pressure from many sides to adopt a “globalization with a human face,” with consideration for socio-political stability and generosity. 4. Current of mergers and acquisitions continues to be strong in business world especially in the U.S., particularly those of hostile nature. This demonstrates the acceleration of fierce competition in global manufacturing and trade. 5. There is a buildup of hope, originating in the U.S. and spreading worldwide, that high level technology will stimulate economic recovery and create a global New Economy that has sustainable growth and low inflation or unemployment. 6. In 1999, Japan has shown that it is a clearly accepted leader in the economics of the region. Japan’s influence over the region also exists in a cultural aspect. 7. The sign of economic recovery in Thailand contains positive and negative side. It exhibits a kind of cyclical recovery, which is fragile and not lasting, and could worsen again due to internal weaknesses and external impacts. The trend in the year 2000 will depend upon export factor, which must encounter many problems and obstacles. 8. Polities is faced with a dead-end, making the hope of a political reform with quick visible results dim. Nevertheless, the greater variety of arenas in Thai political circles includes 5 notable arenas, which have opened the way for reform. 9. Polities in Asia is becoming a cauldrom of dispute, which may erupt into violence and destroy peace within the region. 10. In population and environment, an aging phenomenon is found due to an increase in the portion of the elderly in the overall population. The steady increase in world population has put significant pressures on natural environment, and creates such acute problems as the climate change; risks from chemical substances; disasters; fresh water scarcity; soil erosion; forest, watershed, ocean and coastline degradation; including air pollution and toxic waste in urban areas. 11. Such Problems as forest encroachments, disputes over ocean and coastline zoning, impacts from development’s deficiencies, and graft and corruption over megaprojects like toxic waste disposal projects worth massive sums of money are still found to be environmental issues in Thailand. 12. In education and healthcare, there is a widening gap in access to services as well as in income. Fierce competition for access to services is very high. More effort is made to be attentive to users of the services, namely students and patients. 13. In food and energy, worries about toxic food such as dioxin contaminated, and GMO, as well as the accelerating of fuel price have been aggregated; apart from much concerns for sufficiency of a long-term found and energy supplies while the world population and consumption increase. 14. In science and technology: hazardous effects of development have got more and more attention, due to serious problems such as Y2K and the “Frankenstein food”. The inclination of resorting to Social Sciences rather than Science & Technology as an alternative approach for solving contemporary problems is now in focus. 15. Many people are found to be carrying on a lifestyle of struggling due either to absolute poverty or to relative poverty created by a culture that is commercialized and monopolized by the U.S. 16. Corruption in the workplace, more cautious spending, and a greater awareness of merit and miracles are trends in Thai lifestyle. Individualism has gained influence, and more attention is paid to health and clothing. 17. A reformation is needed for the nation to survive in a precarious world. In a complex world of rapid changes, there has arisen the need to predict the future course of society. in order to survive both economically and politically. At the same time, there is a need not only for material security but also for spiritual tranquility. After the economic meltdown in Thailand, there appears to be an increased demand for information depicting the overall state and direction of the various facets Thai society. Several models and theories have been formulated to explain the Thai economic crisis. The explanation that is gaining in acceptance is one where over-investment or over-production, followed by deflation, are responsible for the crisis. The primary solution to the crisis is still strict adherence to the IMF program, to which there have been some revisions as the situation warrants. As such, it is conceivable that Thai society will continue to be bound to capitalism and free trade and capital markets, resulting in greater roles for global capitalists or financiers in Thai society. Nevertheless, there are several factors or variables that have an effect on the aforementioned course of Thai society, both negative and positive, and these remain to be seen. This is the third quarterly report of the Thailand Trend Monitoring Project (TTMP). Implemented by contract of the TRF. The report consists of two parts. Part one is an analysis entitled “Science and Technology: Toward Knowledge and Sustainable Society?” while part two contains the integration of information gathered from various media including newspapers, magazines, books and electronics media, such as hypertexts from internet web sites and news reports from radio and TV programs. The result of the study thus far can be summarized as follows: 1.Science and technology was clearly seen developing in the Mesopotamia and Nile valleys as well as in other river valleys throughout Asia around five thousand years ago. Eastern civilization then became the world’s forefront civilization. However, the scientific revolution of the 16th – 17th century as well as the industrial and agricultural revolution that began in England during the 18th century resulted in the emergence of Western civilization as the predominant world civilization, a dominance that has lasted till present day. 2.Subsequent negative events in the 20th century – World War I, the 1930’s Great Depression, World War II, the Cold War the environmental crisis, and the Asian economic crisis – have resulted in the declining image and credibility of science and technology and call for responsibilities and ethics in science. 3.Presently, there are three global centers for research and development (R&D), namely North America, Europe, and Japan and the newly industrialized countries. Together these centers account for 80% of the world’s R&D’s activities. All three centers utilize R&D funds primarily for industrial or manufacturing and commercial studies. As a result, the trend is for other institutions to follow suit. The unbalanced relationship between the peripheries and countries in the center posses a significant problem for the study and development of science and technology. 