งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาวิธีปฏิบัติและวิเคราะห์ปัญหาต้นทุนด้านโลจิสติกส์ทุเรียนส่วนต้นน้ำและกลางน้ำ เพื่อเสนอแนวทางการปฏิบัติที่ดีเป็นแนวทางในการลดต้นทุนโลจิสติกส์ทุเรียนในภาคตะวันออก โดยใช้แผนภูมิการไหลวิเคราะห์วิธีปฏิบัติของกระบวนการโลจิสติกส์ทุเรียน และใช้แผนผังสายธารคุณค่าวิเคราะห์คุณค่าของกิจกรรมต่างๆ เพื่อค้นหากิจกรรมที่ไม่ก่อให้เกิดคุณค่าในกระบวนการ โดยมีระยะเวลาและต้นทุนฐานกิจกรรมเฉลี่ยรวมในการดำเนินงาน รอบเวลาทั้งหมดเป็นดัชนีชี้วัด พร้อมทั้งเสนอแนวทางในการลดต้นทุนให้กับบริษัทรับซื้อทุเรียน กรณีศึกษา ผลการศึกษาทั้ง 3 กรณีศึกษา พบว่า ต้นทุนโลจิสติกส์ส่วนต้นน้ำมีต้นทุนต่ำกว่าส่วนกลางน้ำทั้ง 3 กรณี จากการวิเคราะห์เปรียบเทียบต้นทุนความสูญเปล่าทั้ง 3 กรณีศึกษา ซึ่งผลการวิจัยได้ประเมินความสูญเสียจากกิจกรรมการรอคอยที่ไม่เพิ่มคุณค่า พบว่าทั้ง 3 กรณีศึกษา คำนวณในระดับภาคตะวันออกมีมูลค่าสูงถึง 30,207,300 บาท เนื่องจากขาดการบริหารจัดการที่ดี ซึ่งผู้วิจัยได้เสนอแนวทางการปรับปรุงกิจกรรมในแต่ละกรณีให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยใช้ศาสตร์ทางวิศวกรรมอุตสาหการ กรณีศึกษาจังหวัดตราด จากเดิมใช้เวลาไป 60 ชั่วโมง 40 นาที 02 วินาที เหลือเพียง 58 ชั่วโมง 30 นาที 02 วินาที ลดลงไป 8 ชั่วโมง 10 นาที ซึ่งมีต้นทุนในการบวนการโลจิสติกส์ จากเดิม 272,747 บาท/วัน เหลือเพียง 247,673 บาท/วัน ลดลงไป 25,073 บาท/วัน กรณีศึกษาจังหวัดระยอง จากเดิมใช้เวลาไป 57 ชั่วโมง 33 นาที 48 วินาที เหลือเพียง 49 ชั่วโมง 13 นาที 48 วินาที ลดลงไป 8 ชั่วโมง 20 นาที มีต้นทุนในการบวนการโลจิสติกส์ จากเดิม 148,579 บาท/วัน เหลือเพียง 134,359 บาท/วัน ลดลงไป 14,220 บาท/วัน และกรณีศึกษาจังหวัดจันทบุรี จากเดิมใช้เวลาไป 71 ชั่วโมง 15 นาที เหลือเพียง 35 ชั่วโมง 23 นาที ลดลงไป 36 ชั่วโมง 52 นาที มีต้นทุนในการบวนการโลจิสติกส์ จากเดิม 179,125 บาท/วัน เหลือเพียง 132,713 บาท/วัน ลดลง 46,412 บาท/วัน คำสำคัญ : ทุเรียน / โลจิสติกส์ / ต้นทุน / แผนผังสายธารคุณค่า / ความสูญเปล่า