โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาชนิดและปริมาณมลพิษที่ปล่อยจากการเผาตัวอย่างชีวมวลที่เก็บจากพื้นที่ป่าและพื้นที่การเกษตรในช่วงฤดูแล้ง แล้วนำไปทดสอบการตอบสนองของเซลล์เยื่อบุผิวปอด เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชากรเมื่อได้รับมลพิษจากการเผาชีวมวลทั้งจากการเผาและจากอากาศภายนอกในช่วงภาวะหมอกควัน การดำเนินการวิจัยเริ่มต้นจากเก็บตัวอย่างชีวมวลที่นำมาทดสอบการเผาได้แก่ ฟางข้าว ต้นข้าวโพด เศษใบไม้จากป่าเต็งรังและ ป่าเบญจพรรณ ซึ่งใช้เป็นตัวแทนของชีวมวลที่ถูกเผาในพื้นที่ต่างๆ ของเขต 9 จังหวัดภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย แล้วนำมาเผาในเตาเผาระบบเปิดเพื่อจำลองการเผาในที่โล่ง พบปริมาณฝุ่น PM2.5 จากการเก็บตัวอย่างขณะเผาเป็น 1.56?0.79, 0.92?0.44, 1.46?0.48 และ 1.93?1.22 mg ปริมาณไอออนละลาย 6 ตัว ได้แก่ Cl-, NO3-, SO42-, Na+, NH4+, K+ รวมเป็น 351.0?2.2, 262.7?2.1, 89.3?6.4 และ 110.1?1.6 (?g/mgPM2.5) ปริมาณธาตุโลหะ 12 ตัวได้แก่ Al, Ca, Cd, Cr , K, Fe, Mg, Na, Si, Sb, Sn and Zn รวมเป็น 257?136, 272?122, 135?51 และ 155?73 (?g/mgPM2.5) พบสารประกอบ PAHs 16 ตัว รวมเป็น 1.15?0.38, 1.45?0.58, 1.28?0.25 และ 0.92?0.25 (?g/mgPM2.5) สำหรับชีวมวลทั้งสี่ชนิดตามลำดับ จากการเก็บฝุ่น PM2.5 ในอากาศ (73.8?19.3 ?g/m3) ช่วงเดือน มีนาคม - เมษายน ปี 2559 วิเคราะห์พบไอออนละลายน้ำ (22.67?5.39 ?g/m3)ธาตุโลหะ (0.01-0.91 ?g/m3) และสารประกอบ PAHs (15.61 ? 3.16 ng/m3) มีผลการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพด้วยค่า TEQ อยู่ในช่วง 2.66 ? 0.61 ng/m3 จากการหาเปอร์เซ็นต์การมีชีวิตรอดของเซลล์ A549 เมื่อทดสอบด้วยสารสกัดฝุ่น PM2.5 จากอากาศ พบว่าไม่มีความเป็นพิษกับเซลล์ที่ความเข้มข้น 2.8 ?g/mL ในขณะที่การทดสอบด้วยสารสกัดฝุ่น PM2.5 จากการเผาเศษใบไม้จากป่าเต็งรัง (85.2 ? 1.6) และป่าเบญจพรรณ (84.6 ? 2.4) ให้เปอร์เซ็นต์การรอดชีวิตของเซลล์ลดลง เมื่อทดสอบกับเซลล์ที่ความเข้มข้น 6.4 ?g/mL จากการทดสอบความเป็นพิษจากสารมลพิษต่อการสร้างไซโตไคน์ของเซลล์ A549 พบว่า ความเข้มข้นของสารสกัดจากฝุ่น PM2.5 จากการเผาชีวมวล สามารถกระตุ้นให้เกิดการสร้างไซโตไคน์ชนิด IL-6 และ IL-8 ได้ ซึ่งเป็นกลไกหนึ่งที่อธิบายถึงความเป็นพิษของอนุภาคฝุ่นขนาดเล็กต่อการอักเสบของเซลล์ปอดซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพโดยเฉพาะโรคระบบทางเดินหายใจ