ระบบตรวจสอบย?อนกลับ (Traceability system) เป?นกลไกในการสร?างความเชื่อมั่นด?าน ความปลอดภัยในห?วงโซ?อุปทานอาหารให?กับผู?บริโภค ซึ่งในป?จจุบันได?กลายเป?นกฎระเบียบทางการค?า ตามที่สหภาพยุโรปและข?อตกลงหุ?นส?วนทางเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ?นได?กําหนดไว? งานวิจัยนี้มุ?งศึกษาเพื่อ วิเคราะห?โครงสร?างและประเมินศักยภาพด?านโลจิสติกส?ของกล?วยไข?เพื่อขยายการส?งออก พร?อมทั้ง ออกแบบระบบตรวจสอบย?อนกลับในกระบวนการผลิตกล?วยไข?เพื่อการส?งออก และเสนอแนวทาง พัฒนามาตรฐานระบบการบริหารข?อมูลของระบบตรวจสอบย?อนกลับให?อยู?ในรูปแบบที่เหมาะสม สําหรับประเทศไทย จึงได?ทําการศึกษาภาคสนามในพื้นที่การผลิตกล?วยไข?ในอําเภอสวรรคโลก อําเภอ ทุ?งเสลี่ยม และอําเภอศรีสําโรง จังหวัดสุโขทัย ซึ่งเป?นแหล?งผลิตกล?วยไข?แหล?งหนึ่งที่เน?นคุณภาพเพื่อ การส?งออก โดยได?ทําการสัมภาษณ?เกษตรกรร?วมกับการใช?แบบสอบถาม เพื่อเก็บข?อมูลด?านการปลูก การเก็บเกี่ยว การขนส?ง และการจัดการการผลิตของกล?วยไข?ตั้งแต?ฟาร?มถึงก?อนการส?งออก รวมทั้งได? ทําการทดสอบประสิทธิภาพการทํางานของแรงงานคนที่เกี่ยวข?องในกระบวนการปลูก การเก็บเกี่ยว การรวบรวม และการขนส?งกล?วยไข? และศึกษาตัวแปรทางด?านเวลาทุกตัวแปรที่เกี่ยวข?องใน กระบวนการดังกล?าว จากนั้นจึงนําผลการทดสอบดังกล?าวมาพัฒนาเป?นแบบจําลองด?านโลจิสติกส?ของ การเก็บเกี่ยวและขนส?งกล?วยไข? และได?นําแบบจําลองดังกล?าวมาทําการวิเคราะห?เชิงลึกด?วยการ จําลองสถานการณ?ทางคอมพิวเตอร? เพื่อให?ทราบถึงข?อจํากัดด?านการจัดการโลจิสติกส?ในห?วงโซ? อุปทานกล?วยไข? จากนั้นทําการวิเคราะห?และออกแบบระบบตรวจสอบย?อนกลับ ฯ ภายใต?หลักเกณฑ? การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) และหลักเกณฑ?การผลิตสินค?าที่ดี(GMP) ซึ่งจากการนําระบบ ตรวจสอบย?อนกลับฯที่ได?ออกแบบมาทดสอบกับผู?ที่มีส?วนเกี่ยวข?องในห?วงโซ?อุปทานด?วยวิธีการ สัมภาษณ? และการใช?แบบสอบถามพบว?า เกษตรกรผู?ผลิตกล?วยไข?ที่มีการรวมกลุ?มเป?นรัฐวิสาหกิจ ชุมชนเห็นด?วยและยอมรับการบันทึกข?อมูลที่จําเป?นต?องจัดเก็บในระบบตรวจสอบย?อนกลับฯ และจาก การประชุมกลุ?มเพื่อระดม ความคิดเห็นทําให?ทราบถึงแนวทางที่เหมาะสมในการพัฒนารูปแบบใน การบริหารข?อมูลในระบบตรวจสอบย?อนกลับที่สอดคล?องกับข?อจํากัดทางด?านต?างๆของเกษตรกรและ ผู?รวบรวมผลผลิต