การใช้ถั่วลิสงนาแห้งเป็นอาหารหยาบเลี้ยงโคขาวลำพูน วีระพล พูนพิพัฒน์ 1/ วีระพงษ์ พลสยม 2/ รัชดาวรรณ พูนพิพัฒน์ 1/ วีระศักดิ์ จิโนแสง 1/ บทคัดย่อ การทดลองนี้ดำเนินการที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง ตำบลเวียงตาล อำเภอ ห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ใช้โคพื้นเมืองขาวลำพูน เพศผู้หย่านม จำนวน 16 ตัว มีน้ำหนักเริ่มทดลองเฉลี่ย 184.25 + 32.08 กิโลกรัม จัดสัตว์เข้าทดลองโดยใช้ Randomized Complete Block Design มี 4 ซ้ำ และ 4 กลุ่มอาหารทดลอง คือ กลุ่มที่ 1 เลี้ยงด้วยฟางข้าวเต็มที่เสริมอาหารข้น 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว กลุ่มที่ 2 เลี้ยงด้วยฟางข้าว+ถั่วลิสงนาแห้ง ในสัดส่วน 50:50 กลุ่มที่ 3 เลี้ยงด้วยฟางข้าว+ถั่วลิสงนาแห้ง ในสัดส่วน 25:75 และ กลุ่มที่ 4 เลี้ยงด้วยถั่วลิสงนาแห้งอย่างเดียว ผลการทดลอง พบว่า โคที่ได้รับฟางข้าวเสริมอาหารข้น 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว มีน้ำหนักเพิ่ม 42.00 กิโลกรัม ซึ่งสูงกว่า (P<0.05) โคที่ได้รับฟางข้าว+ถั่วลิสงนาแห้ง ในสัดส่วน 50:50 25:75 และ 0:100 ซึ่งมีค่าเท่ากับ 14.00 18.75 และ 25.75 กิโลกรัม ตามลำดับ และโคที่ได้รับฟางข้าวเสริมอาหารข้น 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว มีอัตราการเจริญเติบโต 350.00 กรัมต่อวัน ซึ่งสูงกว่า (P<0.05) โคที่ได้รับฟางข้าว+ถั่วลิสงนาแห้ง ในสัดส่วน 50:50 25:75 และ 0:100 ซึ่งมีค่าเท่ากับ 116.67 156.25 และ 214.58 กรัมต่อวัน ตามลำดับ โคที่ได้รับด้วยฟางข้าว+ถั่วลิสงนาแห้ง ในสัดส่วน 50:50 มีอัตราการเจริญเติบโตต่ำกว่า (P<0.05) โคที่ได้รับถั่วลิสงนาแห้ง 100 เปอร์เซ็นต์ ส่วนประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารของโคที่ได้รับฟางข้าวเสริมอาหารข้น 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว มีประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหาร เท่ากับ 14.17 ดีกว่า (P<0.05) โคที่ได้รับฟางข้าว+ถั่วลิสงนาแห้ง ในสัดส่วน 50:50 และ 25:75 ที่มีค่า เท่ากับ 39.60 และ 29.70 ตามลำดับ คำสำคัญ : ถั่วลิสงนา อาหารหยาบ โคขาวลำพูน เลขทะเบียนวิจัย 50 (1) - 0114 - 023 1/ ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์ลำปาง ต. เวียงตาล อ. ห้างฉัตร จ.ลำปาง 2/ สำนักงานปศุสัตว์เชียงใหม่ ต. ช้างเผือก อ.เมือง จ. เชียงใหม่