วิทยานิพนธ์ (นศ.ม)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการสร้างความหมายใหม่ของวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษที่ปรากฏในภาพยนตร์ไทย จากกลุ่มตัวอย่างภาพยนตร์ไทยทั้งหมด 24 เรื่อง ผู้วิจัยได้แบ่งภาพยนตร์ออกเป็นสองช่วง คือ ภาพยนตร์ไทยยุคอดีตและภาพยนตร์ไทยยุคปัจจุบัน เพื่อศึกษาการประกอบสร้างความหมายของตัวละครวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษที่ปรากฏในภาพยนตร์ทั้งสองยุคสมัย โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพและกรอบแนวคิดเรื่ององค์ประกอบของการเล่าเรื่อง นอกจากนี้ยังศึกษาองค์ประกอบด้านผู้สร้างภาพยนตร์ และองค์ประกอบด้านบริบทสังคมทางควบคู่กันไป ผลการวิเคราะห์พบว่าปัจจัยด้านการเล่าเรื่อง ปัจจัยด้านผู้สร้าง และปัจจัยด้านบริบททางสังคม ได้แสดงให้เห็นถึงแบบแผนของกระบวนการสร้างความหมายใหม่ (Reframe) สี่ประการ คือ การสืบทอด (Descend) การตัดทอน (Reduce) การเพิ่มเติม (Add) และการเปลี่ยนแปลง (Change) จากการวิเคราะห์ ผู้วิจัยได้ค้นพบความหมายใหม่ของวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษที่ถูกประกอบสร้างในภาพยนตร์ไทยยุคปัจจุบัน ได้แก่ ความเสียสละของวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษในภาพยนตร์ไทยยุคปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงไป จากการเสียสละตนเองเพื่อส่วนรวมกลับกลายเป็นการเสียสละตนเองเพื่อคลี่คลายวิกฤติการณ์ของปัจเจกชน นอกจากนี้ยังพบคุณลักษณะของความมุ่งมั่นไม่ยอมพ่ายแพ้ต่ออุปสรรค และสถานภาพของตำรวจด้วย ส่วนคุณลักษณะด้านความมีไหวพริบนั้นได้ถูกตัดทอนออกไป เนื่องจากวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษในยุคปัจจุบันไม่มีความเป็นนักสืบ (Detective) อยู่เลย จากการวิจัยยังพบคุณลักษณะเฉพาะ (Distinctive) ทั้งด้านดีด้านเสียเพื่อสร้างความหลากหลายให้กับตัวละคร และยังถูกแต่งเติมคุณลักษณะภายนอกอันเนื่องมาจากอิทธิพลของสื่ออื่นๆ ทำให้ตัวละครวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษที่ปรากฏในภาพยนตร์ไทยยุคปัจจุบันนั้น มีความเป็นมนุษย์ (Human Being Characteristic) มากขึ้นกว่าวีรบุรุษและยอดวีรบุรุษที่ปรากฏในภาพยนตร์ไทยยุคอดีต