4.In the current advancement of R&D, conduction by single scientists or inventors tends to give way to multidisciplinary or transdiscipline R&D. Cooperation between different knowledge domains is more widespread, and there is a paradigm shift in basic scientific thought from mechanic movements to an “Adaptive Complex System”. 5.Knowledge of science and technology can be divided into two groups: traditional wisdom and contemporary wisdom. If properly employed, these will function to reinforce one another. Traditional wisdom, which has long been neglected, should be a compact foundation for developing science and technology that is suitable for our country. 6.The postwar advancement of the country’s R&D can be divided into 5 phases: the forming of a diverse agriculture and basic structure, the creation of industries to replace imports; the building of export industries; privatization; and the economic crisis. Thailand’s overall R&D activities are well below the international standard, and the country must rely heavily on foreign R&D. 7.Due to our unscientific way of thinking, which results mainly from the lingering economic – political – cultural problem, science education in Thailand is doomed to be in crisis. 8.There are currently 2 main issues facing the global development of science and technology They are the patenting of scientific knowledge for profit seeking and the use of scientific knowledge in warfare and for violent means, both of which have negative impacts on the welfare of humanity and the wealth of the environment. 9.An important lesson for most developing countries, including Thailand, is that a policy of pursuing Western science and technology, one that has been implemented for the last 150 years using various methods, is unsuccessful. 10.An important suggestion is to establish a direction and policy for science and technology that is precise, flexible, comprehensive and feasible in order to create science and technology that is suitable for the nation, and is human – and environmental – friendly. 11.Economic and political reforms are taking place slowly due to a lack of collective responsibility. Competition makes the creation of consensus in the nation seem remote. Economic and social problems have intensified, particularly in respect of the underground economy. The standard of living has declined as a result of the economic crisis, while many environmental and cultural problems remain unsolved. This is the second quarterly report of Thailand Trend Monitoring Project (TTMP); implemented according to the TRF’s contract No. RDG 01/0006/2542. The report consists of 2 parts. Part one is an analysis of Thai politics under the topic of “Thai Politics Under the New Constitution : Time for a Breakthrough in the Political Standstill”, while part two contains the integration of information gathered from various media including newspapers, magazines, book and electronic media, such as hypertexts from internet websites and news report from radio and TV programs The results of the study thus far can be summarized as follows: 1. There have been 3 recent events which have had a direct impact on the development of Thai politics. These events are the fall of socialism, the meltdown of Asian economics, and the implementation of the new constitution. The latter event has enacted a platform for the development of Thai politics towards a participatory democracy. 2. Political movements include those which support the above developments, such as the increased activities by Non-Governmental Organizations – NGOs, those which are obstructive towards the above developments, such as the continuance of old political practices by politicians and civil servants, and those which are yet unclear, specifically the actions of regulating and examining agencies set up under the new constitution 3. Indications are of an increased role in politics for businesses. Illegal business activities, amounting to enormous sums annually, have helped influential groups gain political prominence at national levels. However, indications are that such influence will decrease as global funds and multinational corporations play a greater role in Thai politics. In addition. Promotion of Small and Medium size Enterprises – SMEs – will create more uniformity amongst these businesses and lead to greater bargaining power for them. 4. The military, which for the past 60 years has been involved in Thai politics, is moving towards greater professionalism for the new millennium. Nevertheless, the military and the civil system will continue to play a significant role in Thai politics. 5. Changes are being made within political parties at some level, such as the increased emphasis on a new generation of politicians. Nonetheless, it would appear that only 5 parties will have significant roles in Thai politics. These parties are the Democrat Party, the New Aspiration Party, the Chat Pattana Party, the Chat Thai party, and the Thai Rak Thai Party. The greatest impact on Thai politics, however, may come from the party-list election system and the role of the newly elected Senators, who are the core of the new regulating and inspecting mechanism of the new constitution. 6. Indications are that NGOs will play a greater role in Thai politics, and that NGOs are headed for acceptance as one of the 3 main organizations of society, namely, state, private enterprises, and NGOs. 7. The post-cold war era has seen a disordered world as opposed to the creation of a new world order. Struggles for dominance within the existing world order persist, and create a multi-polar world instead. In addition, nationalism as well as racism towards ethnic minorities have led to widespread small-scale conflicts. The Asian economic crisis, panic amongst Asean countries, environmental degradation, culture clashes, the emergence and expansion of civil – society movement have pressured nations into making changes for their own survival. 8. An important lesson appears to be that lasting political change relies on cooperation from all areas of society to create solidarity and harmony within society. The most immediate requirements are the organizing of a transparent general election and the advocation of a strong political regulatory body. NGOs should focus their activities on steering the country towards a participatory democracy. The concerned organizations should include constitution, participatory democracy, civil society groups and local government and so on in the academic curriculum. 9. The shape of the economy remains the same, though there are some suggestion that the economic decline has reached its lowest point. Nevertheless, there have been no clear signals of a recovery. Overall, the economy remains fragile and exposed to many risks, including two recent threats to economic recovery. The first is a complacency that the economy has recovered, and the second is a potential credibility crisis due to the differences and illogic of official data and statistics publicized by different governmental organizations.