การศึกษาวิจัยเรื่อง โครงการจังหวัดธรรมาภิบาลปลอดการทุจริต ประจำปี พ.ศ. 2555 มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อส่งเสริมจังหวัดธรรมาภิบาลสำหรับจังหวัดที่สมัครใจเป็นจังหวัดต้นแบบ (นำร่อง) ให้กับภาครัฐ ปลอดการทุจริต (เน้นความโปร่งใสและการมีส่วนร่วม) (2) เพื่อส่งเสริมให้หน่วยงานที่สมัครใจเป็นต้นแบบ (นำร่อง) วางหลักเกณฑ์/มาตรการธรรมาภิบาล โดยเน้นความโปร่งใสและการมีส่วนร่วม และ (3) เพื่อนำเสนอหลักเกณฑ์/แนวทาง/มาตรการ/วิธีการพัฒนาธรรมาภิบาลของจังหวัดที่สมัครใจเป็นต้นแบบ (นำร่อง) ไปประยุกต์ใช้กับจังหวัดอื่นๆ พื้นที่ศึกษาได้คัดเลือกจังหวัดพัทลุงซึ่งสมัครใจเข้าร่วมโครงการเป็นพื้นที่ต้นแบบ และคัดเลือกหน่วยงานที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการ จำนวน 4 หน่วยงาน ได้แก่ (1) สำนักงานเทศบาลเมือง พัทลุง (2) สำนักงานธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) จังหวัดพัทลุง (3) สำนักงานที่ดินจังหวัดพัทลุง และ (4) สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพัทลุง ระเบียบวิธีการศึกษาได้ประยุกต์ใช้การศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน (Learning Process) และร่วมกำหนดแนวทาง/มาตรการในการส่งเสริมธรรมาภิบาลจังหวัด ส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลใช้ข้อเท็จจริง (Fact) จากการดำเนินกิจกรรมต่างๆ มาพรรณนาความและวิเคราะห์ สังเคราะห์ ผลการศึกษาวิจัยตามวัตถุประสงค์ ประการแรก การส่งเสริมธรรมาภิบาลจังหวัดพัทลุง พบว่า มีการจัดกิจกรรมการประชุมเพื่อทำความเข้าใจโครงการ การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมด้วยเทคนิคกระบวนการแบบ A-I-C (Appreciation - Influence - Control) การประชุมปฏิบัติการเพื่อจัดทำโครงการที่เป็นตัวอย่างธรรมาภิบาล เน้นด้านความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมของประชาชน กิจกรรมการประชุมมอบนโยบายที่สอดแทรกการแสดง การละเล่น หนังตะลุง และอ่านบทกลอน ส่วนวิธีการส่งเสริมธรรมาภิบาลจังหวัดพัทลุงในระหว่างการทำกิจกรรมใช้การสอดแทรกบทกลอน ศิลปินพื้นบ้าน หนังตะลุง และวีดีทัศน์ (DVD) ที่มีเรื่องราวของบุคคลสำคัญในจังหวัดจะก่อให้เกิดความสนใจ ความตระหนัก และเกิดความรู้ความเข้าใจได้มากขึ้น วัตถุประสงค์ ประการที่สอง การวางหลักเกณฑ์ แนวทาง/มาตรการธรรมาภิบาลของหน่วยงานแต่ละหน่วยงาน โดยสำนักงานธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) วางมาตรฐานการทำงานของคน ธ.ก.ส. ได้แก่ (1) ทำงานเป็นทีม มีความเอื้ออาทร (2) ยิ้มแย้มแจ่มใส (3) บริการรวดเร็ว ทันใจ ถูกต้อง (4) ทำงานโปร่งใสเป็นธรรมและซื่อสัตย์สุจริต และมาตรฐานการทำงานส่งเสริมชุมชน มีหลัก 5 ประการ (1) ความซื่อสัตย์ สุจริต (2) การใช้ชีวิตพอเพียง (3) มีความสำนึกรับผิดชอบ (4) การทำงานตอบสนองความเป็นทีม และ (5) ให้บริการด้วยใจ สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพัทลุง มีแนวทางปฏิบัติในสำนักงาน 4 มิติ ได้แก่ มิติที่ 1 หน่วยงานโปร่งใส มิติที่ 2 เปิดเผยข้อมูล โดยมีศูนย์ข้อมูลข่าวสารและตู้ร้องเรียน มิติที่ 3 การมีส่วนร่วมของประชาชน มิติที่ 4 สร้างคุณธรรมจริยธรรม และจรรยาบรรณข้าราชการ ส่วนแนวทางปฏิบัติงานของกองทุนระดับหมู่บ้าน ยึดหลักคุณธรรม 5 ประการ ได้แก่ (1) มีความซื่อสัตย์ต่อกัน (2) มีการเสียสละเพื่อส่วนรวม (3) มีความรับผิดชอบร่วมกัน (4) มีความเห็นอกเห็นใจกัน (5) มีความไว้วางใจกัน สำนักงานเทศบาลเมืองพัทลุง วางแนวทางการปฏิบัติงาน 4 ประการ ได้แก่ 1) การเปิดเผยข้อมูลข่าวสารทุกรูปแบบ 2) การรายงานกิจการของเทศบาล 3) การให้ประชาชนตรวจสอบการใช้งบประมาณ และ 4) การเปิดพื้นที่สำนักงานและการมีเครื่องอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้มารับบริการสำนักงานที่ดินจังหวัดพัทลุง มีมาตรการความโปร่งใสและตรวจสอบได้ และการประกาศขั้นตอนการปฏิบัติงานเพื่อเป็นสำนักงานที่ดินสีขาว สำหรับวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 วิธีการพัฒนาธรรมาภิบาล พบว่า การประชุมสัมมนาต้องใช้ศิลปินพื้นบ้าน บทกลอน และวีดีทัศน์ (DVD) ประกอบ ส่วนวิธีการหามาตรการ แนวทางปฏิบัติงานแบบธรรมาภิบาลต้องใช้กระบวนการประชุมเปิดใจ กล้ารับฟัง โดยเฉพาะการใช้เทคนิคแบบ A-I-C (Appreciation - Influence - Control) เพื่อวางแนวปฏิบัติร่วมกันให้เป็นรูปธรรม ข้อเสนอแนะเพื่อให้จังหวัดอื่นๆ นำไปประยุกต์ใช้ นั่นก็คือ ให้ส่วนราชการเปิดเวทีประชุมสัมมนาแบบมีส่วนร่วมให้เข้าใจแนวทางหลักธรรมาภิบาลในการปฏิบัติงาน โดยวิธีการใช้สื่อรูปแบบต่างๆ และใช้ศิลปินพื้นบ้าน และให้หน่วยงานจัดให้มีข้อปฏิบัติที่ดีๆ (Best Practice) ที่เป็นแบบอย่าง โดยให้สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) ควรมีมาตรการจูงใจแก่จังหวัดที่มีตัวอย่างข้อปฏิบัติที่ดี เช่น การมอบรางวัลจูงใจหรือวิธีการอื่นๆ เป็นต้น