การจําแนกชนิดของสัตว์เคี้ยวเอื้องโดยใช้ความแตกต่างของยีนไซโตโครม บี สายใจ ชื่นสุข* ณชัย ศราธพันธุ์ วิบูรณ์ตุลารักษา กลุ่มวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพการปศุสัตว์สํานักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ประเทศไทย *ผู้รับผิดชอบบทความ บทคัดย่อ การ จําแนกชนิดของสัตว์เคี้ยวเอื้องได้แก่ โค กระบือ แพะ และ แกะที่จัดว่าเป็นแหล่งอาหารหลักของ ประเทศไทยโดยใช้การตรวจสอบลักษณะของยีนไซโตโครม บีซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของไมโตคอนเดรียลดีเอ็นเอด้วยวิธี PCR-RFLP ในการวิจัยครั้งนี้ได้ทําการเก็บตัวอย่างเนื้อสัตว์เคี้ยวเอื้อง ทั้ง 4 ชนิดจากโรงฆ่าสัตว์เพื่อยืนยันชนิดของ เนื้อสัตว์โดยทําการเก็บตัวอย่างจํานวน 20 ตัวอย่างต่อชนิดสัตว์และเก็บตัวอย่างอาหารที่ ระบุว่าทําจากเนื้อโค 20 ตัวอย่างเพื่อตรวจสอบชนิดของเนื้อสัตว์ ชิ้นส่วนของยีนไซโตโครมขนาด 359 เบส ถูกเพิ่มจํานวนโดยปฏิกิริยา PCR โดยใช้ ไพร์เมอร์และทําการตัดด้วยเอนไซม์ตัดจําเพาะจํานวน 8 ชนิด ได้แก่ Taq I, Alu I, Hae III, Mse I, Hinf I, Xba I, Nde I, และ Bgl I ผลที่ได้คือเมื่อตัดชิ้นส่วนยีนด้วยเอนไซม์ Taq I จะเกิดรูปแบบการตัดเป็น 3 ลักษณะซึ่งสามารถแยกโค และแกะออกจากกระบือและแพะ หรือ กระบือจาก แพะได้แต่ไม่สามารถแยกโคและ แกะได้ในขณะที่เอนไซม์ Mse I และ Hae III จะใช้ในการแยกโคออกจากแกะ นอกจากนี้ตัวอย่างอาหารที่ระบุว่า เป็นเนื้อโคพบว่า 2 ใน 20 ตัวอย่างให้รูปแบบการตัดด้วย Taq I แตกต่างจากเนื้อโคที่ เก็บมาจากโรงฆ่าโดยตรง จากการวิจัยพบว่าวิธี PCR-RFLP สามารถนํามาใช้เป็นวิธีตรวจสอบชนิดของสัตว์เคี้ยวเอื้องทั้ง 4 ชนิดในประเทศ ไทยได้ คําสําคัญ: ยีนไซโตโครม บีไมโตคอนเดรียดีเอ็นเอ PCR-RFLP เอนไซม์ตัดจําเพาะ เลขทะเบียนวิจัย 53(1)-0208-040