ปัจจัยของระบบการเลี้ยงแพะที่มีผลกระทบต่อการจำหน่ายแพะของเกษตรกรภาคใต้ตอนบน* นายธนจิตร์ ฮุ่นตระกูล1 นายสุพร คงเกตุ1 บทคัดย่อ การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ลักษณะพื้นฐานทั่วไป ระบบการจัดการเลี้ยงแพะ และการจำหน่ายแพะของเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะภาคใต้ตอนบน 2) ความสัมพันธ์ของลักษณะพื้นฐานทั่วไป และระบบการจัดการเลี้ยงแพะกับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร 3) ปัญหาและข้อเสนอแนะของเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ โดยสัมภาษณ์เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะภาคใต้ตอนบน จำนวน 359 ราย ผลการศึกษาลักษณะพื้นฐานทั่วไป พบว่า เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในเขตภาคใต้ตอนบน ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 76.6 มีอายุ 41 50 ปี ร้อยละ 35.7 นับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 71.3 มีการศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 71.3 ส่วนใหญ่ทำเกษตรกรรม เป็นอาชีพหลัก ร้อยละ 74.1 รายได้จากการเลี้ยงจำหน่ายแพะ เฉลี่ย 17,971.87 บาทต่อปี เกษตรกรเลี้ยงแพะต่อเนื่อง ร้อยละ 93.3 โดยมีระยะเวลาในการเลี้ยง 1-5 ปี ร้อยละ 38.4 ระบบการเลี้ยงแพะของเกษตรกร พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เลี้ยงแพะ เพื่อผลิตลูกขาย ร้อยละ 61.6 เลี้ยงแพะเฉลี่ย 20.24 ตัว แพะที่เลี้ยงเป็นพันธุ์พื้นเมือง ร้อยละ 51.0 เกษตรกรเลี้ยงแพะแบบปล่อยให้หากินเองตามธรรมชาติ ร้อยละ 56.8 มีโรงเรือนแยกต่างหาก ร้อยละ 98.1 มีการถ่ายพยาธิภายในเท่ากับการถ่ายพยาธิภายนอก ร้อยละ 51.0 ส่วนใหญ่แพะของเกษตรกรเคยป่วย ร้อยละ 86.9 รักษาโดยการแจ้งเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ ร้อยละ 59.6 โดยแพะส่วนใหญ่เป็นโรคท้องอืด ร้อยละ 59.5 และใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษาโรคแพะร้อยละ 71.6 ผลการศึกษาความสัมพันธ์ของลักษณะพื้นฐานทั่วไป และระบบการจัดการเลี้ยงแพะกับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร ปรากฏผลดังนี้ การจำหน่ายแพะของเกษตรกรภาคใต้ตอนบน พบว่า ศาสนา การเป็นสมาชิกกลุ่ม ระยะเวลาการเลี้ยง จุดประสงค์การเลี้ยง จำนวนแพะที่เลี้ยง พันธุ์ การให้อาหาร การจัดการหญ้า และการถ่ายพยาธิ มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่ เพศ อายุ ความต่อเนื่องในการเลี้ยง วิธีการเลี้ยง โรงเรือน และการรักษาโรคแพะไม่มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร การจำหน่ายแพะให้เพื่อนบ้านนำไปเลี้ยงต่อ พบว่า ศาสนา การเป็นสมาชิกกลุ่ม จุดประสงค์การเลี้ยง จำนวนแพะที่เลี้ยง การให้อาหาร การจัดการหญ้า การถ่ายพยาธิ และการรักษาโรคแพะ มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่ เพศ อายุ ข ความต่อเนื่องในการเลี้ยง ระยะเวลาการเลี้ยง พันธุ์ และโรงเรือน ไม่มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร การจำหน่ายแพะให้แก่พ่อค้า พบว่า ศาสนา ระยะเวลาการเลี้ยง จำนวนแพะที่เลี้ยง พันธุ์ การให้อาหาร การถ่ายพยาธิ มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่ เพศ อายุ ความต่อเนื่องในการเลี้ยง การเป็นสมาชิกกลุ่ม จุดประสงค์การเลี้ยง การจัดการหญ้า โรงเรือน และการรักษาโรคแพะ ไม่มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร การจำหน่ายแพะให้แก่เพื่อนบ้านบริโภค พบว่า อายุ ศาสนา การเป็นสมาชิกกลุ่ม ระยะเวลาการเลี้ยง จุดประสงค์การเลี้ยง วิธีการเลี้ยง และการให้อาหาร มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่ เพศ ความต่อเนื่องในการเลี้ยง จำนวนแพะที่เลี้ยงพันธุ์ การจัดการหญ้า โรงเรือน การถ่ายพยาธิ และการรักษาโรคแพะ ไม่มีความสัมพันธ์กับการจำหน่ายแพะของเกษตรกร ปัญหาเกษตรกร พบว่า เกษตรกรมีปัญหาเรื่องโรคและการป้องกันโรค ร้อยละ 37.0 ด้านราคา การจัดหาพันธุ์พืชอาหารสัตว์ ร้อยละ 34.0 และไม่มีพ่อพันธุ์ที่ดี ร้อยละ 27.0 คำสำคัญ: ระบบการเลี้ยงแพะ , การจำหน่ายแพะ * ทะเบียนวิชาการเลขที่ : 51(1) - 0516 (9) - 023 1 ศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีนครศรีธรรมราช เลขที่ 376 หมู่ 16 ตำบลร่อนพิบูลย์ อำเภอร่อนพิบูลย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช 80130