อิทธิพลของยีนหลัก DGAT1 ต่อผลผลิตและคุณภาพน้ำนม ในโคนมลูกผสมไทย โฮลสไตน์ จุรีรัตน์ แสนโภชน์1* นายสายัณห์ บัวบาน1 กนกพร ไตรวิทยากร2 บท คัดย่อ ปัจจุบันพบว่ายีน DGAT1 เป็นหนึ่งในยีนหลัก ที่มีตำแหน่งอยู่ที่บริเวณกลางโครโมโซมที่ 14 ซึ่งการกลายพันธุ์โดยการแทนที่ 2 เบส จาก AA เป็น GC มีผลให้การสร้างอะมิโนแอซิดที่เป็นองค์ประกอบของเอ็นไซม์ในการสร้างไขมันเปลี่ยนไป และการเปลี่ยนแปลงของ DGAT1 มีผลต่อการแสดงออกของลักษณะการให้น้ำนมและคุณภาพน้ำนมในโคนมโฮลสไตน์ ฟรีเชียนพันธุ์แท้ในประเทศต่างๆ ที่เป็นผู้นำการเลี้ยงโคนม แต่การศึกษาอิทธิพลของยีนนี้พบน้อยมากในโคนมลูกผสม ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา รูปแบบของยีน DGAT1 ความถี่ของรูปแบบของยีน และผลต่อลักษณะการให้น้ำนม ซึ่งผลจาการศึกษาพบว่า รูปแบบของยีน DGAT1 เบี่ยงเบนไปจากความสมดุลย์ตามธรรมชาติ ทั้งนี้อาจเนื่องจากการนำแหล่งพันธุกรรมจากต่างถิ่นมาใช้ในการปรับปรุง ผสมข้ามพันธุ์ ตลอดจนการคัดเลือกพันธุ์โคนมโดยเน้นด้านผลผลิตน้ำนมเพื่อตอบสนองตลาดผลิตภัณฑ์ โดยรูปแบบยีนที่เป็น KK มีผลบวกต่อเปอร์เซ็นต์ไขมันและโปรตีนในน้ำนม ส่วนรูปแบบของยีน AA มีผลบวกต่อลักษณะปริมาณ ได้แก่ ปริมาณน้ำนม ปริมาณไขมัน และปริมาณโปรตีนในน้ำนม ความสัมพันธ์ดังกล่าวเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับผลจากการศึกษาในโคโฮลสไตน์ ฟรีเชียนพันธุ์แท้ ยกเว้นลักษณะปริมาณไขมันนม ผลการศึกษานี้ช่วยเพิ่มความมั่นใจในการใช้เทคโนโลยีด้านชีวโมเลกุลร่วมกับวิธีการดั้งเดิมในการประเมินพันธุกรรมเพื่อการคัดเลือกโคนม ซึ่งจะช่วยให้มีความแม่นยำและความก้าวหน้าทางพันธุกรรมของลักษณะที่ต้องการปรับปรุงพันธุ์สูงขึ้น คำสำคัญ: DGAT1 ผลผลิต น้ำนมโคนมลูกผสม ไทยโฮลสไตน์ เลขทะเบียนผลงานวิจัย 52(1)-0208-077 *ผู้เขียนผู้รับผิดชอบบทความ 1 กลุ่มวิจัยและประเมินพันธุกรรมสัตว์ สำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ 2 สถาบันวิจัยอณูชีววิทยาและพันธุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล