ชื่อรายงานการวิจัย : บทบาทของพระสงฆ์ในการสงเคราะห์ผู้ป่วยโรคเอดส์ : กรณีศึกษาบทบาทพระครูกิตยานุรักษ์ ผู้วิจัย : นายสนั่น ประเสริฐ และคณะ ส่วนงาน : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด ปีงบประมาณ : ๒๕๕๘ ทุนอุดหนุนการวิจัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย บทคัดย่อ รายงานการวิจัย เรื่อง บทบาทของพระสงฆ์ในการสงเคราะห์ผู้ป่วยเอดส์ : กรณีศึกษา บทบาทพระครูกิตยานุรักษ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อศึกษาบทบาทพระสงฆ์ที่มีต่อสังคมไทยในการสงเคราะห์ผู้ป่วยโรคเอดส์ และเพื่อศึกษาบทบาทการสงเคราะห์ผู้ป่วยโรคเอดส์ของพระครูกิตยานุรักษ์ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ พื้นที่วิจัยคือ วัดป่าโคกร้าง กลุ่มเป้าหมาย ๓๐ รูป/คน เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์เนื้อหาโดยอุปนัยวิธี ผลการวิจัยพบว่า พระสงฆ์ในสังคมไทยมีบทบาทในการสงเคราะห์ผู้ป่วยโรคเอดส์มีจำนวนหลายท่าน โดยพบว่าท่านที่มีบทบาทโดดเด่น เช่น พระอุดมประชาทร (อลงกต ติกฺขปญฺโญ) วัดพระบาทน้ำพุ ได้ช่วยเหลือผู้ป่วยเอดส์มาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้จัดตั้งศูนย์สงเคราะห์ผู้ป่วยเอดส์โดยอาศัยเงินบริจาคจากผู้มีจิตศรัทธาทั่วไป , พระโพธิรังสี วัดพระธาตุดอยสะเก็ด ได้สงเคราะห์ผู้ป่วยเอดส์เริ่มตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๖ เป็นต้นมา โดยการทำงานเป็นลักษณะของภาคีเครือข่าย มีกิจกรรมหลักคือ การไหว้พระสวดมนต์ การฟังโอวาทธรรมจากพระโพธิรังษี การนั่งสมาธิ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้อมูลข่าวสารต่างๆ การตรวจสุขภาพ และการเชิญวิทยากรมาให้ข้อมูลความรู้, พระธนวรรธน์ เตชปญฺโญ เริ่มต้นจากการให้กลุ่มผู้ติดเชื้อเอดส์ ที่ใช้ชื่อกลุ่มว่า กลุ่มประสานใจ ใช้วัดหัวรินเป็นที่พบปะและกิจกรรมกัน มีกิจกรรมคือการเยี่ยมเยียนผู้ป่วยเอดส์ การส่งเสริมและพัฒนาอาชีพแก่กลุ่มสตรีแม่บ้านและกลุ่มผู้ป่วยเอดส์ และมีการอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติดและโรคเอดส์แก่นักเรียนในโรงเรียนต่างๆ, การสงเคราะห์ชาวบ้านด้วยอาหาร ยารักษาโรค มอบทุนการศึกษาแก่เด็กนักเรียน และส่งเสริมสุขภาพด้วยการรำมวยไท้เก็กและรำกระบองแก่ผู้สูงอายุ ส่วนบทบาทของพระครูกิตยานุรักษ์ในการสงเคราะห์ผู้ป่วยโรคเอดส์ มีดังนี้คือ๑) การสงเคราะห์ปัจจัย ๔ ผู้ป่วยเอดส์เป็นอยู่โดยการอาศัยอาหารจากการบิณฑบาตของพระสงฆ์ นอกจากนี้พระครูกิตยานุรักษ์ได้ขอรับบริจาคข้าวสาร อาหารแห้ง และเสื้อผ้าจากผู้มีจิตศรัทธาทั่วไป