บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ศักยภาพของชุมชนพญาบน ศึกษาความพร้อมของชุมชนด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการมีส่วนร่วมของชุมชน แนวทางการดำเนินงาน และส่งเสริมให้คนในชุมชนได้เข้ามามีบทบาทในการพัฒนา ที่สอดคล้องกับศักยภาพและความพร้อมของแต่คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้วิธีการเจาะจงจากประชากรที่เป็นผู้นำชุมชนคณะกรรมการหมู่บ้าน และบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในชุมชน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสัมภาษณ์ การสังเกต การสำรวจพื้นที่ การสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ และการสนทนากลุ่มย่อย โดยการซักถามและเล่าเรื่อง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ เรียบเรียงเนื้อหา และจัดกลุ่มเพื่อสรุปรายละเอียดเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนหมู่ 3 บ้านพญาบนมีผู้นำมีความรู้ความสามารถ ชุมชนมีความสามัคคี จำนวนประชากรไม่มาก มีวัดพญาบนเป็นศูนย์รวมของคนในชุมชน เส้นทางคมนาคมในหมู่บ้านสะดวกสบาย มีเส้นทางเชื่อมต่อกับสถานที่อื่นได้หลายเส้นทาง กองทุนหมู่บ้านมีความเข้มแข็ง สำหรับจุดอ่อนของชุมชนเกี่ยวกับพื้นที่ทำการเกษตรส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม เวลาฤดูฝนน้ำก็จะท่วม ถึงฤดูแล้งน้ำก็แห้งเร็ว การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนยังมีน้อย โอกาสของชุมชน ได้รับการฝึกอบรมและการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐอย่างต่อเนื่อง มีสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ อยู่รอบ ๆ ชุมชน หน่วยงานราชการในพื้นที่ยังขาดการบูรณาการ และการเชื่อมโยงกันระหว่างหน่วยงาน ทำให้โครงการที่จัดให้กับชุมชนไม่ต่อเนื่องกัน แนวทางในการส่งเสริมศักยภาพของชุมชนพญาบน สร้างผู้นำกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชนให้มีผู้นำที่ชัดเจน จัดเวทีในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างสม่ำเสมอ สร้างเครือข่ายความร่วมมือกับองค์กรส่วนท้องถิ่น เพื่อต่อยอดและพัฒนาองค์ความรู้ในชุมชนให้เห็นชัดเจนและเป็นรูปธรรม ทำอาชีพการเกษตรแบบผสมผสานเชิงเกษตรอินทรีย์ ปลูก-เลี้ยงทุกอย่างที่กินได้ไว้บริโภคภายในครัวเรือน สร้างภูมิคุ้มกัน มีความรัก ความสามัคคี และที่สำคัญเข้าร่วมกิจกรรมทุกอย่างที่ชุมชนจัดขึ้น