การปลูกพืชสมุนไพรในแปลงทดลองของสถานีวนวัฒนวิจัยเพื่อเพิ่มมูลคาทางเศรษฐกิจ ่ Herb Planting in the Experimental Areas of Silvicultural Research Station for Economic Valuable Increment สมชาย นองเนือง 1 (Somchai Nongnuang) ทรรศนีย์ พัฒนเสรี2 (Tasanee Pattanaseree) อําไพ พรลีแสงสุวรรณ์ 1 (Ampai Pornleesangsuwan) สาโรจน์ วัฒนสุขสกุล 1 (Saroj Wattanasuksakul) สัญญา สิริบุญยะพร 1 (Sanya Siriboonyaporn) จรัส ช่วยนะ 1 (Charas Chuyna) พงษ์ศักดิ์ ฉัตรเตชะ 1 (Pongsak Chattecha) บทคัดย่อ การศึกษาผลผลิตและคุณสมบัติทางเคมีของสมุนไพร 5 ชนิด ได้แก่ ข่า ไพล ขมิ้นชัน ขมิ้นอ้อย และ เปราะหอม ที่ปลูกในสวนป่าพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทยจํานวน 5 แห่ง ได้แก่ สถานีวนวัฒนวิจัยอินทขิล แม่สะนาม เชียงราย งาว และพิษณุโลก โดยเก็บข้อมูลการ เจริญเติบโตและอัตรารอดตายของต้นไม้ในสวนป่า เก็บตัวอย่างดินพื้นที่ละ 2 ระดับที่ความลึก 0-20 ซม. และ 20-50 ซม. เพื่อนําไปวิเคราะห์ปริมาณธาตุอาหารพืชในห้องปฏิบัติการ เตรียม หัวสมุนไพรโดยเก็บข้อมูลน้ําหนักและปริมาณหัวสมุนไพรก่อนปลูกแทรกระหว่างแถวของต้นไม้ เก็บผลผลิตสมุนไพรเมื่ออายุ 1 ป ี โดยส่มวางแปลงต ุ ัวอย่างจํานวน 6 แถว ความยาว 10 เมตร ต่อพื้นที่ ชั่งหาน้ําหนักสด วัดขนาดหัว และนับจํานวนหัวที่ได้ นําตัวอย่างสมุนไพรไปวิเคราะห์หา ปริมาณสารเคมีที่สําคัญในน้ํามันหอมระเหยในห้องปฏิบัติการ ผลการศึกษาพบว่า สมุนไพรที่ ปลูกในสวนป่าแต่ละแห่งจะให้ปริมาณผลผลิตและสารเคมีที่สําคัญแตกต่างกันออกไป ปัจจัยที่ เกี่ยวข้องซึ่งทําให้ผลผลิตของสมุนไพรแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ ได้แก่ ชนิดพันธ์ไม้ ุ ระยะห่างของ แถวต้นไม้ จํานวนแถวของสมุนไพรที่ปลูกแทรกระหว่างแถวต้นไม้ การปกคลุมเรือนยอดของ ต้นไม้ซึ่งมีผลต่อการรับแสง ความสูงจากระดับน้ําทะเลของพื้นที่ ตลอดจนลักษณะดิน นอกจากนี้ ยังมีปัญหาแมลงที่เข้าทําลายต้นสมุนไพรซึ่งมีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตด้วย 1 นักวิชาการป่าไม้ชํานาญการพิเศษ สํานักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ กรุงเทพฯ 2 นักวิทยาศาสตร์ชํานาญการพิเศษ สํานักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ กรุงเทพฯ