ส่วนเงินค่าใช้สอยในแต่ละเดือน ท่านได้เสียสละปัจจัยที่ได้มาจากการรับนิมนต์เพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยเอดส์ ปัจจุบันวัดมีรายได้จากเงินอุดหนุนผู้ป่วยโรคเอดส์จากองค์การบริหารส่วนตำบลสวนจิก กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กรมสุขภาพจิต ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง และเงินบริจาคจากผู้มีจิตศรัทธาทั่วไปมีเป็นบางโอกาส, เกี่ยวกับที่อยู่อาศัยท่านได้สร้างหมู่บ้านผู้ป่วยเอดส์ไว้เป็นส่วนหนึ่งโดยเฉพาะ ตั้งอยู่ด้านทิศตะวันตกของวัด ชื่อว่า หมู่บ้านรวมใจ ๒) การส่งเสริมอาชีพเพื่อสร้างรายได้ อาชีพที่ท่านได้ส่งเสริมคือ การเลี้ยงปลา ปลูกผักสวนครัว ทำดอกไม้จันทน์ และเผาถ่านใช้ขาย เพื่อสร้างรายได้ ผู้ป่วยเอดส์บางคนออกมาทำงานรับจ้างชาวบ้านทั่วไป คือการร้อยยาจี๊ด และเกี่ยวข้าว ซึ่งมีชาวบ้านที่เขามีความรู้เรื่องโรคเอดส์และไม่รังเกียจจ้างรายวัน ทำให้ผู้ป่วยมีรายได้ แต่ส่วนมากชาวบ้านก็ยังไม่กล้าจ้าง เพราะอดคิดกังวลเรื่องการติดเชื้อเอดส์ไม่ได้ ๓) การอบรมความรู้เกี่ยวกับสุขภาพ โรงพยาบาลร้อยเอ็ด โรงพยาบาลอำเภอศรีสมเด็จ ซึ่งโดยมากเป็นโรงพยาบาลศรีสมเด็จ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด และกรมสุขภาพจิต เป็นหน่วยงานที่อบรมความรู้เรื่องการดำรงชีวิตแก่ผู้ป่วยเอดส์ นอกจากนี้ยังมีการอบรมเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพจิต เพื่อให้มีกำลังใจในการดำรงชีวิตต่อไป ๔) การใช้ยาสมุนไพรรักษาโรคเอดส์ ผู้ป่วยเอดส์ที่วัดป่าโคกร้างในปัจจุบันทั้ง ๓๙ คน ได้รับสิทธิ์ในการรักษาฟรีที่โรงพยาบาลอำเภอศรีสมเด็จ เฉพาะผู้ป่วยที่ย้ายเลขที่บ้านมาสังกัดที่วัดป่าโคกร้างเท่านั้น ในการพาผู้ป่วยไปรับการฉีดวัคซีน ศูนย์ดูแลผู้ป่วยเอดส์ต้องจ้างรถยนต์ไปส่ง ทำให้มีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นอีก นอกจากการฉีดวัคซีนต้านเชื้อเอดส์แล้วพระครูกิตยานุรักษ์ยังได้ใช้สมุนไพรช่วยเสริมการดูแลรักษาผู้ป่วยด้วย โดยท่านและพระเณรในวัดเดินทางไปเก็บสมุนไพรที่ป่าดงดอนดู่และเก็บสมุนไพร นำมาต้มและอบร่างกาย ทำให้ผู้ป่วยเจริญอาหาร สามารถรับประทานอาหารได้ ๕) การอบรมสั่งสอนธรรมะ หลักธรรมเพื่อรักษาและฟื้นฟูจิตใจของผู้ป่วยของพระครูกิตยานุรักษ์ เช่น ศีล ๕ ไตรลักษณ์ อริยสัจ ๔ มรณัสสติ สังคหวัตถุ ๔ เป็นต้น เพราะคำสอนดังกล่าวนี้ทำให้รู้จักสภาพสังขารตามเป็นจริง เมื่อผู้ป่วยได้พิจารณาเห็นว่าตนเองไม่สามารถบังคับหรือฝืนได้ ก็จะไม่ยึดมั่นจนเกินไป คือสามารถทำใจได้กับสิ่งที่ตนกำลังประสบอยู่นั้น ก็สามารถที่จะเป็นอยู่ได้อย่างมีกำลังใจ