ผลของการเติมกลีเซอรอล ที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส และ 28 องศาเซลเซียสต่อ คุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งโค จตุพร พงษ์เพ็ง1 มุขดา รัตนภาสกร 2 สุดา จันทาสี1 กิตติศักดิ์ แสงสกุล3 จำเนียร สายขุน4 บทคัดย่อ การศึกษาคุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งโคที่เกิดจากการเติมกลีเซอรอลที่อุณหภุมิ 4?C และ 28?C ในพ่อพันธุ์โคเนื้อลูกผสมและโคนมขาวดำ จำนวน 13 และ17 ตัว ตามลำดับ รวม 30 ตัว พบว่าไม่มีความแตกต่างกันระหว่างสายพันธุ์ ภายหลังการแช่แข็งทำการตรวจอัตราการเคลื่อนที่ด้วยเครื่อง ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำเชื้อ (Computerized Assister Semen Analysis : CASA) และย้อมสีตัวอสุจิด้วย fluorescein isothiocyanate-conjugated peanut agglutinin (FITC-PNA) และ propidium iodide (PI) เพื่อตรวจความผิดปกติของ อะโครโซมและเยื่อหุ้มตัวอสุจิด้วยเครื่อง flow cytometer พบว่าการเติมกลีเซอรอลที่อุณหภูมิ 4?C มีผลทำให้อัตราการเคลื่อนที่และอัตราการเคลื่อนที่ไปข้างหน้าสูงกว่าการเติมกลีเซอรอลที่อุณหภูมิ 28?C (P<.05) โดยมีค่าอัตราการเคลื่อนที่เป็นร้อยละ 47.65?2.29, 37.00?2.31 และอัตราการเคลื่อนที่ไปข้างหน้าเป็นร้อยละ 22.37 ?1.41, 17.83 ?1.26 ตามลำดับ นอกจากนี้การเติมกลีเซอรอลที่อุณหภูมิที่ 4?C ยังมีผลให้ร้อยละของอะโครโซมปกติสูงกว่าการเติมกลีเซอรอลที่อุณหภูมิที่ 28?C เช่นกัน โดยมีค่าเท่ากับ 60.45 ?2.38, 47.38 ?3.48 ตามลำดับ จากการศึกษาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าการเติมกลีเซอรอลที่อุณหภูมิ 4?C ในกระบวนการผลิตน้ำเชื้อแช่แข็งโคให้ผลดีกว่าเติมที่ 28?C (P<.05) คำสำคัญ : กลีเซอรอล อุณหภูมิ น้ำเชื้อโค รหัสโครงการวิจัย 2551070602094 1ศูนย์ผลิตน้ำเชื้อแช่แข็งพ่อโคพันธุ์ลำพญากลาง ต. ลำสนธิ อ. ชัยบาดาล จ.ลพบุรี 15190 2สำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ ถนนติวานนท์ ปทุมธานี 12000 3. ศูนย์วิจัยการผสมเทียมและเทคโนโลยีชีวภาพชลบุรี อ.บ้านบึง จ. ชลบุรี 20170 4. โครงการวิจัยชีววิทยาระบบสืบพันธุ์ของสัตว์บกเศรษฐกิจ สถาบันวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม 73170