ศึกษาการผลิตและการจัดการแปลงหญ้ากินนีสีม่วงเพื่อการจำหน่าย ของเกษตรกรบ้านกว้างจังหวัดยโสธร ศุภวันจักรี ดอนไสว1 วัฒนาวรรณ ศรีสมพร 2 ไพบูลย์ พลบุญ3 บทคัดย่อ การศึกษาการปลูกหญ้ากินนีสีม่วงเพื่อการจำหน่ายของเกษตรกรบ้านกว้างจังหวัดยโสธร ระหว่างเดือน เมษายน 2551 ถึงเดือน เมษายน 2552 โดยการสัมภาษณ์เกษตรกร 45 ราย พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีอายุ 31-40 ปี สมาชิกที่เป็นแรงงานหลักในครัวเรือนมี 2 คน มีประสบการณ์ในการปลูกหญ้าประมาณ 5-6 ปี และปลูกหญ้าเพื่อจำหน่ายเพียง 1-2 ไร่เท่านั้น แรงงานสำหรับปลูกและดูแลรักษาตลอดจนเก็บเกี่ยวจะใช้แรงงานภายในครอบครัว ส่วนการไถเตรียมดินจะใช้การจ้างเหมา และนิยมปลูกด้วยต้นกล้าที่เพาะเตรียมไว้และปลูกเป็นแถว ตัดเกี่ยวหญ้าสดเพื่อนำมาจำหน่ายที่อายุน้อยกว่า 30 วัน เพราะมีแหล่งน้ำใช้จากคลองชลประทาน บางรายใช้น้ำบาดาลและบางรายอาศัยเพียงน้ำฝนเท่านั้น ผลผลิตหญ้าสดขึ้นอยู่กับการจัดการตามแหล่งน้ำ ถ้าใช้น้ำคลองชลประทาน น้ำบาดาลและน้ำฝน ในปีที่ 1 ผลผลิตไร่ละ 42,460 45,017 และ 17,740 กิโลกรัม ตามลำดับ ในปีที่ 2-3 ผลผลิตไร่ละ 62,210 53,278 และ 26,870 กิโลกรัม ตามลำดับ ส่วนต้นทุนการผลิต เท่ากับ 8,586.08 9,181.40 และ 4,446.02 บาทต่อไร่ หรือ หญ้าสดกิโลกรัมละ 0.20 0.20 และ 0.25 บาท ตามลำดับ สำหรับปีที่ 1 และ 8,552.25 9,338.61 3,985.85 บาทต่อไร่ หรือกิโลกรัมละ 0.14 0.18 และ 0.15 บาท ตามลำดับสำหรับปีที่ 2-3 ต้นทุนการผลิตส่วนใหญ่เป็นค่าแรงงาน หากเกษตรกรใช้แรงงานภายในครัวเรือน ต้นทุนจะลดลง เท่ากับ 3,746.35 4,121.40 1,746.02 บาทต่อไร่ ในปีที่ 1 และเหลือเพียง 3,432.25 4,018.61 1,085.85 บาทต่อไร่ ในปีที่ 2-3 ส่วนผลตอบแทน ในปีที่ 1 เท่ากับ 67,841.92 71,849.20 และ 27,485.98 บาทต่อไร่ และในปีที่ 2-3 เท่ากับ 103,425.75 86,561.40 และ 44,380.15 บาทต่อไร่ ตามลำดับ ปัญหาในการผลิตหญ้ากินนีสีม่วงเพื่อการจำหน่ายของกลุ่มที่ใช้น้ำคลองชลประทาน จะได้น้ำในปริมาณน้อยและล่าช้าเมื่อฤดูกาลผลิตตรงกับฤดูการทำนาปรัง กลุ่มที่ใช้น้ำบาดาล จะต้องลงทุนค่าน้ำมันเพิ่มขึ้นเมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น และกลุ่มที่อาศัยน้ำฝนพบปัญหา ฝนทิ้งช่วงหลายวัน หญ้าที่ตัดไปจำหน่ายจะสั้น และปัญหาที่พบในทุกกลุ่มคือด้านแรงงาน มีความต้องการแรงงานเพิ่มขึ้น เพื่อขยายพื้นที่ปลูกอีก จะได้มีรายได้เพิ่มขึ้น คำสำคัญ : หญ้ากินนีสีม่วง ผลผลิต ต้นทุน เลขทะเบียนวิจัย : 51(1)-0214-044 1 สถานีพัฒนาอาหารสัตว์ยโสธร อ.คำเขื่อนแก้ว จ.ยโสธร 2 ศูนย์วิจัยและพัฒนาอาหารสัตว์นครราชสีมา อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา 3 สถานีพัฒนาอาหารสัตว์ร้อยเอ็ด อ.สุวรรณภูม จ.ร้อยเอ็ด A studies on production cost and pasture management of Purple Guinea Grass by Smallholders in Ban Kwang , Yasothon Province Supawanchack-kri DONSAWAI1 Wattanawan SRISOMPORN 2 Paiboon POLBOON3