การศึกษาคุณสมบัติของเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด A จากสัตว์ปีกในประเทศไทย รื่นฤดี บุณยะโหตระ*1 ปฏิพร ฐาปนกุลศักดิ์2 ปราณี พาณิชย์พงษ์3 1 สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ เขตจตุจักร กรุงเทพฯ โทรศัพท์ 02-5798908-14 โทรสาร 02-5798918-9 2 ศูนย์วิจัยและพัฒนาการสัตวแพทย์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน อ าเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น โทรศัพท์ 043-262-050 โทรสาร 043-261-246 3 ส านักควบคุม ป้องกันและบ าบัดโรคสัตว์ เขตราชเทวี กรุงเทพฯ โทรศัพท์ 02-653-4444 ต่อ 4145 *ผู้รับผิดชอบบทความ; โทร 0-2579-8908-14 โทรสาร 0-2576-8918-19, E-mail: p_ruenrudee@dld.go.th บทคัดย่อ ในปี 2554 ทำการเก็บตัวอย่าง cloacal swab จำนวนรวม 2,796 ตัวอย่าง จากไก่และเป็ดที่มี สุขภาพปกติในการเฝ้าระวังโรคไวรัสไข้หวัดนกในพื้นที่ภาคกลางของประเทศไทย ผลการแยกเชื้อโดยใช้ไข่ไก่ ฟักและพิสูจน์เชื้อโดยวิธี haemagglutination-haemagglutination inhibition test, neuraminidaseneuraminidase inhibition test และ reverse transcription-polymerase chain reaction พบเชื้อไวรัส H3N8 และ H14N5 อย ่างละ 1 ตัวอย ่าง ผลการศึกษาล าดับเบสและวิเคราะห์ cleavage site ของ HA gene ของทั้งสอง subtype พบว ่าเป็นเชื้อไวรัสไข้หวัดนกกลุ ่มความรุนแรงต่ า จากการวิเคราะ ห์ ความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการของ HA gene ของเชื้อไวรัส H3N8 พบว่ามีmax. nucleotide identity กับ เชื้อ A/duck/Hokkaido/10/1985 (H3N8) สูง 96% และ NA gene มีmax. nucleotide identity กับ เชื้อ A/mallard/Sanjiang/90/2006 (H3N8) สูง 99% ในขณะที่ HA และ NA gene ของเชื้อไวรัส H14N5 มีmax. nucleotide identity กับเชื้อ A/mallard/Astra Khan/263/1982 (H14N5) สูง 98% และ 99% ตามล าดับ นอกจากนี้ยังพบว ่า HA และ NA gene ของเชื้อไวรัสทั้ง 2 subtype ไม ่มีความสัมพันธ์ทาง วิวัฒนาการกับเชื้อไวรัส H5N1 ที่พบในประเทศไทย ผลการศึกษาท าให้ได้ข้อมูลพื้นฐานของเชื้อไวรัส ซึ่งจะ เป็นประโยชน์ในการตรวจติดตามเพื่อเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลงของเชื้อไวรัสในพื้นที่ต่อไป ค ำส ำคัญ: เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด A,H3N8, H14N5, สัตว์ปีก, ประเทศไทย