ไก่พื้นเมืองไทยมีพฤติกรรมความเป็นแม่ที่ถูกถ่ายทอดจากต้นตระกูลไก่ป่าในเขตศูนย์สูตร พฤติกรรมความเป็นแม่ประกอบด้วย การนั่งฟักไข่ การกกลูกไก่ การหาอาหาร การเลี้ยงดู และปกป้อง ลูกไก่ การแสดงออกของพฤติกรรมความเป็นแม่ถูกควบคุมโดยระบบต่อมไร้ท่อ พฤติกรรมเหล่านี้ส่งผล ให้แม่ไก่พื้นเมืองด้อยประสิทธิภาพในการผลิตไข่ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของพฤติกรรม การฟักไข่และพฤติกรรมการเลี้ยงลูกต่อระดับฮอร์โมนโปรแลคติน (prolactin; PRL) ในไก่พื้นเมืองไทย เพศเมีย โดยทําการตรวจสอบระดับฮอร์โมน PRL ในพลาสมาของไก่ฟักไข่และไก่ที่ถูกพรากจากรัง รวมทั้งไก่เลี้ยงลูกและไก่ที่ถูกแยกลูกออกหลังจากลูกไก่ฟักเพื่อขัดขวางการแสดงออกของพฤติกรรม ความเป็นแม่ วิเคราะห์หาระดับฮอร์โมน PRL ในพลาสมาด้วยวิธี enzyme-linked immunosorbent assay บันทึกพฤติกรรม น้ําหนักรังไข่ ท่อนําไข่และจํานวนฟอลลิเคิลในรังไข่ ผลการทดลอง ในไก่ฟักไข่ พบว่าระดับฮอร์โมน PRL ในพลาสมามีระดับสูงในช่วงของการฟักไข่และลดลงอย่างมีนัยสําคัญภายใน หนึ่งวันหลังจากการพรากไก่จากรัง การขัดขวางพฤติกรรมการฟักไข่โดยการพรากไก่จากรังส่งผลให้ น้ําหนักของรังไข่และท่อนําไข่ จํานวนฟอลลิเคิลในรังไข่ และจํานวนไก่ไข่เพิ่มมากขึ้น ผลการศึกษาบ่งชี้ ว่าสิ่งแวดล้อมจากภายนอกอันได้แก่ การปรากฎของรังและไข่ มีส่วนร่วมในการกระตุ้นการหลั่งของ PRL และการดํารงอยู่ของพฤติกรรมการฟักไข่ในไก่พื้นเมืองไทย การพรากไก่ที่กําลังฟักไข่ออกจากรังทํา ให้ระดับฮอร์โมน PRL ลดลง สําหรับในไก่เลี้ยงลูก พบว่าระดับฮอร์โมน PRL ในพลาสมาลดลงอย่าง ต่อเนื่องในช่วงสัปดาห์แรกหลังจากลูกไก่ฟัก และคงอยู่ในระดับต่ําตลอดช่วงระยะการเลี้ยงลูก การ เปรียบเทียบระดับฮอร์โมน PRL ในพลาสมาของไก่เลี้ยงลูกและไก่ไม่เลี้ยงลูกพบว่า ฮอร์โมน PRL ในไก่ เลี้ยงลูกมีระดับสูงกว่าไก่ไม่เลี้ยงลูกอย่างชัดเจนตลอดระยะห้าสัปดาห์หลังจากลูกไก่ฟัก การขัดขวาง พฤติกรรมความเป็นแม่โดยการแยกลูกจากแม่ไก่ ส่งผลให้น้ําหนักของรังไข่และท่อนําไข่ จํานวนฟอลลิ เคิลในรังไข่เพิ่มขึ้น และพบจํานวนไก่ที่กลับมาไข่รอบใหม่ ผลการศึกษาบ่งชี้ว่าการปรากฎของลูกไก่และ ปฏิสัมพันธ์ระหว่างแม่ไก่และลูกมีส่วนในการรักษาระดับฮอร์โมน PRL ให้คงอยู่ในระดับสูงหลังการฟัก ของลูกไก่และอาจส่งเสริมหรือรักษาการดํารงอยู่ของพฤติกรรมการเลี้ยงลูกในไก่พื้นเมืองไทย การพราก แม่ไก่จากรังและการแยกลูกไก่ออกจากแม่ ส่งผลให้ระดับฮอร์โมน PRL ลดลง แสดงให้เห็นถึงความ เชื่อมโยงกันระหว่างฮอร์โมน PRL ที่เป็นปัจจัยสําคัญในควบคุมระบบสืบพันธุ์ พฤติกรรมการฟักไข่และ การเลี้ยงลูกของไก่พื้นเมืองไทย