การพัฒนาชุดทดสอบสำหรับตรวจหาเชื้อ Burkholderia pseudomallei โดยเทคนิค Paper chromatography dot blot hybridization วงศ์อนันต์ ณรงค์วาณิชการ1* วัชรชัย ณรงค์ศักดิ์2 อุบลรัตน์ แทนกลาง2 * ผู้รับผิดชอบบทความ โทร. 02-5798908-14 e-mail: rhchu@hotmail.com บทคัดย่อ ชุดทดสอบสำหรับตรวจหาเชื้อ Burkholderia pseudomallei ด้วยเทคนิคไฮบริไดเซชั่นร่วมกับโครมาโตกราฟีได้รับการพัฒนาขึ้น ขั้นแรกทำการสังเคราะห์ตัวติดตามที่ติดและไม่ติดฉลากสารปลอดรังสี Biotin และมีความจำเพาะต่อเชื้อ B. pseudomallei ขึ้น ต่อมาเตรียมแผ่นทดสอบด้วยการหยดดีเอ็นเอสายเดี่ยวของเชื้อตัวอย่าง ตัวติดตามที่ติดและไม่ติดฉลากสารปลอดรังสีลงไปบนแผ่นไนล่อนก่อนตรึงด้วยการฉายแสงอุลตร้าไวโอเลต จากนั้นนำแผ่นทดสอบใส่ในหลอดที่แช่ในอ่างน้ำร้อนอุณหภูมิ 70oC ซึ่งภายในหลอดมีตัวติดตามที่ติดฉลากผสมกับสารละลายไฮบริไดเซชั่นอยู่ 25 ?l และจะถูกดูดซึมขึ้นไปบนแผ่นทดสอบอย่างรวดเร็วด้วยหลักการโครมาโตกราฟีที่มีความร้อนเป็นตัวเร่ง ตัวติดตามที่ติดฉลากที่ถูกดูดซึมขึ้นไปนั้น จะทำปฏิกิริยาไฮบริไดเซชั่นกับดีเอ็นเอที่ติดบนแผ่นทดสอบ จากนั้นป้องกันพื้นผิวส่วนอื่นของแผ่นทดสอบโดยล้างตัวติดตามที่ติดฉลากที่มากเกินออกไป ภายหลังจากนำแผ่นทดสอบไปแช่ในสารละลาย streptavidin-alkaline phosphatase และ NBT/BCIP ตามลำดับ จึงสามารถสังเกตผลการทดสอบได้ ในกรณีที่เป็นเชื้ออื่นๆ จะไม่พบ การเปลี่ยนแปลงใดๆ แต่ถ้าเป็นเชื้อ B. pseudomallei จะเห็นสีม่วงหรือน้ำเงินติดอยู่ตรงตำแหน่ง ที่หยดดีเอ็นเอเชื้อตัวอย่าง เช่นเดียวกับตำแหน่งที่หยดตัวติดตามที่ติดฉลากลงไปเพื่อควบคุมปฏิกิริยาการเกิดสี และตำแหน่งที่หยดตัวติดตามที่ไม่ติดฉลากลงไปเพื่อควบคุมตัวติดตามที่ติดฉลากที่ผสมอยู่ในสารละลายไฮบริไดเซชั่น ดังนั้น ชุดทดสอบที่ได้รับการพัฒนาขึ้นโดยเทคนิคไฮบริไดเซชั่นร่วมกับโครมาโตกราฟีนี้ เป็นวิธีที่ใช้ง่าย สะดวก ให้ผลรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม ชุดทดสอบนี้สามารถพัฒนาต่อยอดเพื่อให้เหมาะกับการทดสอบเชื้อที่อยู่ในตัวอย่างเนื้อเยื่อหรือรอยโรคต่างๆโดยตรง คำสำคัญ : ชุดทดสอบ, Burkholderia pseudomalei, hybridization 1 กลุ่มชีวเคมีและพิษวิทยา สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ กรมปศุสัตว์ 2 กลุ่มแบคทีเรียและเชื้อรา สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ กรมปศุสัตว์